Bucesvara Temple, Koravangalaबूचेश्वर मंदिर, कोरवंगलಬೂಚೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಕೊರವಂಗಲ

ಬೂಚೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಕೊರವಂಗಲ

Living templeVesara / Karnata DravidaHoysalaASI Monument of National Importance
Presiding deity
Bucesvara, a linga
Where
Koravangala village, Hassan district, Karnataka
Main festivals
Mahashivaratri (Magha (Feb-Mar))
Worship today
Yes
Period
Early medieval (750-1200)

A Hoysala temple of 1173 at Koravangala near Hassan, built by a wealthy officer named Buchiraja and dated by an inscription that also marks the coronation of King Veera Ballala II. It has two shrines facing each other across a common hall, an unusual plan.

Deity and worship

The deity
Shiva as Bucesvara, a linga, with Surya in the facing shrine.
Puja tradition
Shaiva; limited worship in a protected monument.
Offerings and prasadam
Bilva leaves, water and flowers.
Devotees pray here for
Visitors come mainly for the architecture. This is what devotees believe, not a promise.

Plan your visit

Dress and entry
The temple is protected by the Archaeological Survey of India. Footwear is removed at the temple, and carvings must not be touched or climbed.
How to reach
Koravangala is about 10 km from Hassan by road. Hassan has the nearest railway station; Mysuru airport is about 130 km and Bengaluru airport about 220 km.
Best time to visit
October to March.
Crowds
Usually quiet.

Timings change with seasons and festivals, so confirm before you travel.

HistoryDocumented history

Koravangala is a village about 10 km from Hassan, in the region where the Hoysala kings built many of their temples. An inscription slab beside the Bucesvara temple, dated 1173, records that it was built by Buchiraja (Buci), a wealthy officer, and also marks the coronation of the Hoysala king Veera Ballala II (ruled 1173-1220), one of the greatest of the dynasty.

Buchiraja's elder brothers, Govinda and Naka, also built temples in the village, which are now in ruins. The Bucesvara temple is protected by the Archaeological Survey of India as a monument of national importance.

The temple belongs to the mature phase of Hoysala art, a generation after Belur (1117) and in the same years as the temples of Halebidu were being completed.

ArchitectureDocumented history

The temple is a dvikuta: two shrines that face each other across a common hall, rather than standing side by side. The main shrine, with a vestibule and tower base, holds the Shiva linga; the other shrine, opening into the same hall, holds an image of Surya. The main tower is now missing, and it is not clear whether it was ever completed.

The outer walls have the Hoysala friezes of elephants, horsemen, scrolls and epic scenes, though less densely than at Belur or Halebidu, and a row of images of gods. The hall has polished lathe-turned pillars and a carved ceiling. A Nandi pavilion stands before the Shiva shrine.

PhilosophyInterpretation

Two shrines facing each other across a single hall, one of Shiva and one of the Sun, present the god of the inner and of the outer light together.

Meaning todayInterpretation

The temple is one of the less-visited Hoysala monuments near Hassan, and a quiet stop on the way to Belur and Halebidu.

Festivals

Mahashivaratri · Magha (Feb-Mar)
The great night of Shiva in Magha or Phalguna (February-March), when villagers worship at the temple.

हासन के पास कोरवंगल में 1173 का होयसल मंदिर, जिसे बूचिराज नामक एक धनी अधिकारी ने बनवाया। इसकी तिथि एक शिलालेख से मिलती है जो राजा वीर बल्लाल द्वितीय के राज्याभिषेक का भी उल्लेख करता है। इसके दो गर्भगृह एक साझे मंडप के आर-पार आमने-सामने हैं, जो असामान्य योजना है।

देवता और पूजा

देवता
बूचेश्वर के रूप में शिव, एक लिंग, और सामने के गर्भगृह में सूर्य।
पूजा परंपरा
शैव; संरक्षित स्मारक में सीमित पूजा।
चढ़ावा और प्रसाद
बेलपत्र, जल और फूल।
भक्त यहाँ इनके लिए प्रार्थना करते हैं
यात्री मुख्यतः स्थापत्य के लिए आते हैं। यह भक्तों की आस्था है, कोई वादा नहीं।

यात्रा की योजना

वेशभूषा और प्रवेश
मंदिर भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण द्वारा संरक्षित है। मंदिर पर जूते उतारे जाते हैं, और नक्काशी को छूना या उस पर चढ़ना मना है।
कैसे पहुँचें
कोरवंगल सड़क मार्ग से हासन से लगभग 10 किमी है। निकटतम रेलवे स्टेशन हासन है; मैसूरु हवाई अड्डा लगभग 130 किमी और बेंगलुरु हवाई अड्डा लगभग 220 किमी है।
जाने का अच्छा समय
अक्टूबर से मार्च।
भीड़
सामान्यतः शांत।

