Sangameswarar Temple, Bhavaniसंगमेश्वर मंदिर, भवानीசங்கமேஸ்வரர் கோயில், பவானி

சங்கமேஸ்வரர் கோயில், பவானி

Presiding deity
Sangameswarar, in a linga
Where
Confluence of the Bhavani and Kaveri, Erode district, Tamil Nadu
Main festivals
Maha Shivaratri (Masi (Feb-Mar)); Aadi Perukku (Aadi (Jul-Aug))
Worship today
Yes
Period
Early medieval (750-1200)

A Shiva temple at the meeting of the Bhavani and Kaveri rivers at Bhavani, where a third, unseen river, the Amudha, is believed to join them. It is a Paadal Petra shrine and a place for last rites, and it keeps an ivory cot given by a British collector in 1804.

Deity and worship

The deity
Shiva as Sangameswarar, in a linga; the goddess Vedanayaki; Vishnu as Adikesava Perumal.
Sacred waters (theertham)
The confluence of the Bhavani and Kaveri.
Puja tradition
Shaiva Agamic worship under the HR&CE; last rites at the confluence.
Offerings and prasadam
Water, milk, bilva leaves, flowers and vibhuti.
Hymns and texts
Tevaram hymn of Sambandar.
Devotees pray here for
Peace for the departed and relief from sins. This is what devotees believe, not a promise.

Plan your visit

Dress and entry
Modest, traditional dress is expected. Footwear is left outside the gateway. Bathe only at the marked ghats; the current can be strong in flood.
How to reach
Bhavani is about 15 km from Erode. Erode Junction has the nearest railway station; Coimbatore airport is about 100 km away.
Best time to visit
November to February; the summer months are very hot.
Crowds
New-moon days, Aadi Perukku and Maha Shivaratri.

Timings change with seasons and festivals, so confirm before you travel.

HistoryDocumented history

Bhavani is a town in Erode district at the meeting of the Bhavani river with the Kaveri. Tradition holds that a third river, the invisible Amudha, joins them here, and the confluence is called Kooduthurai or the Dakshina Triveni Sangamam. Its Shiva temple, dedicated to Sangameswarar and the goddess Vedanayaki, is one of the Paadal Petra Sthalams praised in the Tevaram.

The temple grew over many centuries, with work of the Chola, Vijayanagara and Nayaka periods. A well-known story says that William Garrow, the British collector of Coimbatore, was saved by a vision of the goddess from the collapse of his house in 1804, and gave her an ivory cot in thanks; the cot is still kept in the temple.

The confluence is a major place for last rites and for bathing on new-moon days and at Aadi Perukku, when the rivers are in flood.

ArchitectureDocumented history

The temple stands on the bank at the confluence, with a tall gopuram, wide courtyards and separate shrines for Sangameswarar, Vedanayaki and Adikesava Perumal, a Vishnu shrine within the same complex. Bathing ghats lead down to the rivers. The ivory cot gifted in 1804 is kept in the goddess's shrine.

Sthala PuranaTradition

The sthala purana says that the three rivers meet at this spot as the Ganga, Yamuna and Saraswati do at Prayag.

Stories and local loreTradition and folklore

The story of the collector and the ivory cot is told as a sign of the goddess's care for all who come to her.

PhilosophyInterpretation

Where rivers meet, the soul is believed to be cleansed and the dead set free.

Meaning todayInterpretation

Bhavani Kooduthurai is the main place for funeral and ancestral rites in the western Kaveri region.

Festivals

Maha Shivaratri · Masi (Feb-Mar)
The great night of Shiva in Masi (February-March), with four rounds of abhisheka through the night.
Aadi Perukku · Aadi (Jul-Aug)
The festival of the rising rivers on the 18th day of Aadi (July-August), when people bathe at the confluence and make offerings to the water.

