Chakrapani Temple, Kumbakonamचक्रपाणि मंदिर, कुंभकोणमசக்கரபாணி கோயில், கும்பகோணம்

Deity and worship

The deity

Vishnu as Chakrapani, eight-armed, within a hexagonal discus, with a third eye; the goddess Vijayavalli.

Puja tradition

Sri Vaishnava worship.

Offerings and prasadam

Tulsi, flowers and lamps; red flowers are offered to the discus.

Devotees pray here for

Relief from illness and enemies, and success in difficult tasks. This is what devotees believe, not a promise.

Plan your visit

Dress and entry

Traditional dress is expected; men may be asked to remove shirts in the inner shrines.

How to reach

Kumbakonam railway station is the nearest; Tiruchirappalli airport is about 95 km away.

Best time to visit

October to March.

Crowds

Masi Magam, the Mahamaham year, and Sundays.

Timings change with seasons and festivals, so confirm before you travel.

HistoryDocumented history

Kumbakonam, the temple town of the Kaveri delta, has many great shrines; the Chakrapani temple is among its oldest Vaishnava places of worship. Here Vishnu appears as Chakrapani, the bearer of the Sudarshana discus, with eight arms, standing within a six-sided discus.

The present building is mostly of the Nayak and Maratha periods. The Maratha king Serfoji II of Thanjavur (ruled 1798-1832) is said to have been cured of an illness after praying here, and a bronze image of the king stands in the temple. The temple takes part in the Mahamaham festival, held every twelve years at the Mahamaham tank, when its deity is taken to the tank.

ArchitectureDocumented history

The temple stands on a raised base and is reached by a flight of steps, unusual for the flat delta. Its sanctum holds the eight-armed Chakrapani, framed by a six-sided discus, with a third eye on his forehead.

The enclosure has a gopuram, pillared halls of the Nayak period and a shrine to the goddess Vijayavalli. The bronze image of Serfoji II is kept in the temple.

PhilosophyInterpretation

The discus stands for the mind and for time, which Vishnu holds in order; Surya's lesson is that all light is borrowed from God.

Meaning todayInterpretation

The temple is part of Kumbakonam's temple circuit and is visited during the Mahamaham.

Festivals

Masi Magam · Masi (Feb-Mar)

The festival on the Magam star in Masi (February-March), when the deity goes to the tanks of Kumbakonam; every twelfth year this becomes the Mahamaham.

Vaikasi Brahmotsavam · Vaikasi (May-Jun)

The annual festival in Vaikasi (May-June), with processions on vahanas and a car festival.

देवता और पूजा

देवता

चक्रपाणि के रूप में विष्णु, आठ भुजाओं वाले, षट्कोण चक्र के भीतर, तीसरे नेत्र सहित; देवी विजयवल्ली।

पूजा परंपरा

श्रीवैष्णव पूजा।

चढ़ावा और प्रसाद

तुलसी, फूल और दीप; चक्र को लाल फूल चढ़ाए जाते हैं।

भक्त यहाँ इनके लिए प्रार्थना करते हैं

रोग और शत्रुओं से मुक्ति, और कठिन कामों में सफलता। यह भक्तों की आस्था है, कोई वादा नहीं।

यात्रा की योजना

वेशभूषा और प्रवेश

पारंपरिक वस्त्र अपेक्षित हैं; भीतरी मंदिरों में पुरुषों से कमीज़ उतारने को कहा जा सकता है।

कैसे पहुँचें

कुंभकोणम रेलवे स्टेशन निकटतम है; तिरुचिरापल्ली हवाई अड्डा लगभग 95 किमी है।

जाने का अच्छा समय

अक्टूबर से मार्च।

भीड़

मासी मगम, महामहम वर्ष और रविवार।

समय मौसम और त्योहारों के साथ बदलता है, इसलिए यात्रा से पहले पुष्टि कर लें।

इतिहासDocumented history

कावेरी डेल्टा के मंदिर नगर कुंभकोणम में अनेक बड़े मंदिर हैं; चक्रपाणि मंदिर इसके सबसे पुराने वैष्णव पूजा स्थलों में है। यहाँ विष्णु सुदर्शन चक्र धारी चक्रपाणि के रूप में, आठ भुजाओं के साथ, छह कोणों वाले चक्र के भीतर खड़े हैं।

वर्तमान इमारत अधिकतर नायक और मराठा काल की है। तंजावुर के मराठा राजा सरफ़ोजी द्वितीय (शासन 1798-1832) यहाँ प्रार्थना के बाद एक बीमारी से ठीक हुए बताए जाते हैं, और मंदिर में राजा की कांस्य मूर्ति है। मंदिर हर बारह वर्ष पर महामहम सरोवर पर होने वाले महामहम उत्सव में भाग लेता है, जब इसके देवता सरोवर ले जाए जाते हैं।

स्थापत्यDocumented history

मंदिर ऊँचे आधार पर है और सीढ़ियों से पहुँचा जाता है, जो समतल डेल्टा में असामान्य है। गर्भगृह में छह कोणों वाले चक्र से घिरे, माथे पर तीसरे नेत्र वाले आठ भुजाओं के चक्रपाणि हैं।

परिसर में गोपुरम, नायक काल के स्तंभ मंडप और देवी विजयवल्ली का मंदिर है। सरफ़ोजी द्वितीय की कांस्य मूर्ति मंदिर में रखी है।

दर्शनInterpretation

चक्र मन और काल का प्रतीक है, जिन्हें विष्णु व्यवस्था में रखते हैं; सूर्य की सीख यह है कि सारा प्रकाश ईश्वर से उधार है।