समय मौसम और त्योहारों के साथ बदलता है, इसलिए यात्रा से पहले पुष्टि कर लें।

इतिहासDocumented history

कोरवंगल हासन से लगभग 10 किमी दूर एक गाँव है, उस क्षेत्र में जहाँ होयसल राजाओं ने अपने अनेक मंदिर बनवाए। बूचेश्वर मंदिर के पास 1173 का एक शिलालेख बताता है कि इसे धनी अधिकारी बूचिराज (बूचि) ने बनवाया, और वह होयसल राजा वीर बल्लाल द्वितीय (शासन 1173-1220) के राज्याभिषेक का भी उल्लेख करता है, जो इस वंश के महानतम राजाओं में से थे।

बूचिराज के बड़े भाइयों गोविंद और नाक ने भी गाँव में मंदिर बनवाए, जो अब खंडहर हैं। बूचेश्वर मंदिर राष्ट्रीय महत्व के स्मारक के रूप में भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण द्वारा संरक्षित है।

मंदिर होयसल कला के परिपक्व चरण का है, बेलूर (1117) के एक पीढ़ी बाद, और उन्हीं वर्षों का जब हलेबीडु के मंदिर पूरे हो रहे थे।

स्थापत्यDocumented history

मंदिर द्विकूट है: दो गर्भगृह जो अगल-बगल न होकर एक साझे मंडप के आर-पार आमने-सामने हैं। अंतराल और शिखर-आधार वाले मुख्य गर्भगृह में शिवलिंग है; उसी मंडप में खुलने वाले दूसरे गर्भगृह में सूर्य की प्रतिमा है। मुख्य शिखर अब नहीं है, और यह स्पष्ट नहीं कि वह कभी पूरा हुआ था या नहीं।

बाहरी दीवारों पर हाथी, घुड़सवार, लताओं और महाकाव्य दृश्यों की होयसल पट्टियाँ और देवताओं की प्रतिमाओं की पंक्ति है, यद्यपि बेलूर या हलेबीडु जितनी घनी नहीं। मंडप में चमकदार खराद-गढ़े स्तंभ और नक्काशीदार छत है। शिव गर्भगृह के सामने नंदी मंडप है।

दर्शनInterpretation

एक ही मंडप के आर-पार आमने-सामने दो गर्भगृह, एक शिव का और एक सूर्य का, भीतरी और बाहरी प्रकाश के देवताओं को साथ प्रस्तुत करते हैं।

आज का अर्थInterpretation

यह हासन के पास कम देखे जाने वाले होयसल स्मारकों में से है, और बेलूर-हलेबीडु के रास्ते एक शांत पड़ाव है।

उत्सव

महाशिवरात्रि · Magha (Feb-Mar)
माघ या फाल्गुन (फ़रवरी-मार्च) में शिव की महान रात्रि, जब ग्रामवासी मंदिर में पूजा करते हैं।

यह अनुवाद एक प्रारंभिक मसौदा है और मूल भाषी द्वारा समीक्षा की प्रतीक्षा में है।

ಹಾಸನದ ಬಳಿಯ ಕೊರವಂಗಲದಲ್ಲಿ ಬೂಚಿರಾಜ ಎಂಬ ಶ್ರೀಮಂತ ಅಧಿಕಾರಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ 1173ರ ಹೊಯ್ಸಳ ದೇವಸ್ಥಾನ. ಇದರ ಕಾಲವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಶಾಸನ ರಾಜ ಎರಡನೇ ವೀರ ಬಲ್ಲಾಳನ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕವನ್ನೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಎರಡು ಗರ್ಭಗುಡಿಗಳು ಒಂದೇ ಮಂಟಪದ ಎರಡು ಕಡೆ ಎದುರುಬದುರಾಗಿವೆ; ಇದು ಅಪರೂಪದ ಯೋಜನೆ.

ದೇವತೆ ಮತ್ತು ಪೂಜೆ

ದೇವತೆ
ಬೂಚೇಶ್ವರನಾಗಿ ಶಿವ, ಲಿಂಗರೂಪ; ಎದುರಿನ ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ.
ಪೂಜಾ ಸಂಪ್ರದಾಯ
ಶೈವ; ಸಂರಕ್ಷಿತ ಸ್ಮಾರಕದಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತ ಪೂಜೆ.
ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾದ
ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆ, ನೀರು ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳು.
ಭಕ್ತರು ಇಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ
ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕಾಗಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಭಕ್ತರ ನಂಬಿಕೆ, ಖಾತರಿಯಲ್ಲ.

ಯಾತ್ರೆಯ ಯೋಜನೆ

ಉಡುಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವೇಶ
ದೇವಸ್ಥಾನವು ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಯಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪಾದರಕ್ಷೆ ತೆಗೆಯಬೇಕು; ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಬಾರದು, ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಹತ್ತಬಾರದು.
ತಲುಪುವುದು ಹೇಗೆ
ಕೊರವಂಗಲ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಹಾಸನದಿಂದ ಸುಮಾರು 10 ಕಿ.ಮೀ. ಹತ್ತಿರದ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಹಾಸನ; ಮೈಸೂರು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಸುಮಾರು 130 ಕಿ.ಮೀ. ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಸುಮಾರು 220 ಕಿ.ಮೀ.
ಭೇಟಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಕಾಲ
ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಿಂದ ಮಾರ್ಚ್.
ಜನಸಂದಣಿ
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶಾಂತ.

