Panchanatheeswarar Temple, Thiruvaiyaruपंचनदीश्वरर मंदिर, तिरुवैयारुபஞ்சநதீசுவரர் கோயில், திருவையாறு

Deity and worship

The deity

Shiva as Panchanatheeswarar (Aiyarappar), a linga; the goddess Dharmasamvardhini.

Sacred waters (theertham)

The Kaveri and the temple tanks.

Puja tradition

Shaiva worship in the Tamil Agamic tradition.

Offerings and prasadam

Water, milk, vibhuti, bilva leaves and flowers; abhishekam can be booked at the temple office.

Hymns and texts

Tevaram hymns of Appar, Sambandar and Sundarar; the music of Thyagaraja, who praised the deities of the temple.

Devotees pray here for

Learning, music, and liberation; musicians pray here before performances. This is what devotees believe, not a promise.

Plan your visit

Dress and entry

Traditional dress is expected; men may be asked to remove shirts in the inner shrines.

How to reach

Thiruvaiyaru is about 13 km from Thanjavur by road. Thanjavur has the nearest railway station; Tiruchirappalli airport is about 65 km away.

Best time to visit

October to March; January for the Aradhana.

Crowds

The Thyagaraja Aradhana (January), the Saptasthanam (April-May) and Mondays.

Timings change with seasons and festivals, so confirm before you travel.

HistoryDocumented history

Thiruvaiyaru lies on the Kaveri about 13 km north of Thanjavur, where five rivers of the delta run close together; the name is taken to mean 'the five rivers', and Shiva here is Panchanatheeswarar, 'lord of the five rivers'. All three Tevaram saints sang of the temple.

The temple is a large Chola foundation, with inscriptions recording grants from the 9th-10th centuries, including from Chola queens; later rulers added enclosures and gopurams. It is the centre of the Saptasthanam, a festival of seven neighbouring Shiva temples whose deities travel together in Chithirai.

Thiruvaiyaru is also the home of the composer Thyagaraja (1767-1847), one of the trinity of Carnatic music; his samadhi on the Kaveri bank hosts the Thyagaraja Aradhana, the great annual music festival, each January.

ArchitectureDocumented history

The temple covers about 15 acres with five enclosures and gopurams on several sides. The sanctum of Panchanatheeswarar and the shrine of the goddess are in separate enclosures; the outer corridors are very long.

The south side has two Chola-period shrines, the Uttara Kailasam and Dakshina Kailasam, built by Chola queens. Thyagaraja's samadhi is a short walk away on the riverbank.

PhilosophyInterpretation

Appar's vision teaches that the divine abode is found wherever the heart is turned to God.

Meaning todayInterpretation

The town draws musicians from around the world for the Aradhana, and pilgrims for the Saptasthanam.

Festivals

Saptasthanam · Chithirai (Apr-May)

In Chithirai (April-May) the deities of Thiruvaiyaru set out in a decorated palanquin to visit six neighbouring temples, gathering their deities in a procession of seven palanquins.

Thyagaraja Aradhana · Thai (Jan)

Held on the anniversary of Thyagaraja's death in January; musicians sing his Pancharatna kritis together at his samadhi.

देवता और पूजा

देवता

पंचनदीश्वरर (ऐयारप्पर) के रूप में शिव, एक लिंग; देवी धर्मसंवर्धिनी।

पवित्र जल (तीर्थ)

कावेरी और मंदिर सरोवर।

पूजा परंपरा

तमिल आगम परंपरा में शैव पूजा।

चढ़ावा और प्रसाद

जल, दूध, विभूति, बेलपत्र और फूल; अभिषेक मंदिर कार्यालय में बुक किया जा सकता है।

स्तुति और ग्रंथ

अप्पर, संबंदर और सुंदरर के तेवारम; त्यागराज का संगीत, जिन्होंने मंदिर के देवताओं की स्तुति की।

भक्त यहाँ इनके लिए प्रार्थना करते हैं

विद्या, संगीत और मोक्ष; संगीतकार प्रस्तुति से पहले यहाँ प्रार्थना करते हैं। यह भक्तों की आस्था है, कोई वादा नहीं।

यात्रा की योजना

वेशभूषा और प्रवेश

पारंपरिक वस्त्र अपेक्षित हैं; भीतरी मंदिरों में पुरुषों से कमीज़ उतारने को कहा जा सकता है।

कैसे पहुँचें

तिरुवैयारु तंजावुर से सड़क द्वारा लगभग 13 किमी है। तंजावुर निकटतम रेलवे स्टेशन है; तिरुचिरापल्ली हवाई अड्डा लगभग 65 किमी है।

