Thrikkakudi Rock-cut Cave Temple, Kaviyoorतृक्ककुडी शैलकृत गुफा मंदिर, कवियूरതൃക്കക്കുടി ഗുഹാക്ഷേത്രം, കവിയൂർ

Deity and worship

The deity

Shiva, a linga cut from the rock.

Puja tradition

Daily Shaiva worship under the Travancore Devaswom Board, in a protected monument.

Offerings and prasadam

Water, milk, bilva leaves, lamps and flowers; Dhara (a continuous stream of water over the linga) is a common offering.

Devotees pray here for

Peace and the welfare of the family. This is what devotees believe, not a promise.

Plan your visit

Dress and entry

It is a protected monument; follow the site rules and do not touch or climb on the carvings. Kerala temple custom applies: men usually remove shirts and wear a mundu or dhoti inside the enclosure, and women wear a sari or other traditional dress. Non-Hindus may not be allowed inside the inner enclosure.

How to reach

The cave is about 9 km from Thiruvalla town and railway station. Kochi and Thiruvananthapuram airports are about 110 km and 120 km away.

Best time to visit

October to March.

Crowds

Mahashivaratri.

Timings change with seasons and festivals, so confirm before you travel.

HistoryDocumented history

Kaviyoor, near Thiruvalla, has two old Shiva shrines: the Kaviyoor Mahadeva temple and, about a kilometre away, this cave temple cut into a granite rock, known locally as Thrikkakudi. The cave is usually dated to the 8th century on the style of its carvings, and is one of the oldest temple monuments in Kerala.

Its carvings are close to Pallava work in Tamil Nadu, and scholars see it as part of a small group of early rock-cut caves in southern Kerala. The cave is preserved as an archaeological monument, while daily worship continues under the Travancore Devaswom Board.

ArchitectureDocumented history

The cave has a square shrine cell with a rock-cut Shiva linga, a front hall (ardhamandapa) and a facade with two pillars. Door guardians (dvarapalas) flank the entrance, and the walls carry a seated bearded figure, often identified as a sage, and a Ganesha.

The simple pillars and the style of the figures are close to Pallava cave temples of the 7th and 8th centuries in Tamil Nadu.

PhilosophyInterpretation

A shrine cut into living rock treats the hill itself as the body of the god.

Meaning todayInterpretation

The cave is visited with the Kaviyoor Mahadeva temple and draws students of early South Indian rock-cut architecture.

Festivals

Mahashivaratri · Kumbham (Feb-Mar)

The night of Shiva in Kumbham (February-March), with worship through the night.

देवता और पूजा

देवता

शिव, चट्टान से काटा गया लिंग।

पूजा परंपरा

संरक्षित स्मारक में त्रावणकोर देवस्वम बोर्ड के अधीन दैनिक शैव पूजा।

चढ़ावा और प्रसाद

जल, दूध, बेलपत्र, दीप और फूल; धारा (लिंग पर निरंतर जलधारा) एक सामान्य चढ़ावा है।

भक्त यहाँ इनके लिए प्रार्थना करते हैं

शांति और परिवार का कल्याण। यह भक्तों की आस्था है, कोई वादा नहीं।

यात्रा की योजना

वेशभूषा और प्रवेश

यह संरक्षित स्मारक है; स्थल के नियमों का पालन करें और नक्काशी को न छुएँ, न उस पर चढ़ें। केरल के मंदिरों की परंपरा लागू है: पुरुष प्रायः कमीज़ उतारकर मुंडु या धोती पहनकर परिसर में जाते हैं, और महिलाएँ साड़ी या अन्य पारंपरिक वस्त्र पहनती हैं। गैर-हिंदुओं को भीतरी परिसर में जाने की अनुमति न हो, ऐसा संभव है।

कैसे पहुँचें

गुफा तिरुवल्ला शहर और रेलवे स्टेशन से लगभग 9 किमी है। कोच्चि और तिरुवनंतपुरम हवाई अड्डे लगभग 110 और 120 किमी हैं।

