A large Jain temple of Ajitanatha, the second Tirthankara, built by the Chaulukya king Kumarapala on the advice of the scholar-monk Hemachandra. Its tall spire of many tiers is one of the finest of the Solanki period.
HistoryDocumented history
Taranga stands in the Aravalli hills of north Gujarat. The temple rises on a high base with a tall, many-tiered spire of sandstone, carved with images of gods and goddesses. It is among the best-preserved temples of the Solanki age.
Sthala PuranaTradition
No separate purana is recorded. Ajitanatha, 'the unconquered', is the second Tirthankara of the present age.
Aitihyas and storiesTradition and folklore
Kumarapala is said to have built the temple as an act of atonement, and to have used wood from a particular tree that does not catch fire, so that the temple would last.
PhilosophyInterpretation
A king guided by a monk to build for the unconquered one shows the Jain ideal that true victory is over oneself.
Meaning todayInterpretation
Taranga shows the high point of Solanki architecture and the role of Jain patrons in Gujarat's history.
दूसरे तीर्थंकर अजितनाथ का विशाल जैन मंदिर, जिसे चौलुक्य राजा कुमारपाल ने विद्वान मुनि हेमचंद्र की सलाह पर बनवाया। इसका अनेक स्तरों वाला ऊँचा शिखर सोलंकी काल के सबसे सुंदर शिखरों में से है।
इतिहासDocumented history
तारंगा उत्तर गुजरात की अरावली पहाड़ियों में है। मंदिर ऊँचे आधार पर बलुआ पत्थर के ऊँचे, अनेक स्तरों वाले शिखर के साथ खड़ा है, जिस पर देवी-देवताओं की मूर्तियाँ उकेरी गई हैं। यह सोलंकी युग के सबसे अच्छी तरह संरक्षित मंदिरों में से है।
स्थल पुराणTradition
कोई अलग पुराण दर्ज नहीं है। अजितनाथ, 'अजेय', वर्तमान युग के दूसरे तीर्थंकर हैं।
ऐतिह्य और कथाएँTradition and folklore
कहा जाता है कि कुमारपाल ने यह मंदिर प्रायश्चित के रूप में बनवाया, और एक विशेष पेड़ की लकड़ी का उपयोग किया जो आग नहीं पकड़ती, ताकि मंदिर टिका रहे।
दर्शनInterpretation
एक मुनि के मार्गदर्शन में अजेय के लिए मंदिर बनाने वाला राजा जैन आदर्श दिखाता है कि सच्ची विजय स्वयं पर है।
आज का अर्थInterpretation
तारंगा सोलंकी स्थापत्य के शिखर और गुजरात के इतिहास में जैन संरक्षकों की भूमिका को दिखाता है।
यह अनुवाद एक प्रारंभिक मसौदा है और मूल भाषी द्वारा समीक्षा की प्रतीक्षा में है।
બીજા તીર્થંકર અજિતનાથનું વિશાળ જૈન દેરાસર, જે ચૌલુક્ય રાજા કુમારપાળે વિદ્વાન મુનિ હેમચંદ્રાચાર્યની સલાહથી બંધાવ્યું. તેનું અનેક સ્તરોવાળું ઊંચું શિખર સોલંકી કાળનાં સૌથી સુંદર શિખરોમાંનું એક છે.
ઇતિહાસDocumented history
તારંગા ઉત્તર ગુજરાતના અરવલ્લીના ડુંગરોમાં છે. દેરાસર ઊંચી પીઠ પર રેતિયા પથ્થરના ઊંચા, અનેક સ્તરોવાળા શિખર સાથે ઊભું છે, જેના પર દેવ-દેવીઓની મૂર્તિઓ કોતરેલી છે. તે સોલંકી યુગનાં સૌથી સારી રીતે જળવાયેલાં મંદિરોમાંનું એક છે.
સ્થળ પુરાણTradition
અલગ પુરાણ નોંધાયેલું નથી. અજિતનાથ, 'અજેય', વર્તમાન યુગના બીજા તીર્થંકર છે.
ઐતિહ્ય અને કથાઓTradition and folklore
કહેવાય છે કે કુમારપાળે આ દેરાસર પ્રાયશ્ચિત્ત રૂપે બંધાવ્યું, અને આગ ન પકડે એવા ખાસ વૃક્ષ (કેગર)નું લાકડું વાપર્યું, જેથી દેરાસર ટકી રહે.
તત્ત્વજ્ઞાનInterpretation
મુનિના માર્ગદર્શનથી અજેય માટે દેરાસર બાંધનાર રાજા જૈન આદર્શ બતાવે છે કે સાચો વિજય પોતાના પર છે.
આજનો અર્થInterpretation
તારંગા સોલંકી સ્થાપત્યની ટોચ અને ગુજરાતના ઇતિહાસમાં જૈન દાતાઓની ભૂમિકા દર્શાવે છે.
આ અનુવાદ પ્રાથમિક મુસદ્દો છે અને ગુજરાતી ભાષીની સમીક્ષાની રાહ જુએ છે.
Timeline
- Early centuries CEotherprobableBuddhist caves on the hill show the site was sacred before the Jain temple.
- 1161foundedprobableKumarapala (Chaulukya)Kumarapala, converted to Jainism by Hemachandra, builds the temple.
Videos
No videos have been curated for this temple yet.
Sources
- Wikipedia: Taranga Jain templetertiary
This entry is a draft. Traditional stories are presented as tradition, not as historical fact.