The Krishna shrine founded by Madhvacharya, the teacher of Dvaita Vedanta, and served in turn by the eight Ashta Mathas of Udupi. Devotees see the child Krishna through a small window, the Kanakana Kindi, named after the poet-saint Kanaka Dasa.
HistoryDocumented history
Madhvacharya (1238-1317), born at nearby Pajaka, set up the shrine and handed its worship to eight disciples, whose lines became the Ashta Mathas: Pejavara, Palimaru, Adamaru, Puttige, Sode, Kaniyooru, Shirooru and Krishnapura. Each takes charge for two years in the Paryaya, which changes hands in January in a festival that fills the town. The matha's kitchens are famous for feeding every visitor.
Sthala PuranaTradition
Rukmini in Dwaraka worshipped an image of the child Krishna made by Vishwakarma. Long after Dwaraka sank, the image, coated in gopi-chandana clay, lay as ballast in a ship. Madhvacharya calmed a storm for its sailors off Malpe, received the clay block as his gift, and carried the image to Udupi singing the Dvadasha Stotra.
Aitihyas and storiesTradition and folklore
Kanaka Dasa, a shepherd by birth, was kept out of the temple. He sang outside the back wall, and the wall cracked as the image turned west to see him. Pilgrims still view Krishna first through this window, while the main door faces east.
PhilosophyInterpretation
Madhva's Dvaita teaches that the soul and God are eternally distinct, and that loving service (bhakti) guided by knowledge is the path to grace. The Kanaka story adds that devotion counts for more than birth.
Meaning todayInterpretation
Udupi's temple kitchens gave the region its famous cuisine and the 'Udupi hotel' tradition across India. The Kanaka window is a living reminder in a debate about caste and access to temples.
द्वैत वेदांत के आचार्य मध्वाचार्य द्वारा स्थापित कृष्ण मंदिर, जिसकी सेवा उडुपी के आठ अष्ट मठ बारी-बारी से करते हैं। भक्त बालकृष्ण के दर्शन एक छोटी खिड़की, 'कनकन किंडी' से करते हैं, जिसका नाम संत-कवि कनकदास पर पड़ा।
इतिहासDocumented history
पास के पाजक में जन्मे मध्वाचार्य (1238-1317) ने यह मंदिर स्थापित किया और इसकी पूजा आठ शिष्यों को सौंपी, जिनकी परंपराएँ अष्ट मठ बनीं: पेजावर, पलिमारु, अदमारु, पुत्तिगे, सोदे, कणियूरु, शिरूरु और कृष्णापुर। हर मठ दो वर्ष के 'पर्याय' में पूजा संभालता है, और जनवरी में होने वाला हस्तांतरण पूरे नगर का उत्सव बन जाता है। मठ की रसोई हर आगंतुक को भोजन कराने के लिए प्रसिद्ध है।
स्थल पुराणTradition
द्वारका में रुक्मिणी विश्वकर्मा द्वारा बनाई बालकृष्ण की मूर्ति की पूजा करती थीं। द्वारका के डूबने के बहुत बाद गोपी-चंदन मिट्टी से ढकी यह मूर्ति एक जहाज़ में भार के रूप में पड़ी रही। मल्पे के तट पर मध्वाचार्य ने नाविकों को तूफ़ान से बचाया, उपहार में मिट्टी का वह खंड लिया और द्वादश स्तोत्र गाते हुए मूर्ति को उडुपी ले आए।
ऐतिह्य और कथाएँTradition and folklore
जन्म से चरवाहे कनकदास को मंदिर में प्रवेश नहीं मिला। वे पीछे की दीवार के बाहर गाते रहे, दीवार में दरार पड़ी और मूर्ति उन्हें देखने के लिए पश्चिम की ओर मुड़ गई। मुख्य द्वार पूर्व की ओर है, फिर भी तीर्थयात्री पहले इसी खिड़की से कृष्ण के दर्शन करते हैं।
दर्शनInterpretation
मध्व का द्वैत सिखाता है कि आत्मा और ईश्वर सदा भिन्न हैं, और ज्ञान से निर्देशित प्रेममयी सेवा (भक्ति) ही कृपा का मार्ग है। कनकदास की कथा जोड़ती है कि जन्म से अधिक भक्ति का मूल्य है।
आज का अर्थInterpretation
उडुपी की मंदिर-रसोई ने इस क्षेत्र को उसका प्रसिद्ध भोजन और पूरे भारत में 'उडुपी होटल' की परंपरा दी। कनकन किंडी जाति और मंदिर-प्रवेश की बहस में एक जीवित स्मरण है।
यह अनुवाद एक प्रारंभिक मसौदा है और मूल भाषी द्वारा समीक्षा की प्रतीक्षा में है।
ದ್ವೈತ ವೇದಾಂತದ ಆಚಾರ್ಯ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಕೃಷ್ಣನ ದೇವಸ್ಥಾನ; ಉಡುಪಿಯ ಅಷ್ಟ ಮಠಗಳು ಸರದಿಯಂತೆ ಇದರ ಪೂಜೆ ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಭಕ್ತರು ಸಂತ ಕವಿ ಕನಕದಾಸರ ಹೆಸರಿನ 'ಕನಕನ ಕಿಂಡಿ' ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಕಿಟಕಿಯ ಮೂಲಕ ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಇತಿಹಾಸDocumented history
ಹತ್ತಿರದ ಪಾಜಕದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು (1238-1317) ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಅದರ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಎಂಟು ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ವಹಿಸಿದರು; ಅವರ ಪರಂಪರೆಗಳೇ ಅಷ್ಟ ಮಠಗಳು: ಪೇಜಾವರ, ಪಲಿಮಾರು, ಅದಮಾರು, ಪುತ್ತಿಗೆ, ಸೋದೆ, ಕಾಣಿಯೂರು, ಶಿರೂರು ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣಾಪುರ. ಪ್ರತಿ ಮಠ ಎರಡು ವರ್ಷದ 'ಪರ್ಯಾಯ'ದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ; ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ಕೈ ಬದಲಾಗುವಾಗ ಊರೆಲ್ಲ ಹಬ್ಬ. ಮಠದ ಅಡುಗೆಮನೆ ಬಂದವರೆಲ್ಲರಿಗೂ ಊಟ ಹಾಕುವುದಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.