जाने का अच्छा समय

अक्टूबर से मार्च।

भीड़

महाशिवरात्रि।

समय मौसम और त्योहारों के साथ बदलता है, इसलिए यात्रा से पहले पुष्टि कर लें।

इतिहासDocumented history

तिरुवल्ला के पास कवियूर में शिव के दो पुराने स्थान हैं: कवियूर महादेव मंदिर और, लगभग एक किलोमीटर दूर, ग्रेनाइट की चट्टान में काटा गया यह गुफा मंदिर, जिसे स्थानीय रूप से तृक्ककुडी कहते हैं। नक्काशी की शैली के आधार पर गुफा को प्रायः आठवीं सदी का माना जाता है, और यह केरल के सबसे पुराने मंदिर स्मारकों में से है।

इसकी नक्काशी तमिलनाडु के पल्लव कार्य के निकट है, और विद्वान इसे दक्षिणी केरल की आरंभिक शैलकृत गुफाओं के एक छोटे समूह का भाग मानते हैं। गुफा पुरातात्विक स्मारक के रूप में संरक्षित है, जबकि दैनिक पूजा त्रावणकोर देवस्वम बोर्ड के अधीन चलती है।

स्थापत्यDocumented history

गुफा में शैलकृत शिवलिंग वाला चौकोर गर्भगृह, सामने का मंडप (अर्धमंडप) और दो स्तंभों वाला अग्रभाग है। प्रवेश के दोनों ओर द्वारपाल हैं, और दीवारों पर एक बैठी दाढ़ी वाली आकृति, जिसे प्रायः ऋषि माना जाता है, और गणेश हैं।

सादे स्तंभ और आकृतियों की शैली तमिलनाडु की सातवीं-आठवीं सदी की पल्लव गुफाओं के निकट है।

दर्शनInterpretation

जीवित चट्टान में काटा गया मंदिर पहाड़ी को ही देवता का शरीर मानता है।

आज का अर्थInterpretation

गुफा को कवियूर महादेव मंदिर के साथ देखा जाता है, और आरंभिक दक्षिण भारतीय शैलकृत स्थापत्य के विद्यार्थी यहाँ आते हैं।

उत्सव

महाशिवरात्रि · Kumbham (Feb-Mar)

कुंभम (फ़रवरी-मार्च) में शिव की रात्रि, रात भर पूजा के साथ।

ദേവതയും പൂജയും

ദേവത

ശിവൻ, പാറയിൽ കൊത്തിയ ലിംഗം.

പൂജാ പാരമ്പര്യം

സംരക്ഷിത സ്മാരകത്തിൽ തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡിനു കീഴിൽ നിത്യ ശൈവപൂജ.

വഴിപാടുകളും പ്രസാദവും

ജലം, പാൽ, കൂവളത്തില, വിളക്ക്, പുഷ്പങ്ങൾ; ധാര (ലിംഗത്തിൽ ഇടമുറിയാതെയുള്ള ജലധാര) ഒരു സാധാരണ വഴിപാടാണ്.

ഭക്തർ ഇവിടെ ഇതിനായി പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു

ശാന്തി, കുടുംബക്ഷേമം. ഇത് ഭക്തരുടെ വിശ്വാസമാണ്, ഉറപ്പല്ല.

യാത്രാ ആസൂത്രണം

വേഷവും പ്രവേശനവും

ഇതൊരു സംരക്ഷിത സ്മാരകമാണ്; നിയമങ്ങൾ പാലിക്കുക, ശില്പങ്ങൾ തൊടുകയോ അവയിൽ കയറുകയോ ചെയ്യരുത്. കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രാചാരം ബാധകമാണ്: പുരുഷന്മാർ സാധാരണ ഷർട്ട് അഴിച്ച് മുണ്ട് ധരിച്ചാണ് മതിലകത്ത് പ്രവേശിക്കുന്നത്; സ്ത്രീകൾ സാരിയോ മറ്റ് പരമ്പരാഗത വസ്ത്രമോ ധരിക്കുന്നു. അഹിന്ദുക്കൾക്ക് അകത്തെ മതിലകത്ത് പ്രവേശനം അനുവദിക്കാതിരിക്കാം.

