A Divya Desam on the Pamba river where Krishna is worshipped as Parthasarathy, Arjuna's charioteer, in a six-foot image said to be the tallest of Krishna in Kerala. It is the home of the Aranmula snake-boat race, the Vallasadya feast and the metal Aranmula mirror.
HistoryDocumented history
The temple has a two-storeyed gopuram, a round sanctum with a granite base and a conical roof, and murals from the early 18th century. It is one of five Krishna temples near Chengannur linked to the Pandavas. On Uthrattathi in the Onam season, snake boats from the river villages race here, followed by a grand temple feast, the Vallasadya. The golden attire for Ayyappa, the Thanka Anki, is kept here and carried to Sabarimala each Mandala season.
Sthala PuranaTradition
When the asuras Madhu and Kaitabha stole the Vedas, Vishnu recovered them and taught Brahma the knowledge of creation at this spot. Later Arjuna, troubled by killing the unarmed Karna, built a temple to Krishna here as penance.
Aitihyas and storiesTradition and folklore
The image is said to have come downriver from Nilakkal on a raft of six bamboos, which gave the place its name: aru (six) and mula (bamboo). A devotee who once ferried food to the temple and was attacked on the way inspired the villagers to escort the offering in snake boats, the origin of the race.
PhilosophyInterpretation
Krishna as charioteer is the god who guides from beside you, not from above. The temple's link to Arjuna's remorse makes it a place of atonement as well as celebration.
Meaning todayInterpretation
The Aranmula boat race and Vallasadya keep alive community crafts, from boat-building to the metal mirror, a geographical-indication product. The village has also been a focus of debates over protecting heritage paddy lands.
पंपा नदी के किनारे एक दिव्य देशम, जहाँ कृष्ण की अर्जुन के सारथी पार्थसारथी के रूप में छह फुट ऊँची प्रतिमा में पूजा होती है, जिसे केरल में कृष्ण की सबसे ऊँची प्रतिमा कहा जाता है। यह आरन्मुला सर्प-नौका दौड़, वळ्ळसद्या भोज और धातु के आरन्मुला दर्पण का घर है।
इतिहासDocumented history
मंदिर में दो-मंज़िला गोपुरम, ग्रेनाइट आधार और शंक्वाकार छत वाला गोल गर्भगृह, और 18वीं शताब्दी के आरंभ के भित्तिचित्र हैं। यह चेंगन्नूर के पास पांडवों से जुड़े पाँच कृष्ण मंदिरों में से एक है। ओणम के समय उत्तरट्टाति पर नदी-गाँवों की सर्प-नौकाएँ यहाँ दौड़ती हैं, जिसके बाद मंदिर का भव्य भोज, वळ्ळसद्या, होता है। अय्यप्पा का स्वर्ण-वस्त्र, तंक अंकी, यहीं रखा जाता है और हर मंडल मौसम में शबरीमला ले जाया जाता है।
स्थल पुराणTradition
जब असुर मधु और कैटभ ने वेद चुरा लिए, तब विष्णु ने उन्हें वापस लाकर इसी स्थान पर ब्रह्मा को सृष्टि का ज्ञान दिया। बाद में निहत्थे कर्ण को मारने से व्यथित अर्जुन ने प्रायश्चित के रूप में यहाँ कृष्ण का मंदिर बनाया।
ऐतिह्य और कथाएँTradition and folklore
कहा जाता है कि प्रतिमा निलक्कल से छह बाँसों के बेड़े पर नदी में बहकर आई, जिससे इस स्थान का नाम पड़ा: आरु (छह) और मुला (बाँस)। एक भक्त, जो नाव से मंदिर के लिए भोजन ले जाता था और रास्ते में हमले का शिकार हुआ, उसकी याद में गाँव वाले सर्प-नौकाओं में प्रसाद की रक्षा करने लगे, और यहीं से दौड़ की शुरुआत हुई।
दर्शनInterpretation
सारथी कृष्ण वह ईश्वर हैं जो ऊपर से नहीं, साथ बैठकर राह दिखाते हैं। अर्जुन के पश्चाताप से जुड़ाव इस मंदिर को उत्सव के साथ प्रायश्चित का स्थान भी बनाता है।
आज का अर्थInterpretation
आरन्मुला नौका-दौड़ और वळ्ळसद्या नाव-निर्माण से लेकर धातु-दर्पण तक सामुदायिक शिल्पों को जीवित रखते हैं; दर्पण एक भौगोलिक संकेतक (GI) उत्पाद है। यह गाँव विरासती धान-खेतों के संरक्षण की बहसों का भी केंद्र रहा है।
यह अनुवाद एक प्रारंभिक मसौदा है और मूल भाषी द्वारा समीक्षा की प्रतीक्षा में है।
പമ്പയുടെ തീരത്തുള്ള ദിവ്യദേശം; കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയരമുള്ള കൃഷ്ണവിഗ്രഹമെന്നു പറയുന്ന ആറടി വിഗ്രഹത്തിൽ, അർജ്ജുനന്റെ സാരഥിയായ പാർത്ഥസാരഥിയായി കൃഷ്ണനെ ആരാധിക്കുന്നു. ആറന്മുള വള്ളംകളിയുടെയും വള്ളസദ്യയുടെയും ലോഹനിർമ്മിതമായ ആറന്മുള കണ്ണാടിയുടെയും നാട്.