ಸ್ಥಳ ಪುರಾಣTradition
ದ್ವಾರಕೆಯಲ್ಲಿ ರುಕ್ಮಿಣಿ ವಿಶ್ವಕರ್ಮ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ದ್ವಾರಕೆ ಮುಳುಗಿದ ಬಹುಕಾಲದ ನಂತರ ಗೋಪೀಚಂದನದ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದ ಆ ವಿಗ್ರಹ ಹಡಗೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾರವಾಗಿ ಬಿದ್ದಿತ್ತು. ಮಲ್ಪೆಯ ಕಡಲಲ್ಲಿ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ನಾವಿಕರನ್ನು ಬಿರುಗಾಳಿಯಿಂದ ಪಾರು ಮಾಡಿ, ಕಾಣಿಕೆಯಾಗಿ ಆ ಮಣ್ಣಿನ ಗಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ದ್ವಾದಶ ಸ್ತೋತ್ರ ಹಾಡುತ್ತ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಉಡುಪಿಗೆ ತಂದರು.
ಐತಿಹ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕಥೆಗಳುTradition and folklore
ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಕುರುಬರಾದ ಕನಕದಾಸರಿಗೆ ದೇವಸ್ಥಾನದೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಹಿಂಭಾಗದ ಗೋಡೆಯ ಹೊರಗೆ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಗೋಡೆ ಬಿರುಕುಬಿಟ್ಟು ವಿಗ್ರಹ ಅವರನ್ನು ನೋಡಲು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿತು. ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರ ಪೂರ್ವಕ್ಕಿದ್ದರೂ ಯಾತ್ರಿಕರು ಮೊದಲು ಈ ಕಿಂಡಿಯಿಂದಲೇ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾರೆ.
ತತ್ತ್ವInterpretation
ಮಧ್ವರ ದ್ವೈತ ಜೀವ ಮತ್ತು ಈಶ್ವರ ಸದಾ ಭಿನ್ನ ಎನ್ನುತ್ತದೆ; ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪ್ರೇಮಪೂರ್ವಕ ಸೇವೆ (ಭಕ್ತಿ) ಅನುಗ್ರಹದ ದಾರಿ. ಹುಟ್ಟಿಗಿಂತ ಭಕ್ತಿಯೇ ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ಕನಕನ ಕಥೆ ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ.
ಇಂದಿನ ಅರ್ಥInterpretation
ಉಡುಪಿಯ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಅಡುಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಹಾರವನ್ನೂ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ 'ಉಡುಪಿ ಹೋಟೆಲ್' ಪರಂಪರೆಯನ್ನೂ ಕೊಟ್ಟಿತು. ಜಾತಿ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯ ಪ್ರವೇಶದ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಕನಕನ ಕಿಂಡಿ ಜೀವಂತ ನೆನಪು.
ಈ ಅನುವಾದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕರಡು; ಕನ್ನಡ ಭಾಷಿಕರ ಪರಿಶೀಲನೆಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದೆ.
Timeline
- 13th c.; tradition places it around 1285foundedtraditionMadhvacharyaMadhvacharya installs the image of Krishna that, by tradition, he recovered from a ship's ballast of gopi-chandana clay off the coast at Malpe.
- 1522otherprobableVadiraja TirthaVadiraja Tirtha of the Sode Matha fixes the Paryaya at two years per matha, the cycle followed ever since.
- 16th c.othertraditionKanaka DasaThe poet-saint Kanaka Dasa, refused entry, sings outside the west wall; the image is said to have turned to face him through a crack, now the Kanakana Kindi window.
Videos
No videos have been curated for this temple yet.
Sources
This entry is a draft. Traditional stories are presented as tradition, not as historical fact.