भवानी में भवानी और कावेरी नदियों के संगम पर शिव मंदिर, जहाँ माना जाता है कि एक तीसरी, अदृश्य नदी, अमुदा, उनसे मिलती है। यह पाडल पेट्र स्थल और अंतिम कर्मों का स्थान है, और इसमें 1804 में एक ब्रिटिश कलेक्टर द्वारा दिया गया हाथीदाँत का पलंग रखा है।

देवता और पूजा

देवता
लिंग रूप में संगमेश्वर शिव; देवी वेदनायकी; आदिकेशव पेरुमाल रूप में विष्णु।
पवित्र जल (तीर्थ)
भवानी और कावेरी का संगम।
पूजा परंपरा
हिंदू धर्मार्थ विभाग के अधीन शैव आगम पूजा; संगम पर अंतिम कर्म।
चढ़ावा और प्रसाद
जल, दूध, बेलपत्र, फूल और विभूति।
स्तुति और ग्रंथ
संबंदर का तेवारम भजन।
भक्त यहाँ इनके लिए प्रार्थना करते हैं
दिवंगतों की शांति और पापों से मुक्ति। यह भक्तों की आस्था है, कोई वादा नहीं।

यात्रा की योजना

वेशभूषा और प्रवेश
शालीन, पारंपरिक वस्त्र अपेक्षित हैं। जूते गोपुरम के बाहर उतारे जाते हैं। केवल चिह्नित घाटों पर स्नान करें; बाढ़ में धारा तेज़ हो सकती है।
कैसे पहुँचें
भवानी इरोड से लगभग 15 किमी है। निकटतम रेलवे स्टेशन इरोड जंक्शन है; कोयंबटूर हवाई अड्डा लगभग 100 किमी दूर है।
जाने का अच्छा समय
नवंबर से फ़रवरी; गर्मी के महीने बहुत गर्म होते हैं।
भीड़
अमावस्या, आडि पेरुक्कु और महाशिवरात्रि।

समय मौसम और त्योहारों के साथ बदलता है, इसलिए यात्रा से पहले पुष्टि कर लें।

इतिहासDocumented history

भवानी इरोड ज़िले का एक नगर है, जहाँ भवानी नदी कावेरी से मिलती है। परंपरा मानती है कि एक तीसरी नदी, अदृश्य अमुदा, यहाँ उनसे मिलती है, और संगम को कूडुतुरै या दक्षिण त्रिवेणी संगमम कहा जाता है। संगमेश्वर और देवी वेदनायकी को समर्पित इसका शिव मंदिर तेवारम में स्तुत पाडल पेट्र स्थलों में से है।

मंदिर कई सदियों में बढ़ा, चोल, विजयनगर और नायक कालों के काम के साथ। एक प्रसिद्ध कथा कहती है कि कोयंबटूर के ब्रिटिश कलेक्टर विलियम गैरो 1804 में देवी के एक दर्शन से अपने घर के गिरने से बचे, और धन्यवाद में उन्हें हाथीदाँत का पलंग भेंट किया; पलंग आज भी मंदिर में रखा है।

संगम अंतिम कर्मों और अमावस्या तथा आडि पेरुक्कु पर, जब नदियाँ उफान पर होती हैं, स्नान का प्रमुख स्थान है।

स्थापत्यDocumented history

मंदिर संगम के किनारे खड़ा है, ऊँचे गोपुरम, चौड़े प्रांगणों और संगमेश्वर, वेदनायकी और आदिकेशव पेरुमाल, उसी परिसर के भीतर एक विष्णु मंदिर, के अलग मंदिरों के साथ। स्नान घाट नदियों तक उतरते हैं। 1804 में भेंट किया गया हाथीदाँत का पलंग देवी के मंदिर में रखा है।

स्थल पुराणTradition

स्थल पुराण कहता है कि तीनों नदियाँ यहाँ उसी तरह मिलती हैं जैसे प्रयाग में गंगा, यमुना और सरस्वती।

ऐतिह्य और कथाएँTradition and folklore

कलेक्टर और हाथीदाँत के पलंग की कथा देवी के अपने पास आने वाले सबकी चिंता के संकेत के रूप में कही जाती है।

दर्शनInterpretation

जहाँ नदियाँ मिलती हैं, वहाँ आत्मा शुद्ध होती है और दिवंगत मुक्त होते हैं, ऐसा माना जाता है।

आज का अर्थInterpretation

भवानी कूडुतुरै पश्चिमी कावेरी क्षेत्र में अंतिम संस्कार और पितृ कर्मों का मुख्य स्थान है।

