A Kerala-style Vishnu temple in Kanyakumari district, where a 22-foot image of Vishnu reclines on the serpent Adishesha. It is regarded as the elder brother of the Padmanabhaswamy temple in Thiruvananthapuram, which it closely resembles.
HistoryDocumented history
The temple stands on a rise surrounded on three sides by the Kothai, Pahrali and Thamirabarani rivers. It belonged to the Travancore kingdom until 1956, and its architecture and rituals follow Kerala custom. The reclining image, about 6.7 m long, is made of katusarkara, a compound of herbs and minerals, rather than stone. The temple's carved stone mandapas and lamp-bearer figures are much admired.
Sthala PuranaTradition
The demon Kesi attacked the gods. Vishnu threw him down and lay on him in the form of a reclining image, and Kesi's wife, the river, flowed around the spot in grief. Vishnu is therefore called Adikesava, and the rivers still circle the hill.
Aitihyas and storiesTradition and folklore
The image is seen through three doors, face, body and feet, as at Padmanabhaswamy. Tradition says the Thiruvananthapuram temple was built on the model of this one, and that both images face each other across the hills.
PhilosophyInterpretation
Vishnu reclining on the cosmic serpent is the still centre of creation: the world rises and falls while he rests in yogic sleep.
Meaning todayInterpretation
The 2022 Kumbhabhishekam brought fresh attention to this ancient temple, which is less crowded than its famous younger brother. It is a link between the Tamil and Kerala traditions of the far south.
कन्याकुमारी ज़िले में केरल शैली का विष्णु मंदिर, जहाँ विष्णु की 22 फ़ुट लंबी प्रतिमा शेषनाग पर शयन करती है। इसे तिरुवनंतपुरम के पद्मनाभस्वामी मंदिर का बड़ा भाई माना जाता है, जिससे यह बहुत मिलता-जुलता है।
इतिहासDocumented history
मंदिर एक ऊँचे स्थान पर है जिसे तीन ओर से कोदै, परळि और ताम्रपर्णी नदियाँ घेरती हैं। 1956 तक यह त्रावणकोर राज्य का भाग था, और इसकी वास्तुकला व अनुष्ठान केरल की रीति मानते हैं। लगभग 6.7 मीटर लंबी शयन प्रतिमा पत्थर की नहीं, बल्कि औषधियों और खनिजों के मिश्रण कटुशर्करा से बनी है। इसके नक्काशीदार पत्थर के मंडप और दीपधारिणी मूर्तियाँ बहुत सराही जाती हैं।
स्थल पुराणTradition
केशी नामक असुर ने देवताओं पर आक्रमण किया। विष्णु ने उसे गिराया और शयन प्रतिमा के रूप में उस पर लेट गए, और केशी की पत्नी नदी बनकर शोक में उस स्थान के चारों ओर बहने लगी। इसीलिए विष्णु आदिकेशव कहलाते हैं, और नदियाँ आज भी पहाड़ी को घेरे बहती हैं।
ऐतिह्य और कथाएँTradition and folklore
पद्मनाभस्वामी की तरह यहाँ भी प्रतिमा के दर्शन तीन द्वारों से, मुख, शरीर और चरण, होते हैं। परंपरा कहती है कि तिरुवनंतपुरम का मंदिर इसी के आदर्श पर बना, और दोनों प्रतिमाएँ पहाड़ियों के पार एक-दूसरे की ओर देखती हैं।
दर्शनInterpretation
ब्रह्मांडीय सर्प पर शयन करते विष्णु सृष्टि के स्थिर केंद्र हैं: वे योगनिद्रा में विश्राम करते हैं और संसार उठता-गिरता रहता है।
आज का अर्थInterpretation
2022 के कुम्भाभिषेक ने इस प्राचीन मंदिर पर नया ध्यान खींचा, जो अपने प्रसिद्ध छोटे भाई से कम भीड़ वाला है। यह सुदूर दक्षिण की तमिल और केरल परंपराओं के बीच की कड़ी है।
यह अनुवाद एक प्रारंभिक मसौदा है और मूल भाषी द्वारा समीक्षा की प्रतीक्षा में है।
கன்னியாகுமரி மாவட்டத்தில் கேரளப் பாணியிலான விஷ்ணு கோவில்; இங்கு 22 அடி நீள விஷ்ணு திருமேனி ஆதிசேஷன் மேல் பள்ளிகொண்டுள்ளது. திருவனந்தபுரம் பத்மநாபசுவாமி கோவிலின் அண்ணனாகக் கருதப்படுகிறது; அதை நெருக்கமாக ஒத்துள்ளது.
