Achyutaraya Temple, Hampiअच्युतराय मंदिर, हम्पीಅಚ್ಯುತರಾಯ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಹಂಪಿ

Deity and worship

The deity

Vishnu as Tiruvengalanatha (Venkateswara); the image is lost and the temple is not in worship.

Puja tradition

A protected ruin.

Plan your visit

Dress and entry

It is a protected monument; follow the site rules and do not climb on the structure.

How to reach

The temple is about 1.5 km east of the Virupaksha temple, by foot along the river or across Matanga hill. Hosapete is about 13 km away and has the nearest railway station; Jindal Vidyanagar airport is about 40 km and Hubballi about 160 km.

Best time to visit

October to February. Early morning light is best.

Crowds

Winter weekends and the Hampi Utsav.

Timings change with seasons and festivals, so confirm before you travel.

HistoryDocumented history

The Achyutaraya temple stands in a hollow between Matanga hill and Gandhamadana hill, near the Tungabhadra, at Hampi. It was built in 1534, early in the reign of Achyuta Deva Raya (r. 1529-1542), by Hiriya Tirumalaraja, a high official and the king's brother-in-law. Its deity was Vishnu as Tiruvengalanatha, the lord of Tirupati, but the temple is popularly named after the king.

It was one of the last great temples of Vijayanagara. After the defeat of the empire at Talikota in 1565 and the sack of the city, it was abandoned. It is part of the Group of Monuments at Hampi, a UNESCO World Heritage Site since 1986.

ArchitectureDocumented history

The temple has two concentric enclosures, each entered through a gopuram, now partly ruined. The inner shrine has a sanctum, halls and a pillared hall for the god's marriage (kalyana mandapa), with pillars carved with rearing horses and lions (yalis), musicians and scenes from the epics.

To the north runs the Sule Bazaar, a chariot street about 40 m wide lined with pillared halls where traders once sold goods, ending at the Tungabhadra.

PhilosophyInterpretation

A temple of the lord of Tirupati at the capital shows how Vijayanagara's kings brought the great Vaishnava centres of the south into their own city.

Meaning todayInterpretation

The temple and its long bazaar are among the most atmospheric ruins of Hampi, especially at sunrise from Matanga hill.

देवता और पूजा

देवता

तिरुवेंगलनाथ (वेंकटेश्वर) रूप में विष्णु; मूर्ति लुप्त है और मंदिर पूजा में नहीं है।

पूजा परंपरा

संरक्षित खंडहर।

यात्रा की योजना

वेशभूषा और प्रवेश

यह संरक्षित स्मारक है; स्थल के नियमों का पालन करें और संरचना पर न चढ़ें।

कैसे पहुँचें

मंदिर विरूपाक्ष मंदिर से लगभग 1.5 किमी पूर्व में है, नदी के किनारे पैदल या मतंग पहाड़ी पार करके। होसपेटे लगभग 13 किमी है और वहाँ निकटतम रेलवे स्टेशन है; जिंदल विद्यानगर हवाई अड्डा लगभग 40 किमी और हुब्बल्ली लगभग 160 किमी है।

जाने का अच्छा समय

अक्टूबर से फ़रवरी। सुबह का प्रकाश सबसे अच्छा है।

भीड़

सर्दियों के सप्ताहांत और हम्पी उत्सव।

समय मौसम और त्योहारों के साथ बदलता है, इसलिए यात्रा से पहले पुष्टि कर लें।

इतिहासDocumented history

अच्युतराय मंदिर हम्पी में तुंगभद्रा के पास मतंग पहाड़ी और गंधमादन पहाड़ी के बीच एक गड्ढे में है। यह 1534 में, अच्युत देवराय (शासन 1529-1542) के शासन के आरंभ में, एक उच्च अधिकारी और राजा के साले हिरिय तिरुमलराज ने बनवाया। इसके देवता तिरुपति के स्वामी तिरुवेंगलनाथ रूप में विष्णु थे, पर मंदिर लोक में राजा के नाम से जाना जाता है।

यह विजयनगर के अंतिम महान मंदिरों में से था। 1565 में तालिकोटा में साम्राज्य की पराजय और नगर की लूट के बाद यह परित्यक्त हो गया। यह हम्पी के स्मारक समूह का अंग है, जो 1986 से यूनेस्को विश्व धरोहर स्थल है।

स्थापत्यDocumented history

मंदिर में दो संकेंद्रित प्राकार हैं, प्रत्येक में गोपुरम से प्रवेश, जो अब आंशिक रूप से खंडहर हैं। भीतरी मंदिर में गर्भगृह, मंडप और भगवान के विवाह के लिए स्तंभयुक्त कल्याण मंडप है, जिसके स्तंभों पर उछलते घोड़े और याली, संगीतकार और महाकाव्यों के दृश्य उकेरे हैं।

उत्तर की ओर सूळे बाज़ार है, लगभग 40 मीटर चौड़ी रथ वीथी, जिसके दोनों ओर स्तंभयुक्त मंडप हैं जहाँ कभी व्यापारी माल बेचते थे, और जो तुंगभद्रा पर समाप्त होती है।

दर्शनInterpretation

राजधानी में तिरुपति के स्वामी का मंदिर दिखाता है कि विजयनगर के राजा दक्षिण के महान वैष्णव केंद्रों को अपने नगर में लाए।

आज का अर्थInterpretation

मंदिर और इसका लंबा बाज़ार हम्पी के सबसे भावपूर्ण खंडहरों में हैं, विशेषकर मतंग पहाड़ी से सूर्योदय के समय।

ದೇವತೆ ಮತ್ತು ಪೂಜೆ

ದೇವತೆ

ತಿರುವೆಂಗಳನಾಥ (ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ) ರೂಪದ ವಿಷ್ಣು; ವಿಗ್ರಹ ಕಳೆದುಹೋಗಿದ್ದು ದೇವಸ್ಥಾನ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲ.

