Shri Mallikarjun Temple, Canaconaश्री मल्लिकार्जुन मंदिर, काणकोणश्री मल्लिकार्जुन देवूळ, काणकोण

श्री मल्लिकार्जुन देवूळ, काणकोण

Presiding deity
Mallikarjun
Where
Shristhal, Canacona, South Goa district, Goa
Main festivals
Mahashivaratri (Magha-Phalguna (Feb-Mar)); Rathasaptami (Magha (Jan-Feb))
Worship today
Yes
Period
Early modern (1526-1857)

A Shiva temple at Shristhal in Canacona, the southernmost taluka of Goa. Its building is often dated to the 16th century, and its festivals, including a chariot festival at Rathasaptami, draw the whole region.

Deity and worship

The deity
Shiva as Mallikarjun, in a linga.
Puja tradition
Shaiva worship by temple priests under the mahajans.
Offerings and prasadam
Water, milk, bel leaves, flowers and lamps.
Devotees pray here for
Blessings of Shiva and the welfare of the village and the family. This is what devotees believe, not a promise.

Plan your visit

Dress and entry
Footwear is left outside. Dress modestly; shorts and sleeveless tops are not allowed inside many Goan temples.
How to reach
Shristhal is about 5 km from Chaudi, the main town of Canacona, which has a railway station on the Konkan line. Goa airport at Dabolim is about 65 km and Mopa airport about 110 km away.
Best time to visit
October to March; the monsoon (June to September) brings very heavy rain.
Crowds
Rathasaptami and Mahashivaratri.

Timings change with seasons and festivals, so confirm before you travel.

HistoryDocumented history

The Mallikarjun temple stands at Shristhal in Canacona, the southernmost taluka of Goa, close to the border with Karnataka. Canacona was never part of the Portuguese 'Old Conquests', and its temples were not destroyed in the 16th century, so the Mallikarjun temple is one of the older surviving temple buildings of Goa.

The building is often dated to the 16th century and is said to have been renovated in the 18th century; these dates rest mainly on local accounts. The temple is the chief shrine of Canacona, and many smaller shrines and village deities of the area are linked with it in its festival cycle.

Its festivals are among the liveliest in South Goa. The chariot festival at Rathasaptami in Magha (January-February) brings large crowds, with music, processions and dances in the traditional style of the region.

ArchitectureDocumented history

The temple is in the Goan manner: a sanctum with a pyramidal roof, a pillared hall with carved wooden columns, and a tiled roof, set in a courtyard with a lamp tower (deepastambha) and smaller shrines. Wooden pillars in the hall are carved with figures.

PhilosophyInterpretation

Mallikarjun, the lord of the hill, is honoured as the guardian of the land between the hills and the sea.

Meaning todayInterpretation

The temple keeps the festival traditions of Canacona alive and is a focus of local identity.

Festivals

Mahashivaratri · Magha-Phalguna (Feb-Mar)
The great night of Shiva in Magha-Phalguna (February-March), with worship through the night.
Rathasaptami · Magha (Jan-Feb)
The festival of the sun on the seventh day of the bright half of Magha (January-February), when the deity is taken out in a chariot procession.

गोवा के सबसे दक्षिणी तालुके काणकोण के श्रीस्थळ में शिव मंदिर। इसका भवन प्रायः सोलहवीं सदी का माना जाता है, और रथसप्तमी के रथोत्सव सहित इसके उत्सव पूरे क्षेत्र को खींचते हैं।

देवता और पूजा

देवता
लिंग रूप में मल्लिकार्जुन शिव।
पूजा परंपरा
महाजनों के अधीन मंदिर के पुजारियों द्वारा शैव पूजा।
चढ़ावा और प्रसाद
जल, दूध, बेलपत्र, फूल और दीप।
भक्त यहाँ इनके लिए प्रार्थना करते हैं
शिव का आशीर्वाद और गाँव तथा परिवार का कल्याण। यह भक्तों की आस्था है, कोई वादा नहीं।

यात्रा की योजना

वेशभूषा और प्रवेश
जूते बाहर उतारे जाते हैं। शालीन वस्त्र पहनें; गोवा के कई मंदिरों में शॉर्ट्स और बिना आस्तीन के कपड़ों की अनुमति नहीं है।
कैसे पहुँचें
श्रीस्थळ काणकोण के मुख्य कस्बे चावडी से लगभग 5 किमी है, जहाँ कोंकण रेलवे का स्टेशन है। डाबोलिम का गोवा हवाई अड्डा लगभग 65 किमी और मोपा हवाई अड्डा लगभग 110 किमी दूर है।
जाने का अच्छा समय
अक्टूबर से मार्च; मानसून (जून से सितंबर) में बहुत भारी वर्षा होती है।
भीड़
रथसप्तमी और महाशिवरात्रि।

