Pazhavangadi Maha Ganapathy Templeपऴवंगाडी महागणपति मंदिरപഴവങ്ങാടി മഹാഗണപതി ക്ഷേത്രം

Deity and worship

The deity

Ganapathy, the presiding deity.

Puja tradition

Kerala Tantric worship, with the Indian Army as the temple's caretaker.

Offerings and prasadam

Breaking coconuts before Ganapathy is the best-known offering; hundreds are broken every day. Modakam and appam are also offered.

Devotees pray here for

Success at the start of new work, exams and journeys. This is what devotees believe, not a promise.

Plan your visit

Dress and entry

Modest dress is expected. Coconuts can be bought at stalls near the temple.

How to reach

Thiruvananthapuram Central railway station is about 1 km away, and the airport about 5 km.

Best time to visit

All year; early mornings are calmer.

Crowds

Vinayaka Chaturthi and the start of the school and exam seasons.

Timings change with seasons and festivals, so confirm before you travel.

HistoryDocumented history

The Pazhavangadi Ganapathy temple stands at the East Fort in Thiruvananthapuram, near the Padmanabhaswamy temple. It began as the shrine of the Travancore army.

Tradition says soldiers bathing in the Valli river near Padmanabhapuram, then the capital, found the image and kept it as their guardian at their camp. When the capital moved to Thiruvananthapuram in the 18th century, the shrine moved with the army to the fort.

After the Travancore state forces were merged into the Indian Army in the 1950s, the temple came under the care of the Madras Regiment, and it is still maintained by the army.

ArchitectureDocumented history

The temple is a small Kerala-style shrine on a busy street by the fort wall, with an open area in front where devotees break coconuts.

PhilosophyInterpretation

Ganesha, the remover of obstacles, is worshipped by soldiers and citizens alike before any new undertaking.

Meaning todayInterpretation

Hundreds of coconuts are broken here every day by people starting new work, exams or journeys, and the temple is one of the busiest in the city.

Festivals

Vinayaka Chaturthi · Chingam (Aug-Sep)

Ganesha's birthday in Chingam (August-September), with special worship and very large crowds.

देवता और पूजा

देवता

गणपति, प्रधान देवता।

पूजा परंपरा

केरल तांत्रिक पूजा, भारतीय सेना मंदिर की संरक्षक।

चढ़ावा और प्रसाद

गणपति के सामने नारियल फोड़ना सबसे प्रसिद्ध चढ़ावा है; हर दिन सैकड़ों नारियल फोड़े जाते हैं। मोदकम और अप्पम भी चढ़ाए जाते हैं।

भक्त यहाँ इनके लिए प्रार्थना करते हैं

नए काम, परीक्षा और यात्रा के आरंभ में सफलता। यह भक्तों की आस्था है, कोई वादा नहीं।

यात्रा की योजना

वेशभूषा और प्रवेश

शालीन वस्त्र अपेक्षित हैं। नारियल मंदिर के पास की दुकानों पर मिलते हैं।

कैसे पहुँचें

तिरुवनंतपुरम सेंट्रल रेलवे स्टेशन लगभग 1 किमी और हवाई अड्डा लगभग 5 किमी है।

जाने का अच्छा समय

पूरे वर्ष; सुबह जल्दी अपेक्षाकृत शांति रहती है।

भीड़

विनायक चतुर्थी और स्कूल व परीक्षा सत्र का आरंभ।

समय मौसम और त्योहारों के साथ बदलता है, इसलिए यात्रा से पहले पुष्टि कर लें।

इतिहासDocumented history

पऴवंगाडि गणपति मंदिर तिरुवनंतपुरम के पूर्वी किले पर, पद्मनाभस्वामी मंदिर के पास है। यह त्रावणकोर सेना के देवालय के रूप में आरंभ हुआ।

परंपरा कहती है कि तत्कालीन राजधानी पद्मनाभपुरम के पास वल्ली नदी में स्नान करते सैनिकों को यह मूर्ति मिली और उन्होंने इसे अपने शिविर में रक्षक के रूप में रखा। अठारहवीं सदी में राजधानी तिरुवनंतपुरम आने पर देवालय भी सेना के साथ किले में आ गया।

1950 के दशक में त्रावणकोर राज्य सेना के भारतीय सेना में विलय के बाद मंदिर मद्रास रेजिमेंट की देखरेख में आया, और आज भी सेना इसकी देखभाल करती है।

स्थापत्यDocumented history

मंदिर किले की दीवार के पास व्यस्त सड़क पर केरल शैली का छोटा देवालय है, जिसके सामने खुली जगह में भक्त नारियल फोड़ते हैं।

दर्शनInterpretation

विघ्नहर्ता गणेश की पूजा सैनिक और नागरिक दोनों किसी भी नए काम से पहले करते हैं।

आज का अर्थInterpretation

नया काम, परीक्षा या यात्रा शुरू करने वाले लोग यहाँ हर दिन सैकड़ों नारियल फोड़ते हैं, और यह नगर के सबसे व्यस्त मंदिरों में से है।

उत्सव

विनायक चतुर्थी · Chingam (Aug-Sep)

चिंगम (अगस्त-सितंबर) में गणेश का जन्मदिन, विशेष पूजा और भारी भीड़ के साथ।

ദേവതയും പൂജയും

ദേവത

ഗണപതി, പ്രധാന പ്രതിഷ്ഠ.