उत्सव

महाशिवरात्रि · Masi (Feb-Mar)
मासी (फ़रवरी-मार्च) में शिव की महान रात्रि, रात भर चार प्रहर के अभिषेक के साथ।
आडि पेरुक्कु · Aadi (Jul-Aug)
आडि (जुलाई-अगस्त) के अठारहवें दिन बढ़ती नदियों का पर्व, जब लोग संगम में स्नान कर जल को अर्पण करते हैं।

यह अनुवाद एक प्रारंभिक मसौदा है और मूल भाषी द्वारा समीक्षा की प्रतीक्षा में है।

பவானியும் காவிரியும் கூடும் இடத்தில் பவானியில் உள்ள சிவன் கோயில்; கண்ணுக்குத் தெரியாத மூன்றாவது நதியான அமுதாவும் இங்கு கூடுவதாக நம்பப்படுகிறது. இது பாடல் பெற்ற தலமும் இறுதிச் சடங்குகளுக்கான இடமும் ஆகும்; 1804இல் ஒரு ஆங்கிலேய ஆட்சியர் வழங்கிய தந்தக் கட்டில் இங்கு உள்ளது.

தெய்வமும் வழிபாடும்

தெய்வம்
லிங்க வடிவில் சங்கமேஸ்வரராகச் சிவன்; தேவி வேதநாயகி; ஆதிகேசவப் பெருமாளாக விஷ்ணு.
தீர்த்தம்
பவானி-காவிரி சங்கமம்.
வழிபாட்டு மரபு
அறநிலையத் துறையின் கீழ் ஆகம முறைப்படி சைவ வழிபாடு; சங்கமத்தில் இறுதிச் சடங்குகள்.
காணிக்கைகளும் பிரசாதமும்
நீர், பால், வில்வம், மலர்கள், விபூதி.
பதிகங்களும் நூல்களும்
சம்பந்தர் தேவாரப் பதிகம்.
பக்தர்கள் இங்கே வேண்டுவது
இறந்தோர் சாந்தி, பாவ நிவர்த்தி. இது பக்தர்களின் நம்பிக்கை, உறுதிமொழி அல்ல.

பயணத் திட்டம்

உடையும் நுழைவும்
அடக்கமான, பாரம்பரிய உடை எதிர்பார்க்கப்படுகிறது. காலணிகள் வாயிலுக்கு வெளியே விடப்படுகின்றன. குறிக்கப்பட்ட படித்துறைகளில் மட்டுமே நீராடவும்; வெள்ளக் காலத்தில் நீரோட்டம் வேகமாக இருக்கலாம்.
எப்படிச் செல்வது
பவானி ஈரோட்டிலிருந்து சுமார் 15 கி.மீ. அருகிலுள்ள ரயில் நிலையம் ஈரோடு சந்திப்பு; கோயம்புத்தூர் விமான நிலையம் சுமார் 100 கி.மீ.
செல்ல ஏற்ற காலம்
நவம்பர் முதல் பிப்ரவரி வரை; கோடை மாதங்கள் மிகவும் வெப்பமானவை.
கூட்டம்
அமாவாசை நாட்கள், ஆடிப்பெருக்கு, மகா சிவராத்திரி.

நேரங்கள் பருவங்களுக்கும் திருவிழாக்களுக்கும் ஏற்ப மாறும்; பயணத்திற்கு முன் உறுதி செய்துகொள்ளுங்கள்.

வரலாறுDocumented history

பவானி ஈரோடு மாவட்டத்தில் பவானி ஆறு காவிரியுடன் கூடும் இடத்தில் உள்ள நகர். கண்ணுக்குத் தெரியாத அமுதா எனும் மூன்றாவது நதியும் இங்கு கூடுவதாக மரபு கூறுகிறது; இச்சங்கமம் கூடுதுறை அல்லது தட்சிண திரிவேணி சங்கமம் என்று அழைக்கப்படுகிறது. சங்கமேஸ்வரருக்கும் தேவி வேதநாயகிக்கும் உரிய இதன் சிவன் கோயில் தேவாரத்தில் போற்றப்பட்ட பாடல் பெற்ற தலங்களுள் ஒன்று.

