A sacred hill crowned by more than 850 Jain temples, the holiest pilgrimage site of the Shvetambara Jains. The chief temple is of Adinatha (Rishabhanatha), the first Tirthankara, who is said to have preached here.
HistoryDocumented history
About 3,500 steps lead up to the summit, where the temples are grouped in nine walled enclosures (tuks), each built by a patron family. Many were endowed by merchants of Gujarat and Rajasthan from the 16th to 19th centuries. No one, not even the priests, stays on the hill at night, as it is the home of the gods.
Sthala PuranaTradition
Rishabhanatha preached here, and his grandson Pundarika attained liberation on the hill, which is also called Pundarikagiri. Countless saints are said to have reached moksha on Shatrunjaya, 'the place of victory over enemies' (the inner passions).
Aitihyas and storiesTradition and folklore
A Muslim saint, Angar Pir, has a shrine on the hill, and childless women offer cradles there; Jain tradition remembers him as having protected the temples.
PhilosophyInterpretation
The climb is itself a form of tapas: pilgrims often fast, and the 'Navvanu yatra' of 99 ascents is a vow of discipline and renunciation.
Meaning todayInterpretation
Palitana is a living centre of Jain identity; its meat ban made news as the first such law for a whole town.
850 से अधिक जैन मंदिरों से सजी एक पवित्र पहाड़ी, श्वेतांबर जैनों का सबसे पवित्र तीर्थ। मुख्य मंदिर प्रथम तीर्थंकर आदिनाथ (ऋषभनाथ) का है, जिनके बारे में कहा जाता है कि उन्होंने यहाँ उपदेश दिया।
इतिहासDocumented history
लगभग 3,500 सीढ़ियाँ शिखर तक जाती हैं, जहाँ मंदिर नौ घिरे हुए समूहों (टूँक) में बँटे हैं, हर एक किसी संरक्षक परिवार का बनवाया। कई मंदिर 16वीं से 19वीं सदी में गुजरात और राजस्थान के व्यापारियों ने बनवाए। रात में पहाड़ी पर कोई नहीं रुकता, पुजारी भी नहीं, क्योंकि यह देवताओं का निवास है।
स्थल पुराणTradition
ऋषभनाथ ने यहाँ उपदेश दिया, और उनके पौत्र पुंडरीक ने इसी पहाड़ी पर मोक्ष पाया, इसलिए इसे पुंडरीकगिरि भी कहते हैं। कहा जाता है कि अनगिनत संतों ने शत्रुंजय, 'शत्रुओं (भीतरी विकारों) पर विजय का स्थान', पर मोक्ष पाया।
ऐतिह्य और कथाएँTradition and folklore
पहाड़ी पर एक मुस्लिम संत अंगार पीर की दरगाह है, जहाँ निःसंतान स्त्रियाँ पालने चढ़ाती हैं; जैन परंपरा उन्हें मंदिरों के रक्षक के रूप में याद करती है।
दर्शनInterpretation
चढ़ाई स्वयं एक तप है: यात्री अक्सर उपवास करते हैं, और 99 बार चढ़ाई की 'नव्वाणु यात्रा' अनुशासन और त्याग का व्रत है।
आज का अर्थInterpretation
पालीताणा जैन पहचान का जीवित केंद्र है; इसका मांस प्रतिबंध पूरे नगर के लिए ऐसे पहले कानून के रूप में चर्चित हुआ।
यह अनुवाद एक प्रारंभिक मसौदा है और मूल भाषी द्वारा समीक्षा की प्रतीक्षा में है।
850થી વધુ જૈન દેરાસરોથી શોભતો પવિત્ર ડુંગર, શ્વેતાંબર જૈનોનું સૌથી પવિત્ર તીર્થ. મુખ્ય દેરાસર પ્રથમ તીર્થંકર આદિનાથ (ઋષભદેવ)નું છે, જેમણે અહીં ઉપદેશ આપ્યો હતો એમ મનાય છે.
ઇતિહાસDocumented history
લગભગ 3,500 પગથિયાં શિખર સુધી જાય છે, જ્યાં દેરાસરો નવ કોટવાળી ટૂંકોમાં વહેંચાયેલાં છે, દરેક કોઈ દાતા પરિવારે બંધાવેલી. ઘણાં દેરાસરો 16મીથી 19મી સદીમાં ગુજરાત અને રાજસ્થાનના વેપારીઓએ બંધાવ્યાં. રાત્રે ડુંગર પર કોઈ રોકાતું નથી, પૂજારી પણ નહીં, કારણ કે તે દેવોનું નિવાસ છે.
સ્થળ પુરાણTradition
ઋષભદેવે અહીં ઉપદેશ આપ્યો, અને તેમના પૌત્ર પુંડરીક આ ડુંગર પર મોક્ષ પામ્યા, તેથી તેને પુંડરીકગિરિ પણ કહે છે. અગણિત સંતો શત્રુંજય, 'શત્રુઓ (આંતરિક કષાયો) પર વિજયનું સ્થાન', પર મોક્ષ પામ્યા એમ કહેવાય છે.
ઐતિહ્ય અને કથાઓTradition and folklore
ડુંગર પર એક મુસ્લિમ સંત અંગાર પીરની દરગાહ છે, જ્યાં નિઃસંતાન સ્ત્રીઓ પારણાં ચઢાવે છે; જૈન પરંપરા તેમને દેરાસરોના રક્ષક તરીકે યાદ કરે છે.
તત્ત્વજ્ઞાનInterpretation
ચઢાણ પોતે એક તપ છે: યાત્રાળુઓ ઘણી વાર ઉપવાસ કરે છે, અને 99 વાર ચઢવાની 'નવ્વાણું યાત્રા' શિસ્ત અને ત્યાગનું વ્રત છે.
આજનો અર્થInterpretation
પાલીતાણા જૈન ઓળખનું જીવંત કેન્દ્ર છે; તેનો માંસ પ્રતિબંધ આખા નગર માટે આવો પહેલો કાયદો હોવાથી ચર્ચામાં આવ્યો.
આ અનુવાદ પ્રાથમિક મુસદ્દો છે અને ગુજરાતી ભાષીની સમીક્ષાની રાહ જુએ છે.
Timeline
- Legendary originfoundedtraditionRishabhanatha, the first Tirthankara, is said to have visited and preached on the hill many times, making it the holiest place of the Jains.
- 1313destroyedprobableTemples on the hill are wrecked by the army of the Delhi Sultanate.
- 1315rebuiltprobableSamara ShahSamara Shah restores the main temple soon after the destruction.
- 1530rebuiltprobableKarma ShahKarma Shah of Chittor rebuilds the Adinatha temple in its present form.
- 2014legalprobableAfter a hunger strike by Jain monks, the state bans the sale of meat and eggs in Palitana.
Videos
No videos have been curated for this temple yet.
Sources
- Wikipedia: Palitana templestertiary
This entry is a draft. Traditional stories are presented as tradition, not as historical fact.