Chakkulathukavu Templeचक्कुलत्तुकावु मंदिरചക്കുളത്തുകാവ് ക്ഷേത്രം

Deity and worship

The deity

The goddess as Durga (Chakkulathamma).

Puja tradition

Kerala Tantric worship, under a family of hereditary priests.

Offerings and prasadam

Pongala (rice cooked with jaggery), lamps and red silk. Devotees also take vows here to give up alcohol and drugs.

Devotees pray here for

Protection, family welfare and freedom from addiction. This is what devotees believe, not a promise.

Plan your visit

Dress and entry

Kerala temple custom applies: men usually remove shirts and wear a mundu or dhoti inside the enclosure, and women wear a sari or other traditional dress.

How to reach

Thiruvalla railway station is about 10 km away. Kochi and Thiruvananthapuram airports are each about 120 km.

Best time to visit

November and December, for the Pongala and Nari Puja.

Crowds

The Pongala and the Nari Puja; roads around the temple are closed to traffic on Pongala day.

Timings change with seasons and festivals, so confirm before you travel.

HistoryDocumented history

Chakkulathukavu stands at Neerattupuram, near Thiruvalla, on the bank of the Pamba river. It grew in the 20th century from a small forest shrine into one of the most visited goddess temples of central Kerala.

Its story tells of a tribal hunter who struck a snake with his axe and then saw water and blood flowing from a pot nearby; a sage told him the goddess had appeared, and he began worship there.

The temple is known for two customs. At its Pongala, lakhs of women cook offerings of rice on the roads around the temple. At the Nari Puja, begun in 1997, the chief priest washes the feet of women and worships them as the goddess, a rite unusual in India. The temple is also known for vows to give up alcohol and drugs.

ArchitectureDocumented history

The temple is a modern Kerala-style complex by the river, with large open grounds for the Pongala.

PhilosophyInterpretation

Worshipping women as the goddess affirms that the divine mother lives in every woman.

Meaning todayInterpretation

The Pongala in Vrischikam brings lakhs of women from across Kerala, and the temple is known for drug de-addiction vows.

Festivals

Pongala · Vrischikam (Nov-Dec)

Held on the Karthika day in Vrischikam (November-December), when lakhs of women cook rice offerings on the roads around the temple.

Nari Puja · Dhanu (Dec)

Held in Dhanu (December), when the chief priest washes the feet of women and worships them as the goddess.

देवता और पूजा

देवता

दुर्गा (चक्कुलत्तम्मा) के रूप में देवी।

पूजा परंपरा

केरल तांत्रिक पूजा, वंशानुगत पुजारी परिवार के अधीन।

चढ़ावा और प्रसाद

पोंगाला (गुड़ के साथ पकाया चावल), दीप और लाल रेशम। भक्त यहाँ शराब और नशा छोड़ने की मन्नत भी लेते हैं।

भक्त यहाँ इनके लिए प्रार्थना करते हैं

रक्षा, परिवार का कल्याण और व्यसन से मुक्ति। यह भक्तों की आस्था है, कोई वादा नहीं।

यात्रा की योजना

वेशभूषा और प्रवेश

केरल के मंदिरों का नियम लागू है: पुरुष प्रायः परिसर में कमीज़ उतारकर मुंडु या धोती पहनते हैं, और स्त्रियाँ साड़ी या अन्य पारंपरिक वस्त्र पहनती हैं।

कैसे पहुँचें

तिरुवल्ला रेलवे स्टेशन लगभग 10 किमी है। कोच्चि और तिरुवनंतपुरम हवाई अड्डे दोनों लगभग 120 किमी हैं।

जाने का अच्छा समय

नवंबर और दिसंबर, पोंगाला और नारी पूजा के लिए।

भीड़

पोंगाला और नारी पूजा; पोंगाला के दिन मंदिर के आसपास की सड़कें यातायात के लिए बंद रहती हैं।

समय मौसम और त्योहारों के साथ बदलता है, इसलिए यात्रा से पहले पुष्टि कर लें।

इतिहासDocumented history

चक्कुलत्तुकावु तिरुवल्ला के पास नीरट्टुपुरम में पम्पा नदी के किनारे है। बीसवीं सदी में यह एक छोटे वन देवालय से बढ़कर मध्य केरल के सबसे अधिक दर्शनार्थियों वाले देवी मंदिरों में से एक बन गया।