சோழர், விஜயநகர, நாயக்கர் காலப் பணிகளுடன் பல நூற்றாண்டுகளாகக் கோயில் வளர்ந்தது. கோயம்புத்தூரின் ஆங்கிலேய ஆட்சியர் வில்லியம் காரோ 1804இல் தம் வீடு இடிந்து விழுந்தபோது அம்மனின் காட்சியால் காப்பாற்றப்பட்டார்; நன்றிக்கடனாக அம்மனுக்குத் தந்தக் கட்டில் வழங்கினார் என்று புகழ்பெற்ற கதை கூறுகிறது; அக்கட்டில் இன்றும் கோயிலில் உள்ளது.

அமாவாசை நாட்களிலும், ஆறுகள் பெருக்கெடுக்கும் ஆடிப்பெருக்கிலும் நீராடலுக்கும் இறுதிச் சடங்குகளுக்கும் இச்சங்கமம் முக்கிய இடம்.

கட்டடக்கலைDocumented history

சங்கமக் கரையில் உயரமான கோபுரம், அகன்ற முற்றங்கள், சங்கமேஸ்வரர், வேதநாயகி மற்றும் அதே வளாகத்தில் உள்ள விஷ்ணு சன்னதியான ஆதிகேசவப் பெருமாளுக்குத் தனிச் சன்னதிகளுடன் கோயில் அமைந்துள்ளது. நீராடும் படித்துறைகள் ஆறுகளுக்கு இறங்குகின்றன. 1804இல் வழங்கப்பட்ட தந்தக் கட்டில் அம்மன் சன்னதியில் வைக்கப்பட்டுள்ளது.

தல புராணம்Tradition

பிரயாகையில் கங்கை, யமுனை, சரஸ்வதி கூடுவது போல் இங்கு மூன்று நதிகள் கூடுகின்றன என்று தல புராணம் கூறுகிறது.

ஐதீகங்களும் கதைகளும்Tradition and folklore

ஆட்சியரும் தந்தக் கட்டிலும் பற்றிய கதை, தன்னை நாடி வரும் அனைவரிடமும் அம்மன் கொண்ட அக்கறையின் அடையாளமாகச் சொல்லப்படுகிறது.

தத்துவம்Interpretation

நதிகள் கூடும் இடத்தில் ஆன்மா தூய்மை அடைவதாகவும் இறந்தோர் விடுதலை பெறுவதாகவும் நம்பப்படுகிறது.

இன்றைய பொருள்Interpretation

மேற்குக் காவிரிப் பகுதியில் இறுதி மற்றும் முன்னோர் சடங்குகளுக்கான முதன்மை இடம் பவானி கூடுதுறை.

திருவிழாக்கள்

மகா சிவராத்திரி · Masi (Feb-Mar)
மாசி (பிப்ரவரி-மார்ச்) மாதத்தில் சிவனின் பெரும் இரவு; இரவு முழுவதும் நான்கு கால அபிஷேகம்.
ஆடிப்பெருக்கு · Aadi (Jul-Aug)
ஆடி (ஜூலை-ஆகஸ்ட்) மாதம் 18ஆம் நாள் நதிப் பெருக்கு விழா; மக்கள் சங்கமத்தில் நீராடி நீருக்குப் படையல் இடுகின்றனர்.

இந்த மொழிபெயர்ப்பு ஒரு முதல் வரைவு; தமிழ் அறிந்தவரின் சரிபார்ப்புக்குக் காத்திருக்கிறது.

Timeline

  1. 600–699otherdocumented
    Sambandar sings a hymn to the shrine, recorded in the Tevaram.
    7th c.
  2. 1804otherprobable
    William Garrow, collector of Coimbatore, gives an ivory cot to the goddess, said to be in thanks for being saved from a falling roof.

Nearby temples

Sources

    Traditional stories are presented as tradition, not as historical fact. Each event on the timeline is marked as documented, probable, traditional or disputed.

    Suggest an edit

    Spotted a mistake or know more about this temple? Tell us, with a source if you have one.