ಪೂಜಾ ಸಂಪ್ರದಾಯ

ಸಂರಕ್ಷಿತ ಅವಶೇಷ.

ಯಾತ್ರೆಯ ಯೋಜನೆ

ಉಡುಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವೇಶ

ಇದು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಸ್ಮಾರಕ; ತಾಣದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ, ಕಟ್ಟಡದ ಮೇಲೆ ಹತ್ತಬೇಡಿ.

ತಲುಪುವುದು ಹೇಗೆ

ದೇವಸ್ಥಾನ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಸ್ಥಾನದಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 1.5 ಕಿ.ಮೀ.; ನದಿಯ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟ ದಾಟಿ ನಡೆದು ತಲುಪಬಹುದು. ಹೊಸಪೇಟೆ ಸುಮಾರು 13 ಕಿ.ಮೀ., ಅಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿರದ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ; ಜಿಂದಾಲ್ ವಿದ್ಯಾನಗರ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಸುಮಾರು 40 ಕಿ.ಮೀ. ಮತ್ತು ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಸುಮಾರು 160 ಕಿ.ಮೀ.

ಭೇಟಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಕಾಲ

ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಿಂದ ಫೆಬ್ರವರಿ. ಬೆಳಗಿನ ಬೆಳಕು ಉತ್ತಮ.

ಜನಸಂದಣಿ

ಚಳಿಗಾಲದ ವಾರಾಂತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಹಂಪಿ ಉತ್ಸವ.

ಸಮಯಗಳು ಋತು ಮತ್ತು ಹಬ್ಬಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ; ಪ್ರಯಾಣದ ಮೊದಲು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ.

ಇತಿಹಾಸDocumented history

ಅಚ್ಯುತರಾಯ ದೇವಸ್ಥಾನ ಹಂಪಿಯಲ್ಲಿ ತುಂಗಭದ್ರೆಯ ಬಳಿ ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟ ಮತ್ತು ಗಂಧಮಾದನ ಬೆಟ್ಟಗಳ ನಡುವಿನ ತಗ್ಗಿನಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು 1534ರಲ್ಲಿ, ಅಚ್ಯುತದೇವರಾಯನ (ಆಳ್ವಿಕೆ 1529-1542) ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಉನ್ನತ ಅಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ರಾಜನ ಬಾವಮೈದುನ ಹಿರಿಯ ತಿರುಮಲರಾಜ ಕಟ್ಟಿಸಿದನು. ಇದರ ದೇವರು ತಿರುಪತಿಯ ಒಡೆಯ ತಿರುವೆಂಗಳನಾಥನ ರೂಪದ ವಿಷ್ಣು; ಆದರೆ ದೇವಸ್ಥಾನ ಜನಮನದಲ್ಲಿ ರಾಜನ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ.

ಇದು ವಿಜಯನಗರದ ಕೊನೆಯ ಭವ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. 1565ರಲ್ಲಿ ತಾಳಿಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸೋಲು ಮತ್ತು ನಗರದ ಲೂಟಿಯ ನಂತರ ಇದು ತೊರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದು 1986ರಿಂದ ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ತಾಣವಾಗಿರುವ ಹಂಪಿ ಸ್ಮಾರಕ ಸಮೂಹದ ಭಾಗ.

ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪDocumented history

ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಒಂದರೊಳಗೊಂದು ಎರಡು ಪ್ರಾಕಾರಗಳಿದ್ದು, ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ಗೋಪುರದ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶ; ಅವು ಈಗ ಭಾಗಶಃ ಶಿಥಿಲ. ಒಳಗಿನ ಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಗುಡಿ, ಮಂಟಪಗಳು ಮತ್ತು ದೇವರ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಕಂಬಗಳಿರುವ ಕಲ್ಯಾಣ ಮಂಟಪವಿದೆ; ಕಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ಮುಂಗಾಲೆತ್ತಿದ ಕುದುರೆಗಳು, ಯಾಳಿಗಳು, ಸಂಗೀತಗಾರರು ಮತ್ತು ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ.

ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಸೂಳೆ ಬಜಾರ್ ಸಾಗುತ್ತದೆ: ಸುಮಾರು 40 ಮೀ. ಅಗಲದ ರಥಬೀದಿ, ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಸರಕು ಮಾರುತ್ತಿದ್ದ ಕಂಬದ ಮಂಟಪಗಳು; ಅದು ತುಂಗಭದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ತತ್ತ್ವInterpretation

ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿ ತಿರುಪತಿಯ ಒಡೆಯನ ದೇವಸ್ಥಾನ, ವಿಜಯನಗರದ ರಾಜರು ದಕ್ಷಿಣದ ಮಹಾ ವೈಷ್ಣವ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ನಗರಕ್ಕೆ ತಂದುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಇಂದಿನ ಅರ್ಥInterpretation

ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಅದರ ಉದ್ದದ ಬಜಾರ್ ಹಂಪಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಮನಸೆಳೆಯುವ ಅವಶೇಷಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಾತಂಗ ಬೆಟ್ಟದಿಂದ ಸೂರ್ಯೋದಯದ ಹೊತ್ತಿಗೆ.