इसकी कथा एक आदिवासी शिकारी की है जिसने कुल्हाड़ी से एक साँप पर वार किया और फिर पास के एक घड़े से पानी और रक्त बहते देखा; एक ऋषि ने उसे बताया कि देवी प्रकट हुई हैं, और उसने वहाँ पूजा आरंभ की।

मंदिर दो परंपराओं के लिए प्रसिद्ध है। इसके पोंगाला में लाखों स्त्रियाँ मंदिर के आसपास की सड़कों पर चावल का प्रसाद पकाती हैं। 1997 में आरंभ हुई नारी पूजा में मुख्य पुजारी स्त्रियों के पैर धोकर उन्हें देवी के रूप में पूजते हैं, जो भारत में असामान्य अनुष्ठान है। मंदिर शराब और नशा छोड़ने की मन्नतों के लिए भी जाना जाता है।

स्थापत्यDocumented history

मंदिर नदी के किनारे केरल शैली का आधुनिक परिसर है, जिसमें पोंगाला के लिए बड़े खुले मैदान हैं।

दर्शनInterpretation

स्त्रियों की देवी के रूप में पूजा यह पुष्टि करती है कि दिव्य माता हर स्त्री में बसती हैं।

आज का अर्थInterpretation

वृश्चिकम का पोंगाला केरल भर से लाखों स्त्रियों को लाता है, और मंदिर नशा-मुक्ति के व्रतों के लिए जाना जाता है।

उत्सव

पोंगाला · Vrischikam (Nov-Dec)

वृश्चिकम (नवंबर-दिसंबर) के कार्तिका दिन, जब लाखों स्त्रियाँ मंदिर के आसपास की सड़कों पर चावल का प्रसाद पकाती हैं।

नारी पूजा · Dhanu (Dec)

धनु (दिसंबर) में, जब मुख्य पुजारी स्त्रियों के पैर धोकर उन्हें देवी के रूप में पूजते हैं।

ദേവതയും പൂജയും

ദേവത

ദുർഗയായി (ചക്കുളത്തമ്മ) ദേവി.

പൂജാ പാരമ്പര്യം

പാരമ്പര്യ പൂജാരികുടുംബത്തിന്റെ കീഴിലുള്ള കേരളീയ താന്ത്രിക പൂജ.

വഴിപാടുകളും പ്രസാദവും

പൊങ്കാല (ശർക്കര ചേർത്ത് വേവിക്കുന്ന അരി), വിളക്ക്, ചുവന്ന പട്ട്. മദ്യവും ലഹരിയും ഉപേക്ഷിക്കാനുള്ള പ്രതിജ്ഞയും ഭക്തർ ഇവിടെ എടുക്കുന്നു.

ഭക്തർ ഇവിടെ ഇതിനായി പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു

രക്ഷ, കുടുംബക്ഷേമം, ലഹരിമോചനം. ഇത് ഭക്തരുടെ വിശ്വാസമാണ്, ഉറപ്പല്ല.

യാത്രാ ആസൂത്രണം

വേഷവും പ്രവേശനവും

കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രാചാരം ബാധകമാണ്: പുരുഷന്മാർ സാധാരണ ഷർട്ട് അഴിച്ച് മുണ്ട് ധരിച്ചാണ് മതിലകത്ത് പ്രവേശിക്കുന്നത്; സ്ത്രീകൾ സാരിയോ മറ്റ് പരമ്പരാഗത വസ്ത്രമോ ധരിക്കുന്നു.

എങ്ങനെ എത്താം

തിരുവല്ല റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ ഏകദേശം 10 കി.മീ. കൊച്ചി, തിരുവനന്തപുരം വിമാനത്താവളങ്ങൾ ഏകദേശം 120 കി.മീ. വീതം.

സന്ദർശിക്കാൻ നല്ല സമയം

പൊങ്കാലയ്ക്കും നാരീപൂജയ്ക്കുമായി നവംബർ-ഡിസംബർ.