ಸಮಯಗಳು ಋತು ಮತ್ತು ಹಬ್ಬಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ; ಪ್ರಯಾಣದ ಮೊದಲು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ.

ಇತಿಹಾಸDocumented history

ಕೊರವಂಗಲ ಹಾಸನದಿಂದ ಸುಮಾರು 10 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದ ಗ್ರಾಮ; ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜರು ತಮ್ಮ ಅನೇಕ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ಬೂಚೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪಕ್ಕದ 1173ರ ಶಾಸನಫಲಕ ಇದನ್ನು ಶ್ರೀಮಂತ ಅಧಿಕಾರಿ ಬೂಚಿರಾಜ (ಬೂಚಿ) ಕಟ್ಟಿಸಿದನೆಂದು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಂಶದ ಶ್ರೇಷ್ಠರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜ ಎರಡನೇ ವೀರ ಬಲ್ಲಾಳನ (ಆಳ್ವಿಕೆ 1173-1220) ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕವನ್ನೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ.

ಬೂಚಿರಾಜನ ಅಣ್ಣಂದಿರಾದ ಗೋವಿಂದ ಮತ್ತು ನಾಕ ಕೂಡ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದರು; ಅವು ಈಗ ಪಾಳುಬಿದ್ದಿವೆ. ಬೂಚೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಯಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ.

ದೇವಸ್ಥಾನ ಹೊಯ್ಸಳ ಕಲೆಯ ಪ್ರೌಢ ಹಂತಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು, ಬೇಲೂರಿನ (1117) ಒಂದು ತಲೆಮಾರಿನ ನಂತರ, ಹಳೇಬೀಡಿನ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲೇ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು.

ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪDocumented history

ದೇವಸ್ಥಾನ ದ್ವಿಕೂಟ: ಎರಡು ಗರ್ಭಗುಡಿಗಳು ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರದೆ ಒಂದೇ ಮಂಟಪದ ಎರಡು ಕಡೆ ಎದುರುಬದುರಾಗಿವೆ. ಸುಕನಾಸಿ ಮತ್ತು ಶಿಖರದ ತಳವುಳ್ಳ ಮುಖ್ಯ ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗವಿದೆ; ಅದೇ ಮಂಟಪಕ್ಕೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಇನ್ನೊಂದು ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಮೂರ್ತಿಯಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರ ಈಗ ಇಲ್ಲ; ಅದು ಎಂದಾದರೂ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತ್ತೇ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಿಲ್ಲ.

ಹೊರಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಆನೆಗಳು, ಕುದುರೆ ಸವಾರರು, ಬಳ್ಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಾಕಾವ್ಯ ದೃಶ್ಯಗಳ ಹೊಯ್ಸಳ ಪಟ್ಟಿಕೆಗಳೂ ದೇವತಾಮೂರ್ತಿಗಳ ಸಾಲೂ ಇವೆ, ಆದರೆ ಬೇಲೂರು ಅಥವಾ ಹಳೇಬೀಡಿನಷ್ಟು ದಟ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ನಯಗೊಳಿಸಿದ ತಿರುಗಣಿ ಕಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಕೆತ್ತಿದ ಛಾವಣಿಯಿದೆ. ಶಿವ ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಎದುರು ನಂದಿ ಮಂಟಪವಿದೆ.

ತತ್ತ್ವInterpretation

ಒಂದೇ ಮಂಟಪದ ಎರಡು ಕಡೆ ಎದುರುಬದುರಾದ ಎರಡು ಗರ್ಭಗುಡಿಗಳು, ಒಂದು ಶಿವನದು ಮತ್ತು ಒಂದು ಸೂರ್ಯನದು, ಒಳಗಿನ ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನ ಬೆಳಕಿನ ದೇವರನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.

ಇಂದಿನ ಅರ್ಥInterpretation

ಇದು ಹಾಸನದ ಬಳಿ ಕಡಿಮೆ ಜನ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಹೊಯ್ಸಳ ಸ್ಮಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು, ಬೇಲೂರು-ಹಳೇಬೀಡಿನ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಂತ ನಿಲುಗಡೆ.

ಉತ್ಸವಗಳು

ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿ · Magha (Feb-Mar)
ಮಾಘ ಅಥವಾ ಫಾಲ್ಗುಣದಲ್ಲಿ (ಫೆಬ್ರವರಿ-ಮಾರ್ಚ್) ಶಿವನ ಮಹಾರಾತ್ರಿ; ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಈ ಅನುವಾದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕರಡು; ಕನ್ನಡ ಭಾಷಿಕರ ಪರಿಶೀಲನೆಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದೆ.

Timeline

  1. 1173constructeddocumented
    Buchiraja
    Buchiraja, a wealthy officer, builds the temple; the inscription records the coronation of Veera Ballala II.

Nearby temples

Sources

  1. Wikipedia: Bucesvara Temple, Koravangalatertiary

Traditional stories are presented as tradition, not as historical fact. Each event on the timeline is marked as documented, probable, traditional or disputed.

Suggest an edit

Spotted a mistake or know more about this temple? Tell us, with a source if you have one.