A twin Shiva temple in the old Hoysala capital, Dorasamudra, carved in soapstone with friezes of elephants, lions, horsemen and epic scenes. The capital was sacked in the 14th century, and the temple is now part of the UNESCO Sacred Ensembles of the Hoysalas.
HistoryDocumented history
Halebidu was the Hoysala capital for about two centuries, beside a large tank called Dorasamudra. The temple stands on a high platform; its outer walls carry bands of carving running in parallel lines, with more than 200 large figures of gods above them. The towers over the sanctums were never completed or have not survived.
Sthala PuranaTradition
No separate purana is recorded; the temple is a royal foundation named after the king and his queen.
Aitihyas and storiesTradition and folklore
The Hoysala name is told as the story of Sala, who struck a tiger (or lion) when his teacher cried 'hoy, Sala!' (strike, Sala). The scene of Sala fighting the beast is the dynasty's emblem, carved at Hoysala temples.
PhilosophyInterpretation
The carved bands are read from bottom to top: animals and horsemen, then the epics, then the gods, as if the wall leads the eye from the world to the divine.
Meaning todayInterpretation
UNESCO listing in 2023 brought new attention and visitors. The friezes are a record of 12th-century dress, music, warfare and daily life.
पुरानी होयसल राजधानी द्वारसमुद्र का जुड़वाँ शिव मंदिर, जो सोपस्टोन में हाथियों, सिंहों, घुड़सवारों और महाकाव्य दृश्यों की पट्टियों से उकेरा गया है। 14वीं सदी में राजधानी लूटी गई; अब यह यूनेस्को के 'होयसलों के पवित्र समूह' का हिस्सा है।
इतिहासDocumented history
हळेबीडु लगभग दो सदियों तक होयसल राजधानी रहा, द्वारसमुद्र नामक बड़े सरोवर के किनारे। मंदिर ऊँचे चबूतरे पर है; उसकी बाहरी दीवारों पर समानांतर पट्टियों में नक्काशी है और उनके ऊपर देवताओं की 200 से अधिक बड़ी मूर्तियाँ। गर्भगृहों के ऊपर के शिखर या तो कभी पूरे नहीं हुए या बचे नहीं।
स्थल पुराणTradition
कोई अलग पुराण दर्ज नहीं है; यह राजा और रानी के नाम पर बना राजकीय मंदिर है।
ऐतिह्य और कथाएँTradition and folklore
होयसल नाम की कथा है कि गुरु के 'होय, सळ!' (मारो, सळ!) पुकारने पर सळ ने एक बाघ (या सिंह) को मारा। सळ और पशु का यह दृश्य वंश का प्रतीक है और होयसल मंदिरों पर उकेरा गया है।
दर्शनInterpretation
नक्काशी की पट्टियाँ नीचे से ऊपर पढ़ी जाती हैं: पशु और घुड़सवार, फिर महाकाव्य, फिर देवता, मानो दीवार दृष्टि को संसार से दिव्य की ओर ले जाती है।
आज का अर्थInterpretation
2023 की यूनेस्को सूची ने नया ध्यान और पर्यटक दिलाए। ये पट्टियाँ 12वीं सदी के पहनावे, संगीत, युद्ध और दैनिक जीवन का अभिलेख हैं।
यह अनुवाद एक प्रारंभिक मसौदा है और मूल भाषी द्वारा समीक्षा की प्रतीक्षा में है।
ಹಳೆಯ ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜಧಾನಿ ದೋರಸಮುದ್ರದ ಅವಳಿ ಶಿವ ದೇವಾಲಯ; ಬಳಪದ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಆನೆ, ಸಿಂಹ, ಕುದುರೆ ಸವಾರರು ಮತ್ತು ಮಹಾಕಾವ್ಯ ದೃಶ್ಯಗಳ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. 14ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜಧಾನಿ ಲೂಟಿಯಾಯಿತು; ಈಗ ಇದು ಯುನೆಸ್ಕೋದ 'ಹೊಯ್ಸಳರ ಪವಿತ್ರ ಸಮೂಹ'ದ ಭಾಗ.