आज का अर्थInterpretation

मंदिर कुंभकोणम के मंदिर परिपथ का भाग है और महामहम के समय इसके दर्शन होते हैं।

उत्सव

मासी मगम · Masi (Feb-Mar)

मासी (फ़रवरी-मार्च) में मगम नक्षत्र का उत्सव, जब देवता कुंभकोणम के सरोवरों पर जाते हैं; हर बारहवें वर्ष यही महामहम बनता है।

वैकासि ब्रह्मोत्सवम् · Vaikasi (May-Jun)

वैकासि (मई-जून) में वार्षिक उत्सव, वाहनों पर शोभायात्राओं और रथोत्सव के साथ।

தெய்வமும் வழிபாடும்

தெய்வம்

சக்கரபாணியாக விஷ்ணு, எட்டுக் கரங்களுடன், அறுகோணச் சக்கரத்தினுள், மூன்றாம் கண்ணுடன்; விஜயவல்லித் தாயார்.

வழிபாட்டு மரபு

ஸ்ரீவைஷ்ணவ வழிபாடு.

காணிக்கைகளும் பிரசாதமும்

துளசி, மலர்கள், விளக்குகள்; சக்கரத்திற்குச் சிவப்பு மலர்கள்.

பக்தர்கள் இங்கே வேண்டுவது

நோய், பகை நீக்கம், கடினமான செயல்களில் வெற்றி. இது பக்தர்களின் நம்பிக்கை, உறுதிமொழி அல்ல.

பயணத் திட்டம்

உடையும் நுழைவும்

பாரம்பரிய உடை எதிர்பார்க்கப்படுகிறது; உள் சன்னதிகளில் ஆண்கள் சட்டையைக் கழற்றக் கேட்கப்படலாம்.

எப்படிச் செல்வது

கும்பகோணம் ரயில் நிலையம் அருகிலுள்ளது; திருச்சிராப்பள்ளி விமான நிலையம் சுமார் 95 கிமீ.

செல்ல ஏற்ற காலம்

அக்டோபர் முதல் மார்ச் வரை.

கூட்டம்

மாசி மகம், மகாமக ஆண்டு, ஞாயிற்றுக்கிழமைகள்.

நேரங்கள் பருவங்களுக்கும் திருவிழாக்களுக்கும் ஏற்ப மாறும்; பயணத்திற்கு முன் உறுதி செய்துகொள்ளுங்கள்.

வரலாறுDocumented history

காவிரி டெல்டாவின் கோயில் நகரமான கும்பகோணத்தில் பல பெருங்கோயில்கள் உள்ளன; அவற்றில் சக்கரபாணி கோயில் மிகப் பழைய வைணவ வழிபாட்டுத் தலங்களில் ஒன்று. இங்கே விஷ்ணு சுதர்சன சக்கரம் ஏந்திய சக்கரபாணியாக, எட்டுக் கரங்களுடன், அறுகோணச் சக்கரத்தினுள் நிற்கிறார்.

இப்போதைய கட்டடம் பெரும்பாலும் நாயக்கர், மராட்டியர் காலத்தது. தஞ்சை மராட்டிய மன்னர் இரண்டாம் சரபோஜி (ஆட்சி 1798-1832) இங்கு வேண்டி நோயிலிருந்து குணமடைந்ததாகக் கூறப்படுகிறது; மன்னரின் வெண்கலச் சிலை கோயிலில் உள்ளது. பன்னிரண்டு ஆண்டுகளுக்கு ஒருமுறை மகாமகக் குளத்தில் நடக்கும் மகாமகத் திருவிழாவில் இக்கோயிலும் பங்கேற்கிறது; அப்போது இதன் உற்சவர் குளத்திற்கு எழுந்தருள்வார்.

கட்டடக்கலைDocumented history

சமதளமான டெல்டாவில் அரிதாக, கோயில் உயர்ந்த அடித்தளத்தின் மீது படிகள் வழியாக அடையும்படி அமைந்துள்ளது. கருவறையில் அறுகோணச் சக்கரத்தால் சூழப்பட்ட, நெற்றியில் மூன்றாம் கண்ணுடைய, எட்டுக் கரச் சக்கரபாணி உள்ளார்.

பிராகாரத்தில் கோபுரமும் நாயக்கர் காலத் தூண் மண்டபங்களும் விஜயவல்லித் தாயாரின் சன்னதியும் உள்ளன. இரண்டாம் சரபோஜியின் வெண்கலச் சிலை கோயிலில் வைக்கப்பட்டுள்ளது.

தத்துவம்Interpretation

சக்கரம் மனத்தையும் காலத்தையும் குறிக்கிறது; அவற்றை விஷ்ணு ஒழுங்கில் வைத்திருக்கிறார். எல்லா ஒளியும் இறைவனிடமிருந்து பெற்றதே என்பது சூரியனின் பாடம்.

இன்றைய பொருள்Interpretation

கும்பகோணக் கோயில் சுற்றின் ஒரு பகுதியான இக்கோயில் மகாமகத்தின்போது தரிசிக்கப்படுகிறது.

திருவிழாக்கள்

மாசி மகம் · Masi (Feb-Mar)

மாசி (பிப்ரவரி-மார்ச்) மக நட்சத்திர விழா; இறைவன் கும்பகோணக் குளங்களுக்கு எழுந்தருள்வார். பன்னிரண்டாம் ஆண்டில் இதுவே மகாமகம்.

வைகாசி பிரம்மோற்சவம் · Vaikasi (May-Jun)

வைகாசி (மே-ஜூன்) மாத ஆண்டுத் திருவிழா; வாகன ஊர்வலங்களும் தேரோட்டமும்.