A hill temple of Renuka, the mother of Parashurama, worshipped as Yellamma, 'mother of all'. Its full-moon fairs draw lakhs of pilgrims from Karnataka and Maharashtra; the old practice of dedicating girls as devadasis here is banned by law.
HistoryDocumented history
The temple sits on a hill above the Malaprabha. Pilgrims come in great numbers on the full moons of Margashira and Magha, many of them from the Dalit and backward communities who regard Yellamma as their own goddess. The jogati and jogappa devotees carry her image in baskets (jaga) on their heads.
Sthala PuranaTradition
Renuka, wife of the sage Jamadagni, was so pure that she could carry water in an unbaked pot. When her thoughts strayed for a moment at the sight of a gandharva, the pot broke, and Jamadagni ordered his sons to kill her. Only Parashurama obeyed; given a boon, he asked for her life back, and she was restored.
Aitihyas and storiesTradition and folklore
One story says that when Renuka's head was restored it was joined to the body of a woman of a lower caste, and so she belongs to all people; this is told to explain why Yellamma is worshipped across castes.
PhilosophyInterpretation
Renuka's death and return speak of a mother who cannot be destroyed. Her worship by the excluded gives the goddess a role as protector of the powerless.
Meaning todayInterpretation
The temple has been at the centre of efforts to end the devadasi system and rehabilitate women once dedicated. Today's pilgrims and reformers continue to debate how to keep the faith and drop the abuse.
परशुराम की माता रेणुका का पहाड़ी मंदिर, जिन्हें येल्लम्मा, यानी 'सबकी माँ', के रूप में पूजा जाता है। पूर्णिमा के मेलों में कर्नाटक और महाराष्ट्र से लाखों तीर्थयात्री आते हैं; यहाँ लड़कियों को देवदासी के रूप में समर्पित करने की पुरानी प्रथा क़ानून से प्रतिबंधित है।
इतिहासDocumented history
मंदिर मलप्रभा के ऊपर एक पहाड़ी पर है। मार्गशीर्ष और माघ की पूर्णिमा पर बड़ी संख्या में तीर्थयात्री आते हैं, जिनमें बहुत से दलित और पिछड़े समुदायों के हैं जो येल्लम्मा को अपनी देवी मानते हैं। जोगती और जोगप्पा भक्त उनकी मूर्ति टोकरियों (जग) में सिर पर रखकर चलते हैं।
स्थल पुराणTradition
ऋषि जमदग्नि की पत्नी रेणुका इतनी पवित्र थीं कि कच्चे घड़े में पानी भर लातीं। एक गंधर्व को देखकर क्षण भर उनका मन भटका, घड़ा टूट गया और जमदग्नि ने पुत्रों को उनका वध करने को कहा। केवल परशुराम ने आज्ञा मानी; वरदान मिलने पर उन्होंने माँ का जीवन माँगा, और वे जीवित हो गईं।
ऐतिह्य और कथाएँTradition and folklore
एक कथा कहती है कि जब रेणुका का सिर लौटाया गया तो वह एक निचली जाति की स्त्री के शरीर से जुड़ गया, इसलिए वे सब लोगों की हैं; इसी से येल्लम्मा की सभी जातियों में पूजा की व्याख्या की जाती है।
दर्शनInterpretation
रेणुका की मृत्यु और वापसी ऐसी माँ की बात करती है जिसे नष्ट नहीं किया जा सकता। बहिष्कृतों द्वारा उनकी पूजा देवी को निर्बलों की रक्षक बनाती है।
आज का अर्थInterpretation
यह मंदिर देवदासी प्रथा समाप्त करने और पहले समर्पित की गई स्त्रियों के पुनर्वास के प्रयासों के केंद्र में रहा है। आज के तीर्थयात्री और सुधारक इस पर बहस करते हैं कि आस्था कैसे बचे और शोषण कैसे छूटे।
यह अनुवाद एक प्रारंभिक मसौदा है और मूल भाषी द्वारा समीक्षा की प्रतीक्षा में है।
ಪರಶುರಾಮನ ತಾಯಿ ರೇಣುಕೆಯ ಬೆಟ್ಟದ ದೇವಸ್ಥಾನ; ಅವಳನ್ನು 'ಎಲ್ಲರ ಅಮ್ಮ' ಯಲ್ಲಮ್ಮನಾಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಜಾತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತರು ಬರುತ್ತಾರೆ; ಇಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ದೇವದಾಸಿಯರಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸುವ ಹಳೆಯ ಪದ್ಧತಿ ಕಾನೂನಿನಿಂದ ನಿಷಿದ್ಧ.