समय मौसम और त्योहारों के साथ बदलता है, इसलिए यात्रा से पहले पुष्टि कर लें।

इतिहासDocumented history

मल्लिकार्जुन मंदिर गोवा के सबसे दक्षिणी तालुके काणकोण के श्रीस्थळ में है, कर्नाटक की सीमा के पास। काणकोण कभी पुर्तगाली 'पुराने विजित क्षेत्रों' का भाग नहीं रहा, और यहाँ के मंदिर सोलहवीं सदी में नष्ट नहीं हुए, इसलिए मल्लिकार्जुन मंदिर गोवा के बचे हुए पुराने मंदिर भवनों में है।

भवन को प्रायः सोलहवीं सदी का माना जाता है और कहा जाता है कि अठारहवीं सदी में इसका जीर्णोद्धार हुआ; ये तिथियाँ मुख्यतः स्थानीय वृत्तांतों पर आधारित हैं। मंदिर काणकोण का मुख्य देवस्थान है, और क्षेत्र के बहुत से छोटे देवस्थान और ग्रामदेवता अपने उत्सव चक्र में इससे जुड़े हैं।

इसके उत्सव दक्षिण गोवा के सबसे जीवंत उत्सवों में हैं। माघ (जनवरी-फ़रवरी) में रथसप्तमी का रथोत्सव क्षेत्र की पारंपरिक शैली में संगीत, शोभायात्राओं और नृत्यों के साथ भारी भीड़ लाता है।

स्थापत्यDocumented history

मंदिर गोवा शैली में है: पिरामिडनुमा छत वाला गर्भगृह, नक्काशीदार लकड़ी के स्तंभों वाला सभामंडप, और खपरैल की छत, एक आँगन में दीपस्तंभ और छोटे देवस्थानों के साथ। सभामंडप के लकड़ी के स्तंभों पर आकृतियाँ तराशी गई हैं।

दर्शनInterpretation

पहाड़ी के स्वामी मल्लिकार्जुन पहाड़ियों और समुद्र के बीच की भूमि के रक्षक के रूप में पूजे जाते हैं।

आज का अर्थInterpretation

मंदिर काणकोण की उत्सव परंपराओं को जीवित रखता है और स्थानीय पहचान का केंद्र है।

उत्सव

महाशिवरात्रि · Magha-Phalguna (Feb-Mar)
माघ-फाल्गुन (फ़रवरी-मार्च) में शिव की महान रात्रि, रात भर पूजा के साथ।
रथसप्तमी · Magha (Jan-Feb)
माघ (जनवरी-फ़रवरी) के शुक्ल पक्ष की सप्तमी पर सूर्य का उत्सव, जब देवता को रथ शोभायात्रा में निकाला जाता है।

यह अनुवाद एक प्रारंभिक मसौदा है और मूल भाषी द्वारा समीक्षा की प्रतीक्षा में है।

गोंयच्या सगळ्यांत दक्षिणेकडल्या काणकोण तालुक्यांतल्या श्रीस्थळाचें शिवाचें देवूळ. ताची इमारत चडशी सोळाव्या शेंकड्यांतली मानतात, आनी रथसप्तमीच्या रथोत्सवासयत ताचीं परबां सगळ्या वाठाराक ओडून हाडटात.

देवता आनी पुजा

देवता
लिंग रूपांतलो मल्लिकार्जुन शिव.
पुजेची परंपरा
महाजनांच्या खाला देवळाच्या पुजाऱ्यांची शैव पुजा.
भेट आनी प्रसाद
उदक, दूद, बेलपत्रां, फुलां आनी दिवे.
भक्त हांगा हाचे खातीर मागणें करतात
शिवाचो आशीर्वाद आनी गांव आनी कुटुंबाचें बरें. ही भक्तांची श्रद्धा, खात्री न्हय.