வரலாறுDocumented history
கோதை, பரளி, தாமிரபரணி ஆறுகள் மூன்று பக்கமும் சூழ்ந்த மேட்டில் கோவில் உள்ளது. 1956 வரை திருவிதாங்கூர் அரசுக்கு உரியது; இதன் கட்டடக்கலையும் சடங்குகளும் கேரள வழக்கைப் பின்பற்றுகின்றன. சுமார் 6.7 மீ. நீளமுள்ள பள்ளிகொண்ட திருமேனி கல்லால் அன்றி மூலிகைகளும் தாதுக்களும் கலந்த கடுசர்க்கரையால் ஆனது. செதுக்கப்பட்ட கல் மண்டபங்களும் தீபலட்சுமி சிற்பங்களும் பெரிதும் போற்றப்படுகின்றன.
தல புராணம்Tradition
கேசி என்ற அரக்கன் தேவர்களைத் தாக்கினான். விஷ்ணு அவனை வீழ்த்தி அவன் மேல் பள்ளிகொண்டார்; கேசியின் மனைவி ஆறாக வருந்தி அவ்விடத்தைச் சுற்றி ஓடினாள். எனவே விஷ்ணு ஆதிகேசவர் எனப்படுகிறார்; ஆறுகள் இன்றும் குன்றைச் சுற்றி ஓடுகின்றன.
ஐதீகங்களும் கதைகளும்Tradition and folklore
பத்மநாபசுவாமி கோவிலைப் போல், திருமேனியை முகம், உடல், திருவடி என மூன்று வாயில்கள் வழியாகத் தரிசிக்கலாம். திருவனந்தபுரம் கோவில் இதன் மாதிரியில் கட்டப்பட்டது என்றும், இரு திருமேனிகளும் மலைகளுக்கு அப்பால் ஒன்றையொன்று நோக்குகின்றன என்றும் மரபு.
தத்துவம்Interpretation
பிரபஞ்ச அரவின் மேல் பள்ளிகொண்ட விஷ்ணு படைப்பின் அசைவற்ற மையம்: அவர் யோக நித்திரையில் ஓய்வெடுக்க உலகம் எழுந்து வீழ்கிறது.
இன்றைய பொருள்Interpretation
2022 கும்பாபிஷேகம், புகழ்பெற்ற தம்பியைவிடக் கூட்டம் குறைவான இப்பழங்கோவிலுக்குப் புதிய கவனத்தைக் கொண்டுவந்தது. தென்கோடியின் தமிழ், கேரள மரபுகளுக்கு இடையிலான இணைப்பு இது.
இந்த மொழிபெயர்ப்பு ஒரு முதல் வரைவு; தமிழ் அறிந்தவரின் சரிபார்ப்புக்குக் காத்திருக்கிறது.
Timeline
- By the 9th c.foundedprobableNammalvar sang of Thiruvattaru.
- 16th-17th c.constructedprobableThe carved stone halls were added.
- 1956otherdocumentedWith the reorganisation of states, Thiruvattar passed from Travancore-Cochin to Madras State.
- 2022consecratedprobableA Kumbhabhishekam was held, reported as the first in more than four centuries.
Videos
No videos have been curated for this temple yet.
Sources
- Nalayira Divya Prabandham, The Alvarsdevotional
- Wikipedia: Adikesava Perumal Templetertiary
This entry is a draft. Traditional stories are presented as tradition, not as historical fact.