The ruins of a great Shiva temple complex begun by Mularaja, founder of the Chaulukya dynasty, and completed by Siddharaja Jayasimha in the 12th century. It was destroyed by the army of Alauddin Khalji, and part of it was later turned into a mosque.
HistoryDocumented history
What survives are two pairs of tall carved pillars with a beam, and parts of the gateway and surrounding shrines; the western part of the complex was built into a mosque that is still in use. The scale of the remains shows the complex was among the largest in western India.
Sthala PuranaTradition
Siddhpur is an ancient tirtha on the Saraswati, said to be where the sage Kardama and Devahuti lived and where their son Kapila was born. It is the one place where rites for a dead mother (matru shraddha) are specially performed, at Bindu Sarovar.
Aitihyas and storiesTradition and folklore
The town's name is popularly linked to Siddharaja, who completed the temple, though Siddhpur is also explained as the place of the siddha Kapila.
PhilosophyInterpretation
A temple to Rudra, the fierce form of Shiva, now itself in ruins, recalls the impermanence that Shiva embodies.
Meaning todayInterpretation
Rudra Mahalaya is an important site for the history of Chaulukya architecture and of the conversion of temple sites under the Sultanates.
एक विशाल शिव मंदिर परिसर के खंडहर, जिसे चौलुक्य वंश के संस्थापक मूलराज ने शुरू किया और 12वीं सदी में सिद्धराज जयसिंह ने पूरा किया। इसे अलाउद्दीन खिलजी की सेना ने नष्ट किया, और बाद में इसका एक भाग मस्जिद में बदल दिया गया।
इतिहासDocumented history
बचे हुए हिस्सों में शहतीर सहित ऊँचे नक्काशीदार स्तंभों के दो जोड़े, और प्रवेश द्वार व आसपास के मंदिरों के भाग हैं; परिसर का पश्चिमी भाग एक मस्जिद में समा गया जो आज भी उपयोग में है। अवशेषों का आकार दिखाता है कि यह पश्चिम भारत के सबसे बड़े परिसरों में से था।
स्थल पुराणTradition
सिद्धपुर सरस्वती नदी पर एक प्राचीन तीर्थ है, जहाँ माना जाता है कि ऋषि कर्दम और देवहूति रहे और उनके पुत्र कपिल का जन्म हुआ। यह वह एक स्थान है जहाँ दिवंगत माता के लिए श्राद्ध (मातृ श्राद्ध) विशेष रूप से बिंदु सरोवर पर किया जाता है।
ऐतिह्य और कथाएँTradition and folklore
नगर का नाम लोकप्रिय रूप से मंदिर पूरा करने वाले सिद्धराज से जोड़ा जाता है, यद्यपि सिद्धपुर को सिद्ध कपिल का स्थान भी कहा जाता है।
दर्शनInterpretation
शिव के उग्र रूप रुद्र का मंदिर, जो स्वयं अब खंडहर है, उस नश्वरता की याद दिलाता है जिसके प्रतीक शिव हैं।
आज का अर्थInterpretation
रुद्र महालय चौलुक्य स्थापत्य के इतिहास और सल्तनत काल में मंदिर स्थलों के रूपांतरण के इतिहास के लिए महत्वपूर्ण स्थल है।
यह अनुवाद एक प्रारंभिक मसौदा है और मूल भाषी द्वारा समीक्षा की प्रतीक्षा में है।
વિશાળ શિવ મંદિર સંકુલનાં ખંડેર, જે ચૌલુક્ય વંશના સ્થાપક મૂળરાજે શરૂ કર્યું અને 12મી સદીમાં સિદ્ધરાજ જયસિંહે પૂરું કર્યું. અલાઉદ્દીન ખિલજીના સૈન્યે તેનો નાશ કર્યો, અને પછી તેનો એક ભાગ મસ્જિદમાં ફેરવાયો.
ઇતિહાસDocumented history
બચેલા ભાગમાં પાટડા સાથેના ઊંચા કોતરણીવાળા સ્તંભોની બે જોડ, અને પ્રવેશદ્વાર તથા આસપાસનાં મંદિરોના ભાગ છે; સંકુલનો પશ્ચિમ ભાગ એક મસ્જિદમાં સમાઈ ગયો જે આજે પણ વપરાય છે. અવશેષોનું કદ બતાવે છે કે તે પશ્ચિમ ભારતનાં સૌથી મોટાં સંકુલોમાંનું એક હતું.
સ્થળ પુરાણTradition
સિદ્ધપુર સરસ્વતી નદી પરનું પ્રાચીન તીર્થ છે, જ્યાં કર્દમ ઋષિ અને દેવહૂતિ રહ્યાં અને તેમના પુત્ર કપિલનો જન્મ થયો એમ મનાય છે. અવસાન પામેલી માતા માટે શ્રાદ્ધ (માતૃશ્રાદ્ધ) ખાસ કરીને અહીં બિંદુ સરોવર પર થાય છે.
ઐતિહ્ય અને કથાઓTradition and folklore
નગરનું નામ લોકમાં મંદિર પૂરું કરનાર સિદ્ધરાજ સાથે જોડાય છે, જોકે સિદ્ધપુરને સિદ્ધ કપિલનું સ્થાન પણ કહેવાય છે.
તત્ત્વજ્ઞાનInterpretation
શિવના ઉગ્ર રૂપ રુદ્રનું મંદિર, જે પોતે હવે ખંડેર છે, એ નશ્વરતાની યાદ અપાવે છે જેના પ્રતીક શિવ છે.
આજનો અર્થInterpretation
રુદ્ર મહાલય ચૌલુક્ય સ્થાપત્યના ઇતિહાસ અને સલ્તનત કાળમાં મંદિર સ્થળોના રૂપાંતરના ઇતિહાસ માટે મહત્ત્વનું સ્થળ છે.
આ અનુવાદ પ્રાથમિક મુસદ્દો છે અને ગુજરાતી ભાષીની સમીક્ષાની રાહ જુએ છે.
Timeline
- Mularaja's reign, c. 941-996foundedprobableMularaja (Chaulukya)Mularaja begins the temple.
- 1140constructedprobableSiddharaja JayasimhaSiddharaja Jayasimha completes the complex, with a main temple of several storeys and eleven subsidiary Rudra shrines.
- Khalji conquest of Gujarat, 1298-1304destroyedprobableThe temple is wrecked by Alauddin Khalji's army during the conquest of Gujarat.
- 15th c., Ahmad Shah IdesecratedprobablePart of the site is converted into the Jami Masjid of Siddhpur under the Ahmedabad Sultanate.
Videos
No videos have been curated for this temple yet.
Sources
- Wikipedia: Rudra Mahalaya Templetertiary
This entry is a draft. Traditional stories are presented as tradition, not as historical fact.