ಇತಿಹಾಸDocumented history
ದೋರಸಮುದ್ರ ಎಂಬ ದೊಡ್ಡ ಕೆರೆಯ ದಡದ ಹಳೇಬೀಡು ಸುಮಾರು ಎರಡು ಶತಮಾನ ಹೊಯ್ಸಳರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ದೇವಾಲಯ ಎತ್ತರದ ಜಗತಿಯ ಮೇಲಿದೆ; ಹೊರಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನಾಂತರ ಪಟ್ಟಿಕೆಗಳ ಕೆತ್ತನೆ, ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ 200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೊಡ್ಡ ದೇವತಾ ಮೂರ್ತಿಗಳು. ಗರ್ಭಗುಡಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಶಿಖರಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲೇ ಇಲ್ಲ ಅಥವಾ ಉಳಿದಿಲ್ಲ.
ಸ್ಥಳ ಪುರಾಣTradition
ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪುರಾಣ ದಾಖಲಾಗಿಲ್ಲ; ರಾಜ-ರಾಣಿಯರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದ ರಾಜಕೀಯ ದೇವಾಲಯವಿದು.
ಐತಿಹ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕಥೆಗಳುTradition and folklore
ಗುರು 'ಹೊಯ್, ಸಳ!' (ಹೊಡೆ, ಸಳ!) ಎಂದು ಕೂಗಿದಾಗ ಸಳ ಹುಲಿಯನ್ನು (ಅಥವಾ ಸಿಂಹವನ್ನು) ಹೊಡೆದ ಕಥೆಯೇ ಹೊಯ್ಸಳ ಹೆಸರಿನ ಮೂಲ. ಸಳ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಯ ಈ ದೃಶ್ಯ ವಂಶದ ಲಾಂಛನ; ಹೊಯ್ಸಳ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ.
ತತ್ತ್ವInterpretation
ಕೆತ್ತನೆಯ ಪಟ್ಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೆಳಗಿನಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಓದುತ್ತಾರೆ: ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಸವಾರರು, ನಂತರ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳು, ನಂತರ ದೇವತೆಗಳು; ಗೋಡೆ ಕಣ್ಣನ್ನು ಲೋಕದಿಂದ ದೈವದತ್ತ ಕರೆದೊಯ್ಯುವಂತೆ.
ಇಂದಿನ ಅರ್ಥInterpretation
2023ರ ಯುನೆಸ್ಕೋ ಮಾನ್ಯತೆ ಹೊಸ ಗಮನ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ತಂದಿತು. ಈ ಪಟ್ಟಿಕೆಗಳು 12ನೇ ಶತಮಾನದ ಉಡುಪು, ಸಂಗೀತ, ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದ ದಾಖಲೆ.
ಈ ಅನುವಾದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕರಡು; ಕನ್ನಡ ಭಾಷಿಕರ ಪರಿಶೀಲನೆಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದೆ.
Timeline
- 1121constructeddocumentedKetamala, an officer of VishnuvardhanaWork begins on the twin temple named after the king and his queen Shantala.
- 1311damageddocumentedMalik Kafur (Delhi Sultanate)The Hoysala capital Dorasamudra is plundered.
- 1326damagedprobableMuhammad bin Tughlaq's armyThe city is sacked again and the Hoysalas move away; it becomes Halebidu, the 'old capital'.
- 2023listeddocumentedUNESCOInscribed as part of the Sacred Ensembles of the Hoysalas.
Videos
No videos have been curated for this temple yet.
Sources
- Indian Temple Architecture: Form and Transformation, Adam Hardy (1995)scholarly
- Wikipedia: Hoysaleswara Templetertiary
- UNESCO World Heritage List no. 1670official
This entry is a draft. Traditional stories are presented as tradition, not as historical fact.