जाने का अच्छा समय

अक्टूबर से मार्च; आराधना के लिए जनवरी।

भीड़

त्यागराज आराधना (जनवरी), सप्तस्थानम (अप्रैल-मई) और सोमवार।

समय मौसम और त्योहारों के साथ बदलता है, इसलिए यात्रा से पहले पुष्टि कर लें।

इतिहासDocumented history

तिरुवैयारु तंजावुर से लगभग 13 किमी उत्तर में कावेरी पर है, जहाँ डेल्टा की पाँच नदियाँ पास-पास बहती हैं; नाम का अर्थ 'पाँच नदियाँ' माना जाता है, और यहाँ शिव पंचनदीश्वरर, 'पाँच नदियों के स्वामी', हैं। तीनों तेवारम संतों ने मंदिर का गान किया।

मंदिर एक बड़ी चोल स्थापना है, जिसके अभिलेख नौवीं-दसवीं सदी के दान दर्ज करते हैं, जिनमें चोल रानियों के दान भी हैं; बाद के शासकों ने प्राकार और गोपुरम जोड़े। यह सप्तस्थानम का केंद्र है, जो सात पड़ोसी शिव मंदिरों का उत्सव है जिनके देवता चित्तिरै में साथ यात्रा करते हैं।

तिरुवैयारु कर्नाटक संगीत की त्रिमूर्ति में से एक संगीतकार त्यागराज (1767-1847) का भी घर है; कावेरी तट पर उनकी समाधि पर हर जनवरी त्यागराज आराधना, बड़ा वार्षिक संगीत उत्सव, होता है।

स्थापत्यDocumented history

मंदिर लगभग 15 एकड़ में पाँच प्राकारों और कई ओर गोपुरमों के साथ फैला है। पंचनदीश्वरर का गर्भगृह और देवी का मंदिर अलग-अलग प्राकारों में हैं; बाहरी गलियारे बहुत लंबे हैं।

दक्षिण ओर चोल काल के दो मंदिर, उत्तर कैलासम और दक्षिण कैलासम, हैं, जो चोल रानियों ने बनवाए। त्यागराज की समाधि नदी तट पर थोड़ी दूरी पर है।

दर्शनInterpretation

अप्पर का दर्शन सिखाता है कि जहाँ भी मन ईश्वर की ओर मुड़ता है, वहीं दिव्य धाम है।

आज का अर्थInterpretation

आराधना के लिए यह नगर दुनिया भर के संगीतकारों को और सप्तस्थानम के लिए तीर्थयात्रियों को आकर्षित करता है।

उत्सव

सप्तस्थानम · Chithirai (Apr-May)

चित्तिरै (अप्रैल-मई) में तिरुवैयारु के देवता सजी पालकी में छह पड़ोसी मंदिरों की यात्रा पर निकलते हैं और उनके देवताओं को साथ लेकर सात पालकियों की शोभायात्रा बनती है।

त्यागराज आराधना · Thai (Jan)

जनवरी में त्यागराज की पुण्यतिथि पर; संगीतकार उनकी समाधि पर साथ मिलकर उनकी पंचरत्न कृतियाँ गाते हैं।

தெய்வமும் வழிபாடும்

தெய்வம்

பஞ்சநதீசுவரராக (ஐயாறப்பர்) லிங்க வடிவில் சிவன்; தர்மசம்வர்த்தினி (அறம்வளர்த்தநாயகி) அம்பாள்.

தீர்த்தம்

காவிரியும் கோயில் குளங்களும்.

வழிபாட்டு மரபு

தமிழ் ஆகம மரபில் சைவ வழிபாடு.

காணிக்கைகளும் பிரசாதமும்

நீர், பால், விபூதி, வில்வம், மலர்கள்; அபிஷேகத்தைக் கோயில் அலுவலகத்தில் பதிவு செய்யலாம்.

பதிகங்களும் நூல்களும்

அப்பர், சம்பந்தர், சுந்தரர் தேவாரங்கள்; இக்கோயில் தெய்வங்களைப் போற்றிய தியாகராஜரின் இசை.

பக்தர்கள் இங்கே வேண்டுவது

கல்வி, இசை, முக்தி; இசைக்கலைஞர்கள் நிகழ்ச்சிக்கு முன் இங்கு வேண்டுகின்றனர். இது பக்தர்களின் நம்பிக்கை, உறுதிமொழி அல்ல.

பயணத் திட்டம்

உடையும் நுழைவும்

பாரம்பரிய உடை எதிர்பார்க்கப்படுகிறது; உள் சன்னதிகளில் ஆண்கள் சட்டையைக் கழற்றக் கேட்கப்படலாம்.