എങ്ങനെ എത്താം

ഗുഹ തിരുവല്ല പട്ടണത്തിൽനിന്നും റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിൽനിന്നും ഏകദേശം 9 കി.മീ. കൊച്ചി, തിരുവനന്തപുരം വിമാനത്താവളങ്ങൾ ഏകദേശം 110, 120 കി.മീ.

സന്ദർശിക്കാൻ നല്ല സമയം

ഒക്ടോബർ മുതൽ മാർച്ച് വരെ.

തിരക്ക്

മഹാശിവരാത്രി.

സമയങ്ങൾ കാലത്തിനും ഉത്സവങ്ങൾക്കുമനുസരിച്ച് മാറും; യാത്രയ്ക്ക് മുമ്പ് ഉറപ്പാക്കുക.

ചരിത്രംDocumented history

തിരുവല്ലയ്ക്കടുത്തുള്ള കവിയൂരിൽ രണ്ട് പഴയ ശിവസ്ഥാനങ്ങളുണ്ട്: കവിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രവും, ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ അകലെ കരിമ്പാറ തുരന്നുണ്ടാക്കിയ, തൃക്കക്കുടി എന്ന് നാട്ടുകാർ വിളിക്കുന്ന ഈ ഗുഹാക്ഷേത്രവും. ശില്പശൈലിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഗുഹയെ സാധാരണയായി എട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലേതായി കണക്കാക്കുന്നു; കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പഴയ ക്ഷേത്രസ്മാരകങ്ങളിൽ ഒന്നാണിത്.

ഇവിടത്തെ ശില്പങ്ങൾ തമിഴ്നാട്ടിലെ പല്ലവ ശില്പങ്ങളോട് അടുത്തുനിൽക്കുന്നു; തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ആദ്യകാല ഗുഹാക്ഷേത്രങ്ങളുടെ ഒരു ചെറിയ കൂട്ടത്തിന്റെ ഭാഗമായി പണ്ഡിതർ ഇതിനെ കാണുന്നു. ഗുഹ പുരാവസ്തു സ്മാരകമായി സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു; നിത്യപൂജ തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡിനു കീഴിൽ തുടരുന്നു.

വാസ്തുവിദ്യDocumented history

പാറയിൽ കൊത്തിയ ശിവലിംഗമുള്ള ചതുരാകൃതിയിലുള്ള ശ്രീകോവിൽ, മുന്നിലെ അർധമണ്ഡപം, രണ്ട് തൂണുകളുള്ള മുൻഭാഗം എന്നിവയാണ് ഗുഹയിലുള്ളത്. പ്രവേശനത്തിന്റെ ഇരുവശത്തും ദ്വാരപാലകരുണ്ട്; ചുവരുകളിൽ മുനിയായി പൊതുവെ തിരിച്ചറിയുന്ന, താടിയുള്ള ഒരു ഇരിക്കുന്ന രൂപവും ഗണപതിയും ഉണ്ട്.

ലളിതമായ തൂണുകളും രൂപങ്ങളുടെ ശൈലിയും തമിഴ്നാട്ടിലെ ഏഴ്-എട്ട് നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ പല്ലവ ഗുഹാക്ഷേത്രങ്ങളോട് അടുത്തുനിൽക്കുന്നു.

ദർശനംInterpretation

ജീവനുള്ള പാറയിൽ തുരന്നെടുത്ത ക്ഷേത്രം കുന്നിനെത്തന്നെ ദേവന്റെ ശരീരമായി കാണുന്നു.

ഇന്നത്തെ അർത്ഥംInterpretation

കവിയൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തോടൊപ്പം ഗുഹയും സന്ദർശിക്കപ്പെടുന്നു; ആദ്യകാല ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ഗുഹാവാസ്തുവിദ്യ പഠിക്കുന്നവരും ഇവിടെ എത്തുന്നു.

ഉത്സവങ്ങൾ

മഹാശിവരാത്രി · Kumbham (Feb-Mar)

കുംഭമാസത്തിൽ (ഫെബ്രുവരി-മാർച്ച്) ശിവരാത്രി, രാത്രി മുഴുവൻ നീളുന്ന പൂജകളോടെ.