A Vishnu temple at Ryali in the Godavari delta whose single black stone image shows Kesava (Vishnu) in front and Mohini, his enchantress form, at the back.
HistoryDocumented history
The image is about five feet tall and carved on both sides; priests show the back with a lamp so devotees can see Mohini. Facing it is the Uma Kamandaleswara temple, where water is said to flow constantly from the linga.
Sthala PuranaTradition
When Vishnu took the form of Mohini to distribute the nectar, Shiva followed her; at this spot a flower fell (ralu) from her hair, giving the village the name Ryali.
Aitihyas and storiesTradition and folklore
No local story is recorded.
PhilosophyInterpretation
Kesava and Mohini in one stone show that the god who protects and the beauty that enchants are one.
Meaning todayInterpretation
Ryali is a well-known pilgrimage in Konaseema and a favourite stop on Godavari temple tours.
गोदावरी डेल्टा के र्याली में विष्णु का मंदिर, जिसकी एक ही काले पत्थर की मूर्ति में आगे केशव (विष्णु) और पीछे उनका मोहक रूप मोहिनी दिखते हैं।
इतिहासDocumented history
मूर्ति लगभग पाँच फ़ुट ऊँची है और दोनों ओर तराशी गई है; पुजारी दीपक से पीछे का भाग दिखाते हैं ताकि भक्त मोहिनी के दर्शन कर सकें। सामने उमा कमंडलेश्वर मंदिर है, जहाँ कहा जाता है कि लिंग से निरंतर जल बहता है।
स्थल पुराणTradition
जब विष्णु ने अमृत बाँटने के लिए मोहिनी का रूप लिया, शिव उनके पीछे चले; इस स्थान पर उनके बालों से एक फूल गिरा (रालु), जिससे गाँव का नाम र्याली पड़ा।
ऐतिह्य और कथाएँTradition and folklore
कोई स्थानीय कथा दर्ज नहीं है।
दर्शनInterpretation
एक पत्थर में केशव और मोहिनी दिखाते हैं कि रक्षा करने वाला देवता और मोहित करने वाला सौंदर्य एक ही हैं।
आज का अर्थInterpretation
र्याली कोनसीमा का प्रसिद्ध तीर्थ और गोदावरी मंदिर-यात्राओं का प्रिय पड़ाव है।
यह अनुवाद एक प्रारंभिक मसौदा है और मूल भाषी द्वारा समीक्षा की प्रतीक्षा में है।
గోదావరి డెల్టాలోని ర్యాలిలో విష్ణు ఆలయం; ఒకే నల్లరాతి విగ్రహంలో ముందువైపు కేశవుడు (విష్ణువు), వెనుకవైపు ఆయన మోహిని రూపం దర్శనమిస్తాయి.
చరిత్రDocumented history
విగ్రహం సుమారు ఐదు అడుగుల ఎత్తు, రెండు వైపులా చెక్కబడింది; భక్తులు మోహినిని చూడటానికి అర్చకులు దీపంతో వెనుకభాగం చూపిస్తారు. ఎదురుగా ఉమా కమండలేశ్వర ఆలయం ఉంది, అక్కడ లింగం నుంచి నిరంతరం నీరు ఊరుతుందని చెబుతారు.
స్థల పురాణంTradition
అమృతం పంచడానికి విష్ణువు మోహిని రూపం ధరించగా శివుడు ఆమె వెంట వచ్చాడు; ఈ చోట ఆమె జడ నుంచి ఒక పువ్వు రాలిందని, అందుకే గ్రామానికి ర్యాలి అనే పేరు వచ్చిందని చెబుతారు.
ఐతిహ్యాలు, కథలుTradition and folklore
ఏ స్థానిక కథా నమోదు కాలేదు.
తత్త్వంInterpretation
ఒకే రాతిలో కేశవుడు, మోహిని కాపాడే దేవుడు, మోహింపజేసే సౌందర్యం ఒక్కటేనని చూపిస్తారు.
నేటి అర్థంInterpretation
ర్యాలి కోనసీమలో పేరుగాంచిన పుణ్యక్షేత్రం, గోదావరి ఆలయ యాత్రలలో ఇష్టమైన మజిలీ.
ఈ అనువాదం ప్రాథమిక ముసాయిదా; తెలుగు భాషీయుల సమీక్ష కోసం ఎదురుచూస్తోంది.
Timeline
- Said to date from the 11th c.foundedtraditionThe image is found and the temple is founded.
Videos
No videos have been curated for this temple yet.
Sources
- Photo: Adityamadhav83, CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons
This entry is a draft. Traditional stories are presented as tradition, not as historical fact.
Suggest an edit
Spotted a mistake or know more about this temple? Tell us, with a source if you have one.