எப்படிச் செல்வது

திருவையாறு தஞ்சாவூரிலிருந்து சாலை வழியாகச் சுமார் 13 கிமீ. தஞ்சாவூர் அருகிலுள்ள ரயில் நிலையம்; திருச்சிராப்பள்ளி விமான நிலையம் சுமார் 65 கிமீ.

செல்ல ஏற்ற காலம்

அக்டோபர் முதல் மார்ச் வரை; ஆராதனைக்கு ஜனவரி.

கூட்டம்

தியாகராஜ ஆராதனை (ஜனவரி), சப்தஸ்தானம் (ஏப்ரல்-மே), திங்கட்கிழமைகள்.

நேரங்கள் பருவங்களுக்கும் திருவிழாக்களுக்கும் ஏற்ப மாறும்; பயணத்திற்கு முன் உறுதி செய்துகொள்ளுங்கள்.

வரலாறுDocumented history

திருவையாறு தஞ்சாவூருக்கு வடக்கே சுமார் 13 கிமீ தொலைவில் காவிரிக் கரையில் உள்ளது; டெல்டாவின் ஐந்து ஆறுகள் இங்கு அருகருகே ஓடுகின்றன. 'ஐந்து ஆறுகள்' என்பதே பெயரின் பொருள் எனக் கொள்ளப்படுகிறது; இங்கே சிவன் பஞ்சநதீசுவரர், 'ஐந்து ஆறுகளின் இறைவன்'. தேவார மூவரும் இக்கோயிலைப் பாடியுள்ளனர்.

இது பெரிய சோழர் கால அமைப்பு; ஒன்பது, பத்தாம் நூற்றாண்டுக் கொடைகளைக் கல்வெட்டுகள் பதிவு செய்கின்றன, அவற்றில் சோழ அரசியரின் கொடைகளும் அடங்கும். பிற்கால மன்னர்கள் பிராகாரங்களையும் கோபுரங்களையும் சேர்த்தனர். அண்டையிலுள்ள ஏழு சிவன் கோயில்களின் தெய்வங்கள் சித்திரையில் சேர்ந்து பயணிக்கும் சப்தஸ்தான விழாவின் மையம் இதுவே.

கர்நாடக இசையின் மும்மூர்த்திகளில் ஒருவரான தியாகராஜரின் (1767-1847) ஊரும் திருவையாறே; காவிரிக் கரையிலுள்ள அவரது சமாதியில் ஒவ்வொரு ஜனவரியிலும் தியாகராஜ ஆராதனை எனும் பெரும் இசை விழா நடக்கிறது.

கட்டடக்கலைDocumented history

கோயில் சுமார் 15 ஏக்கர் பரப்பில் ஐந்து பிராகாரங்களுடனும் பல பக்கங்களில் கோபுரங்களுடனும் அமைந்துள்ளது. பஞ்சநதீசுவரர் கருவறையும் அம்பாள் சன்னதியும் தனித்தனிப் பிராகாரங்களில் உள்ளன; வெளிப் பிரகாரங்கள் மிக நீளமானவை.

தெற்குப் பக்கத்தில் சோழ அரசியர் கட்டிய உத்தர கைலாசம், தட்சிண கைலாசம் எனும் இரு சோழர் காலச் சன்னதிகள் உள்ளன. தியாகராஜர் சமாதி ஆற்றங்கரையில் சிறிது தொலைவில் உள்ளது.

தத்துவம்Interpretation

மனம் இறைவனை நோக்கித் திரும்பும் இடமெல்லாம் தெய்வ உறைவிடமே என்பதை அப்பரின் காட்சி கற்பிக்கிறது.

இன்றைய பொருள்Interpretation

ஆராதனைக்கு உலகெங்கிருந்தும் இசைக்கலைஞர்களையும் சப்தஸ்தானத்திற்குப் பக்தர்களையும் இந்நகரம் ஈர்க்கிறது.

திருவிழாக்கள்

சப்தஸ்தானம் · Chithirai (Apr-May)

சித்திரையில் (ஏப்ரல்-மே) திருவையாற்று இறைவன் அலங்காரப் பல்லக்கில் அண்டையிலுள்ள ஆறு கோயில்களுக்குச் சென்று அவற்றின் தெய்வங்களையும் சேர்த்துக்கொள்ள, ஏழு பல்லக்குகளின் ஊர்வலம் உருவாகிறது.

தியாகராஜ ஆராதனை · Thai (Jan)

ஜனவரியில் தியாகராஜரின் நினைவு நாளில்; இசைக்கலைஞர்கள் அவரது சமாதியில் பஞ்சரத்ன கீர்த்தனைகளைச் சேர்ந்து பாடுவர்.