ചരിത്രംDocumented history
ഇരുനില ഗോപുരവും, കരിങ്കൽ അടിത്തറയും കോണാകൃതിയിലുള്ള മേൽക്കൂരയുമുള്ള വൃത്താകൃതിയിലുള്ള ശ്രീകോവിലും, 18-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിലെ ചുമർചിത്രങ്ങളും ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ട്. ചെങ്ങന്നൂരിനടുത്തുള്ള, പാണ്ഡവരുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അഞ്ചു കൃഷ്ണക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണിത്. ഓണക്കാലത്തെ ഉത്രട്ടാതിക്ക് പള്ളിയോടങ്ങൾ ഇവിടെ തുഴയുന്നു; തുടർന്ന് മഹത്തായ വള്ളസദ്യ. അയ്യപ്പന്റെ തങ്കഅങ്കി ഇവിടെ സൂക്ഷിക്കുകയും ഓരോ മണ്ഡലകാലത്തും ശബരിമലയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുകയും ചെയ്യുന്നു.
സ്ഥലപുരാണംTradition
മധുകൈടഭന്മാർ വേദങ്ങൾ മോഷ്ടിച്ചപ്പോൾ വിഷ്ണു അവ വീണ്ടെടുത്ത് ഈ സ്ഥലത്തുവച്ച് ബ്രഹ്മാവിന് സൃഷ്ടിജ്ഞാനം ഉപദേശിച്ചു. പിന്നീട് നിരായുധനായ കർണ്ണനെ വധിച്ചതിൽ ദുഃഖിതനായ അർജ്ജുനൻ പ്രായശ്ചിത്തമായി ഇവിടെ കൃഷ്ണക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചു.
ഐതിഹ്യങ്ങളും കഥകളുംTradition and folklore
വിഗ്രഹം നിലയ്ക്കലിൽ നിന്ന് ആറു മുളകൾ കെട്ടിയ ചങ്ങാടത്തിൽ ഒഴുകിവന്നുവെന്നും, അങ്ങനെ ആറ് മുള എന്ന പേര് വന്നുവെന്നുമാണ് ഐതിഹ്യം. ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് തോണിയിൽ നിവേദ്യം കൊണ്ടുപോയ ഒരു ഭക്തൻ വഴിയിൽ ആക്രമിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, ഗ്രാമവാസികൾ പള്ളിയോടങ്ങളിൽ അകമ്പടി സേവിച്ചു തുടങ്ങി; അതാണ് വള്ളംകളിയുടെ ഉത്ഭവം.
ദർശനംInterpretation
സാരഥിയായ കൃഷ്ണൻ മുകളിൽ നിന്നല്ല, അരികിലിരുന്ന് വഴികാട്ടുന്ന ഈശ്വരനാണ്. അർജ്ജുനന്റെ പശ്ചാത്താപവുമായുള്ള ബന്ധം ക്ഷേത്രത്തെ ആഘോഷത്തോടൊപ്പം പ്രായശ്ചിത്തത്തിന്റെ ഇടവുമാക്കുന്നു.
ഇന്നത്തെ അർത്ഥംInterpretation
വള്ളംകളിയും വള്ളസദ്യയും വള്ളനിർമ്മാണം മുതൽ ഭൗമസൂചികാപദവിയുള്ള ആറന്മുള കണ്ണാടി വരെയുള്ള സാമൂഹികകരകൗശലങ്ങളെ ജീവനോടെ നിലനിർത്തുന്നു. പൈതൃക നെൽവയലുകളുടെ സംരക്ഷണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകളുടെ കേന്ദ്രവുമായിരുന്നു ഈ ഗ്രാമം.
ഈ പരിഭാഷ ഒരു പ്രാഥമിക കരട് ആണ്; മലയാളി വായനക്കാരുടെ പരിശോധന കാത്തിരിക്കുന്നു.
Timeline
- UndatedfoundedtraditionArjuna (tradition)Tradition says Arjuna built the temple to atone for killing Karna unfairly.
- 9th c.otherdocumentedNammalvarPraised in the Divya Prabandham.
- 1978–2000otherdocumentedThe boat race was held as a secular event from 1978; its temple rituals were restored in 2000.
Videos
No videos have been curated for this temple yet.
Sources
- Nalayira Divya Prabandham, The Alvarsdevotional
- Wikipedia: Aranmula Parthasarathy Templetertiary
This entry is a draft. Traditional stories are presented as tradition, not as historical fact.