ಇತಿಹಾಸDocumented history
ದೇವಸ್ಥಾನ ಮಲಪ್ರಭೆಯ ಮೇಲಿನ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿದೆ. ಮಾರ್ಗಶಿರ ಮತ್ತು ಮಾಘದ ಹುಣ್ಣಿಮೆಗಳಂದು ಅಪಾರ ಭಕ್ತರು ಬರುತ್ತಾರೆ; ಅವರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಯಲ್ಲಮ್ಮನನ್ನು ತಮ್ಮವಳೆಂದು ಭಾವಿಸುವ ದಲಿತ ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ಸಮುದಾಯದವರು. ಜೋಗತಿ ಮತ್ತು ಜೋಗಪ್ಪ ಭಕ್ತರು ಅವಳ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಬುಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ (ಜಗ) ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊರುತ್ತಾರೆ.
ಸ್ಥಳ ಪುರಾಣTradition
ಜಮದಗ್ನಿ ಋಷಿಯ ಪತ್ನಿ ರೇಣುಕೆ ಹಸಿ ಮಣ್ಣಿನ ಕೊಡದಲ್ಲೂ ನೀರು ತರುವಷ್ಟು ಪವಿತ್ರಳು. ಒಬ್ಬ ಗಂಧರ್ವನನ್ನು ಕಂಡು ಕ್ಷಣ ಮನಸ್ಸು ಚಂಚಲವಾದಾಗ ಕೊಡ ಒಡೆಯಿತು; ಜಮದಗ್ನಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅವಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದ. ಪರಶುರಾಮ ಮಾತ್ರ ಆಜ್ಞೆ ಪಾಲಿಸಿದ; ವರ ಸಿಕ್ಕಾಗ ತಾಯಿಯ ಪ್ರಾಣ ಬೇಡಿದ, ಅವಳು ಮರಳಿ ಬದುಕಿದಳು.
ಐತಿಹ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕಥೆಗಳುTradition and folklore
ರೇಣುಕೆಯ ತಲೆ ಮರಳಿ ಜೋಡಿಸಿದಾಗ ಅದು ಕೆಳಜಾತಿಯ ಹೆಣ್ಣಿನ ದೇಹಕ್ಕೆ ಸೇರಿತು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವಳು ಎಲ್ಲರವಳು ಎಂದು ಒಂದು ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ; ಯಲ್ಲಮ್ಮನನ್ನು ಎಲ್ಲ ಜಾತಿಗಳೂ ಪೂಜಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಇದನ್ನು ವಿವರಣೆಯಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ತತ್ತ್ವInterpretation
ರೇಣುಕೆಯ ಸಾವು ಮತ್ತು ಮರುಜೀವ ನಾಶವಾಗದ ತಾಯಿಯ ಕುರಿತು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಹೊರಗಿಟ್ಟವರು ಅವಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದು ದೇವಿಯನ್ನು ಅಶಕ್ತರ ರಕ್ಷಕಿಯಾಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಇಂದಿನ ಅರ್ಥInterpretation
ದೇವದಾಸಿ ಪದ್ಧತಿ ಕೊನೆಗಾಣಿಸುವ ಮತ್ತು ಹಿಂದೆ ಅರ್ಪಿತರಾದ ಮಹಿಳೆಯರ ಪುನರ್ವಸತಿಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದೆ. ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿ ಶೋಷಣೆಯನ್ನು ಬಿಡುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂದು ಇಂದಿನ ಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಕರು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಈ ಅನುವಾದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕರಡು; ಕನ್ನಡ ಭಾಷಿಕರ ಪರಿಶೀಲನೆಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದೆ.
Timeline
- 1514constructedtraditionBomappa Nayaka (tradition)The present temple is built.
- 1982legaldocumentedGovernment of KarnatakaThe Karnataka Devadasis (Prohibition of Dedication) Act bans dedicating girls to the goddess.
Videos
No videos have been curated for this temple yet.
Sources
- Wikipedia: Yellamma Templetertiary
This entry is a draft. Traditional stories are presented as tradition, not as historical fact.