यात्रेची येवजण

न्हेसप आनी प्रवेश
मोचे भायर दवरचे. सभ्य कपडे घालचे; गोंयच्या जायत्या देवळांनी शॉर्ट्स आनी बाह्यो नाशिल्ले कपडे चलनांत नात.
कशें पावचें
श्रीस्थळ काणकोणच्या मुखेल शार चावडीसावन सुमार 5 किमी, जंय कोंकण रेल्वेचें स्टेशन आसा. दाबोळेचें गोंय विमानतळ सुमार 65 किमी आनी मोपा विमानतळ सुमार 110 किमी पयस आसा.
भेटीचो बरो काळ
ऑक्टोबर ते मार्च; पावसाळ्यांत (जून ते सप्टेंबर) खूब पावस पडटा.
गर्दी
रथसप्तमी आनी महाशिवरात्र.

वेळ ऋतू आनी उत्सवां प्रमाणें बदलता, देखून प्रवासा आदीं खात्री करात.

इतिहासDocumented history

मल्लिकार्जुन देवूळ गोंयच्या सगळ्यांत दक्षिणेकडल्या काणकोण तालुक्यांतल्या श्रीस्थळांत, कर्नाटकाच्या शिमे लागसार आसा. काणकोण केन्नाच पुर्तुगेजांच्या 'पोरण्या जिखिल्ल्या वाठारां'चो भाग नाशिल्लो, आनी हांगाचीं देवळां सोळाव्या शेंकड्यांत मोडूंक नात, देखून मल्लिकार्जुन देवूळ गोंयच्या उरिल्ल्या पोरण्या देवळांच्या इमारतींतलें एक.

इमारत चडशी सोळाव्या शेंकड्यांतली मानतात आनी अठराव्या शेंकड्यांत तिचो जीर्णोद्धार जालो अशें सांगतात; ह्यो तारखो मुखेलपणान थळाव्या सांगण्यांचेर आदारिल्ल्यो. देवूळ काणकोणचें मुखेल देवस्थान, आनी वाठारांतलीं जायतीं ल्हान देवस्थानां आनी ग्रामदेवता आपल्या परबांच्या चक्रांत ताचे कडेन जोडिल्लीं आसात.

ताचीं परबां दक्षिण गोंयच्या सगळ्यांत जिवंत परबांनी येतात. माघांत (जानेवारी-फेब्रुवारी) रथसप्तमीचो रथोत्सव वाठाराच्या पारंपारीक शैलेंत संगीत, मिरवणुको आनी नाचांसयत व्हड गर्दी हाडटा.

स्थापत्यDocumented history

देवूळ गोंयकार शैलेंत आसा: पिरॅमिडाच्या आकाराच्या पांखेची गर्भकूड, कोरांतिल्ल्या लाकडी खांब्यांचो सभामंडप, आनी नळ्यांचें पांख, आंगणांत दीपमाळ आनी ल्हान देवस्थानां. सभामंडपाच्या लाकडी खांब्यांचेर आकृती कोरांतिल्ल्यो आसात.

दर्शनInterpretation

दोंगराचो धनी मल्लिकार्जुन दोंगर आनी दर्या मदल्या भूंयेचो राखणदार म्हूण पुजतात.

आयचो अर्थInterpretation

देवूळ काणकोणच्यो परबांच्यो परंपरा जिवंत दवरता आनी थळाव्या अस्मितायेचें केंद्र आसा.

उत्सव

महाशिवरात्र · Magha-Phalguna (Feb-Mar)
माघ-फाल्गुनांत (फेब्रुवारी-मार्च) शिवाची व्हडली रात, रातभर पुजेसयत.
रथसप्तमी · Magha (Jan-Feb)
माघाच्या (जानेवारी-फेब्रुवारी) शुक्ल पक्षाच्या सप्तमेक सुर्याचें परब, जेन्ना देवाक रथाच्या मिरवणुकेंत भायर काडटात.

हो अणकार एक सुरवातेचो मसुदो आसा आनी कोंकणी भाशिकाच्या तपासणेची वाट पळयता.

Timeline

  1. 16th c. by tradition; earlier origins are not recordedfoundedtradition
    Shiva is worshipped as Mallikarjun at Shristhal.
  2. Year often given locally; not verifiedrenovatedtradition
    The temple is renovated.

Nearby temples

Sources

    Traditional stories are presented as tradition, not as historical fact. Each event on the timeline is marked as documented, probable, traditional or disputed.

    Suggest an edit

    Spotted a mistake or know more about this temple? Tell us, with a source if you have one.