A small, richly carved temple of Rukmini, Krishna's chief queen, standing alone outside Dwarka town. A legend explains why she lives apart from her husband.
HistoryDocumented history
The temple's walls carry bands of gods, dancers, elephants and riders, and its spire is well preserved. It stands in open land by the road to Okha.
Sthala PuranaTradition
Krishna and Rukmini invited the sage Durvasa to dinner and drew his chariot themselves. When Rukmini, thirsty, drank water that Krishna drew from the ground without first offering it to the sage, Durvasa cursed her to live apart from Krishna and to be in a place without fresh water.
Aitihyas and storiesTradition and folklore
Pilgrims donate water at this temple as an offering, in memory of the curse that left Rukmini without water.
PhilosophyInterpretation
The story warns against small lapses of courtesy and shows that even the divine couple keeps the duties of hospitality.
Meaning todayInterpretation
Offering water, or money for drinking water, is still the custom here, joining the legend to the real scarcity of fresh water on this coast.
कृष्ण की प्रमुख रानी रुक्मिणी का छोटा, समृद्ध नक्काशी वाला मंदिर, जो द्वारका नगर के बाहर अकेला खड़ा है। एक कथा बताती है कि वे अपने पति से अलग क्यों रहती हैं।
इतिहासDocumented history
मंदिर की दीवारों पर देवताओं, नर्तकियों, हाथियों और घुड़सवारों की पट्टियाँ हैं, और इसका शिखर अच्छी तरह संरक्षित है। यह ओखा की सड़क के पास खुली ज़मीन पर है।
स्थल पुराणTradition
कृष्ण और रुक्मिणी ने ऋषि दुर्वासा को भोजन पर बुलाया और स्वयं उनका रथ खींचा। प्यासी रुक्मिणी ने कृष्ण द्वारा धरती से निकाला जल पहले ऋषि को अर्पित किए बिना पी लिया, तो दुर्वासा ने उन्हें शाप दिया कि वे कृष्ण से अलग और मीठे पानी से रहित स्थान पर रहेंगी।
ऐतिह्य और कथाएँTradition and folklore
उस शाप की याद में, जिससे रुक्मिणी जल से वंचित रहीं, तीर्थयात्री इस मंदिर में जल का दान करते हैं।
दर्शनInterpretation
कथा शिष्टाचार की छोटी चूक से सावधान करती है और दिखाती है कि दिव्य दंपति भी आतिथ्य के कर्तव्य निभाते हैं।
आज का अर्थInterpretation
यहाँ जल, या पीने के पानी के लिए धन, चढ़ाने की प्रथा आज भी है, जो कथा को इस तट पर मीठे पानी की वास्तविक कमी से जोड़ती है।
यह अनुवाद एक प्रारंभिक मसौदा है और मूल भाषी द्वारा समीक्षा की प्रतीक्षा में है।
કૃષ્ણનાં પટરાણી રુક્મિણીનું નાનું, સમૃદ્ધ કોતરણીવાળું મંદિર, જે દ્વારકા નગરની બહાર એકલું ઊભું છે. એક કથા સમજાવે છે કે તેઓ પતિથી અલગ કેમ રહે છે.
ઇતિહાસDocumented history
મંદિરની દીવાલો પર દેવો, નર્તકીઓ, હાથીઓ અને ઘોડેસવારોના પટ્ટા છે, અને તેનું શિખર સારી રીતે જળવાયેલું છે. તે ઓખાના રસ્તા પાસે ખુલ્લી જમીનમાં છે.
સ્થળ પુરાણTradition
કૃષ્ણ અને રુક્મિણીએ દુર્વાસા ઋષિને જમવા નોતર્યા અને પોતે તેમનો રથ ખેંચ્યો. તરસ્યાં રુક્મિણીએ કૃષ્ણે ધરતીમાંથી કાઢેલું જળ પહેલાં ઋષિને ધર્યા વિના પી લીધું, તેથી દુર્વાસાએ શાપ આપ્યો કે તેઓ કૃષ્ણથી અલગ અને મીઠા પાણી વિનાના સ્થળે રહેશે.
ઐતિહ્ય અને કથાઓTradition and folklore
રુક્મિણીને પાણી વિના રાખનાર શાપની યાદમાં યાત્રાળુઓ આ મંદિરમાં જળદાન કરે છે.
તત્ત્વજ્ઞાનInterpretation
કથા વિવેકની નાની ચૂકથી ચેતવે છે અને બતાવે છે કે દિવ્ય દંપતી પણ આતિથ્યનો ધર્મ પાળે છે.
આજનો અર્થInterpretation
અહીં પાણી, અથવા પીવાના પાણી માટે દાન, ધરવાનો રિવાજ આજે પણ છે, જે કથાને આ કાંઠે મીઠા પાણીની સાચી અછત સાથે જોડે છે.
આ અનુવાદ પ્રાથમિક મુસદ્દો છે અને ગુજરાતી ભાષીની સમીક્ષાની રાહ જુએ છે.
Timeline
- 12th c., by stylefoundedprobableThe temple is built; its carving is usually dated to the 12th c.
Videos
No videos have been curated for this temple yet.
Sources
This entry is a draft. Traditional stories are presented as tradition, not as historical fact.