പൂജാ പാരമ്പര്യം

കേരളീയ താന്ത്രിക പൂജ; ഇന്ത്യൻ സൈന്യം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ സംരക്ഷകർ.

വഴിപാടുകളും പ്രസാദവും

ഗണപതിക്കു മുന്നിൽ നാളികേരം ഉടയ്ക്കലാണ് ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട്; ദിവസവും നൂറുകണക്കിന് നാളികേരങ്ങൾ ഉടയ്ക്കുന്നു. മോദകവും അപ്പവും നിവേദിക്കുന്നു.

ഭക്തർ ഇവിടെ ഇതിനായി പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു

പുതിയ ജോലി, പരീക്ഷ, യാത്ര എന്നിവയുടെ തുടക്കത്തിൽ വിജയം. ഇത് ഭക്തരുടെ വിശ്വാസമാണ്, ഉറപ്പല്ല.

യാത്രാ ആസൂത്രണം

വേഷവും പ്രവേശനവും

മാന്യമായ വസ്ത്രധാരണം പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിനടുത്തുള്ള കടകളിൽ നാളികേരം ലഭിക്കും.

എങ്ങനെ എത്താം

തിരുവനന്തപുരം സെൻട്രൽ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ ഏകദേശം 1 കി.മീ., വിമാനത്താവളം ഏകദേശം 5 കി.മീ.

സന്ദർശിക്കാൻ നല്ല സമയം

വർഷം മുഴുവൻ; അതിരാവിലെ തിരക്ക് കുറവ്.

തിരക്ക്

വിനായക ചതുർത്ഥി, സ്കൂൾ-പരീക്ഷാകാലങ്ങളുടെ തുടക്കം.

സമയങ്ങൾ കാലത്തിനും ഉത്സവങ്ങൾക്കുമനുസരിച്ച് മാറും; യാത്രയ്ക്ക് മുമ്പ് ഉറപ്പാക്കുക.

ചരിത്രംDocumented history

തിരുവനന്തപുരം കിഴക്കേക്കോട്ടയിൽ പത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിനടുത്താണ് പഴവങ്ങാടി ഗണപതി ക്ഷേത്രം. തിരുവിതാംകൂർ സൈന്യത്തിന്റെ ക്ഷേത്രമായാണ് ഇതിന്റെ തുടക്കം.

അന്നത്തെ തലസ്ഥാനമായ പത്മനാഭപുരത്തിനടുത്ത് വള്ളിയാറ്റിൽ കുളിക്കുമ്പോൾ സൈനികർക്ക് ഈ വിഗ്രഹം ലഭിച്ചുവെന്നും അവർ അത് താവളത്തിൽ രക്ഷാമൂർത്തിയായി സൂക്ഷിച്ചുവെന്നുമാണ് പാരമ്പര്യം. പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ തലസ്ഥാനം തിരുവനന്തപുരത്തേക്ക് മാറിയപ്പോൾ ക്ഷേത്രവും സൈന്യത്തോടൊപ്പം കോട്ടയിലേക്ക് വന്നു.

1950-കളിൽ തിരുവിതാംകൂർ സംസ്ഥാനസേന ഇന്ത്യൻ സൈന്യത്തിൽ ലയിച്ചതോടെ ക്ഷേത്രം മദ്രാസ് റെജിമെന്റിന്റെ സംരക്ഷണത്തിലായി; ഇന്നും സൈന്യമാണ് ഇത് പരിപാലിക്കുന്നത്.

വാസ്തുവിദ്യDocumented history

കോട്ടമതിലിനരികിലെ തിരക്കേറിയ വഴിയിലുള്ള ചെറിയ കേരളീയ ശൈലിയിലുള്ള ക്ഷേത്രം; മുന്നിലെ തുറസ്സായ സ്ഥലത്ത് ഭക്തർ നാളികേരം ഉടയ്ക്കുന്നു.

ദർശനംInterpretation

വിഘ്നങ്ങൾ നീക്കുന്ന ഗണപതിയെ സൈനികരും നാട്ടുകാരും പുതിയ ഏതു കാര്യത്തിനു മുമ്പും വണങ്ങുന്നു.

ഇന്നത്തെ അർത്ഥംInterpretation

പുതിയ ജോലിയോ പരീക്ഷയോ യാത്രയോ തുടങ്ങുന്നവർ ദിവസവും നൂറുകണക്കിന് തേങ്ങ ഇവിടെ ഉടയ്ക്കുന്നു; നഗരത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണിത്.

ഉത്സവങ്ങൾ

വിനായക ചതുർത്ഥി · Chingam (Aug-Sep)

ചിങ്ങമാസത്തിൽ (ഓഗസ്റ്റ്-സെപ്റ്റംബർ) ഗണപതിയുടെ ജന്മദിനം; വിശേഷാൽ പൂജയും വൻ തിരക്കും.