One of the most important Jain pilgrim places of Gujarat, with an image of Parshvanatha, the 23rd Tirthankara, believed to be extremely ancient and miraculous. The large white temple has 52 small shrines around it.
HistoryDocumented history
Shankheshwar has been a place of Jain pilgrimage for many centuries, and its image is said to have been hidden in times of danger and brought back. The present temple, in white marble, has a large central shrine and a ring of 52 small ones (devkulikas).
Sthala PuranaTradition
In the war with Jarasandha, Krishna's army was struck by a magic spell. On Neminatha's advice Krishna worshipped an image of Parshvanatha from the heavens, washed his soldiers with its bathing water, and they woke. He blew his conch (shankh) in victory, giving the place its name.
Aitihyas and storiesTradition and folklore
Pilgrims believe the image grants wishes, and many come on Posh Dashami, the day of Parshvanatha's birth.
PhilosophyInterpretation
Parshvanatha taught the fourfold restraint, and his calm in the face of attacks by the demon Kamatha shows forgiveness as strength.
Meaning todayInterpretation
Shankheshwar is a major centre of the Shvetambara Jain community, with large rest houses and charitable kitchens.
गुजरात के सबसे महत्वपूर्ण जैन तीर्थों में से एक, जहाँ 23वें तीर्थंकर पार्श्वनाथ की मूर्ति अत्यंत प्राचीन और चमत्कारी मानी जाती है। सफ़ेद विशाल मंदिर के चारों ओर 52 छोटे मंदिर हैं।
इतिहासDocumented history
शंखेश्वर अनेक सदियों से जैन तीर्थ रहा है, और कहा जाता है कि संकट के समय इसकी मूर्ति छिपाई गई और फिर वापस लाई गई। वर्तमान मंदिर सफ़ेद संगमरमर का है, जिसमें बड़ा मुख्य गर्भगृह और 52 छोटी देवकुलिकाओं का घेरा है।
स्थल पुराणTradition
जरासंध से युद्ध में कृष्ण की सेना एक जादुई मंत्र से अचेत हो गई। नेमिनाथ की सलाह पर कृष्ण ने स्वर्ग से आई पार्श्वनाथ की मूर्ति की पूजा की, उसके अभिषेक जल से सैनिकों को धोया, और वे जाग उठे। उन्होंने विजय में शंख बजाया, जिससे इस स्थान का नाम पड़ा।
ऐतिह्य और कथाएँTradition and folklore
तीर्थयात्री मानते हैं कि मूर्ति मनोकामनाएँ पूरी करती है, और कई लोग पार्श्वनाथ के जन्म दिवस पोष दशमी पर आते हैं।
दर्शनInterpretation
पार्श्वनाथ ने चतुर्याम संयम सिखाया, और दैत्य कमठ के आक्रमणों के सामने उनकी शांति क्षमा को शक्ति के रूप में दिखाती है।
आज का अर्थInterpretation
शंखेश्वर श्वेतांबर जैन समुदाय का प्रमुख केंद्र है, जहाँ बड़ी धर्मशालाएँ और भोजनशालाएँ हैं।
यह अनुवाद एक प्रारंभिक मसौदा है और मूल भाषी द्वारा समीक्षा की प्रतीक्षा में है।
ગુજરાતનાં સૌથી મહત્ત્વનાં જૈન તીર્થોમાંનું એક, જ્યાં 23મા તીર્થંકર પાર્શ્વનાથની પ્રતિમા અત્યંત પ્રાચીન અને ચમત્કારી મનાય છે. સફેદ વિશાળ દેરાસરની ફરતે 52 નાની દેરીઓ છે.
ઇતિહાસDocumented history
શંખેશ્વર અનેક સદીઓથી જૈન તીર્થ રહ્યું છે, અને કહેવાય છે કે સંકટના સમયે તેની પ્રતિમા છુપાવવામાં આવી અને પાછી લાવવામાં આવી. હાલનું દેરાસર સફેદ આરસનું છે, જેમાં મોટું મુખ્ય ગર્ભગૃહ અને 52 નાની દેવકુલિકાઓનો ઘેરો છે.
સ્થળ પુરાણTradition
જરાસંધ સાથેના યુદ્ધમાં કૃષ્ણની સેના જાદુઈ મંત્રથી બેભાન થઈ ગઈ. નેમિનાથની સલાહથી કૃષ્ણે દેવલોકથી આવેલી પાર્શ્વનાથની પ્રતિમાની પૂજા કરી, તેના અભિષેકના જળથી સૈનિકોને નવડાવ્યા, અને તેઓ જાગી ઊઠ્યા. તેમણે વિજયનો શંખ ફૂંક્યો, જેથી આ સ્થળનું નામ પડ્યું.
ઐતિહ્ય અને કથાઓTradition and folklore
યાત્રાળુઓ માને છે કે પ્રતિમા મનોકામના પૂરી કરે છે, અને ઘણા લોકો પાર્શ્વનાથના જન્મદિન પોષ દશમીએ આવે છે.
તત્ત્વજ્ઞાનInterpretation
પાર્શ્વનાથે ચાતુર્યામ સંયમ શીખવ્યો, અને દૈત્ય કમઠના હુમલા સામે તેમની શાંતિ ક્ષમાને શક્તિ રૂપે બતાવે છે.
આજનો અર્થInterpretation
શંખેશ્વર શ્વેતાંબર જૈન સમાજનું મુખ્ય કેન્દ્ર છે, જ્યાં મોટી ધર્મશાળાઓ અને ભોજનશાળાઓ છે.
આ અનુવાદ પ્રાથમિક મુસદ્દો છે અને ગુજરાતી ભાષીની સમીક્ષાની રાહ જુએ છે.
Timeline
- Legendary originfoundedtraditionKrishna is said to have worshipped the image of Parshvanatha to cure his army of a magic sleep, and the town took its name from his conch.
- Approximate, 19th c.rebuiltprobableThe temple is rebuilt several times after damage in the Sultanate period; the present building dates mostly from the 19th century and later.
Videos
No videos have been curated for this temple yet.
Sources
- Wikipedia: Shankheshwartertiary
This entry is a draft. Traditional stories are presented as tradition, not as historical fact.