തിരക്ക്

പൊങ്കാലയും നാരീപൂജയും; പൊങ്കാല ദിവസം ക്ഷേത്രത്തിനു ചുറ്റുമുള്ള വഴികൾ ഗതാഗതത്തിന് അടയ്ക്കുന്നു.

സമയങ്ങൾ കാലത്തിനും ഉത്സവങ്ങൾക്കുമനുസരിച്ച് മാറും; യാത്രയ്ക്ക് മുമ്പ് ഉറപ്പാക്കുക.

ചരിത്രംDocumented history

തിരുവല്ലയ്ക്കടുത്ത് നീരേറ്റുപുറത്ത് പമ്പാനദിയുടെ തീരത്താണ് ചക്കുളത്തുകാവ്. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഒരു ചെറിയ കാവിൽനിന്ന് മധ്യകേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഭക്തരെത്തുന്ന ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നായി ഇത് വളർന്നു.

ഒരു വേടൻ മഴുകൊണ്ട് ഒരു പാമ്പിനെ വെട്ടിയെന്നും, അടുത്തുള്ള ഒരു കുടത്തിൽനിന്ന് വെള്ളവും ചോരയും ഒഴുകുന്നത് കണ്ടെന്നും, ദേവി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടതാണെന്ന് ഒരു മുനി പറഞ്ഞതനുസരിച്ച് അവിടെ ആരാധന തുടങ്ങിയെന്നുമാണ് കഥ.

രണ്ട് ആചാരങ്ങൾക്കാണ് ക്ഷേത്രം പ്രസിദ്ധം. പൊങ്കാലയ്ക്ക് ലക്ഷക്കണക്കിന് സ്ത്രീകൾ ക്ഷേത്രത്തിനു ചുറ്റുമുള്ള വഴികളിൽ പൊങ്കാലയിടുന്നു. 1997-ൽ ആരംഭിച്ച നാരീപൂജയിൽ മുഖ്യപൂജാരി സ്ത്രീകളുടെ കാൽ കഴുകി അവരെ ദേവിയായി പൂജിക്കുന്നു; ഇന്ത്യയിൽ അപൂർവമായ ചടങ്ങാണിത്. മദ്യവും ലഹരിയും ഉപേക്ഷിക്കാനുള്ള പ്രതിജ്ഞകൾക്കും ക്ഷേത്രം അറിയപ്പെടുന്നു.

വാസ്തുവിദ്യDocumented history

നദീതീരത്തെ ആധുനിക കേരളീയ ശൈലിയിലുള്ള ക്ഷേത്രസമുച്ചയം; പൊങ്കാലയ്ക്കായി വിശാലമായ തുറസ്സായ മൈതാനങ്ങൾ.

ദർശനംInterpretation

സ്ത്രീകളെ ദേവിയായി പൂജിക്കുന്നത് ദിവ്യമാതാവ് ഓരോ സ്ത്രീയിലും വസിക്കുന്നുവെന്ന് ഉറപ്പിക്കുന്നു.

ഇന്നത്തെ അർത്ഥംInterpretation

വൃശ്ചികത്തിലെ പൊങ്കാലയ്ക്ക് കേരളത്തിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളിൽനിന്നും ലക്ഷക്കണക്കിന് സ്ത്രീകളെത്തുന്നു; ലഹരിമുക്തി വ്രതങ്ങൾക്കും ക്ഷേത്രം അറിയപ്പെടുന്നു.

ഉത്സവങ്ങൾ

പൊങ്കാല · Vrischikam (Nov-Dec)

വൃശ്ചികമാസത്തിലെ (നവംബർ-ഡിസംബർ) കാർത്തിക നാളിൽ; ലക്ഷക്കണക്കിന് സ്ത്രീകൾ ക്ഷേത്രത്തിനു ചുറ്റുമുള്ള വഴികളിൽ പൊങ്കാലയിടുന്നു.

നാരീപൂജ · Dhanu (Dec)

ധനുമാസത്തിൽ (ഡിസംബർ), മുഖ്യപൂജാരി സ്ത്രീകളുടെ കാൽ കഴുകി അവരെ ദേവിയായി പൂജിക്കുന്നു.