The largest excavated Buddhist site in Odisha, on a hill above the Birupa valley. Two large monasteries, a great stupa and hundreds of small votive stupas were used from about the 5th to the 13th century, when the site was an important centre of Vajrayana Buddhism.
HistoryDocumented history
Ratnagiri, Lalitgiri and Udayagiri form the 'diamond triangle' of Buddhist sites in the Assia hills. Ratnagiri's main monastery has a finely carved green chlorite doorway and cells round a courtyard. The site museum holds Buddha and Bodhisattva images, bronzes and seals that read 'Shri Ratnagiri Mahavihariya Arya Bhikshu Sangha'.
Sthala PuranaTradition
No ancient purana is recorded.
Aitihyas and storiesTradition and folklore
No local story is recorded.
PhilosophyInterpretation
The many small stupas left by pilgrims show a Buddhism of devotion as well as of learning.
Meaning todayInterpretation
Ratnagiri is the centrepiece of Odisha's Buddhist circuit, with Lalitgiri and Udayagiri nearby.
ओडिशा का सबसे बड़ा उत्खनित बौद्ध स्थल, बिरूपा घाटी के ऊपर एक पहाड़ी पर। दो बड़े विहार, एक महास्तूप और सैकड़ों छोटे मनौती स्तूप लगभग 5वीं से 13वीं सदी तक उपयोग में रहे, जब यह स्थान वज्रयान बौद्ध धर्म का महत्वपूर्ण केंद्र था।
इतिहासDocumented history
रत्नगिरि, ललितगिरि और उदयगिरि आसिया पहाड़ियों में बौद्ध स्थलों का 'हीरक त्रिभुज' बनाते हैं। रत्नगिरि के मुख्य विहार में हरे क्लोराइट पत्थर का सुंदर नक्काशीदार द्वार और आँगन के चारों ओर कक्ष हैं। स्थल संग्रहालय में बुद्ध और बोधिसत्व की मूर्तियाँ, कांस्य प्रतिमाएँ और 'श्री रत्नगिरि महाविहारीय आर्य भिक्षु संघ' अंकित मुहरें हैं।
स्थल पुराणTradition
कोई प्राचीन पुराण दर्ज नहीं है।
ऐतिह्य और कथाएँTradition and folklore
कोई स्थानीय कथा दर्ज नहीं है।
दर्शनInterpretation
तीर्थयात्रियों द्वारा छोड़े गए अनेक छोटे स्तूप ज्ञान के साथ भक्ति वाले बौद्ध धर्म को भी दिखाते हैं।
आज का अर्थInterpretation
रत्नगिरि ओडिशा के बौद्ध परिपथ का केंद्र है, जिसके पास ललितगिरि और उदयगिरि हैं।
यह अनुवाद एक प्रारंभिक मसौदा है और मूल भाषी द्वारा समीक्षा की प्रतीक्षा में है।
ଓଡ଼ିଶାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଖନନ ହୋଇଥିବା ବୌଦ୍ଧ ସ୍ଥଳୀ, ବିରୂପା ଉପତ୍ୟକା ଉପରେ ଏକ ପାହାଡ଼ରେ। ଦୁଇଟି ବଡ଼ ବିହାର, ଏକ ମହାସ୍ତୂପ ଓ ଶହ ଶହ ଛୋଟ ମାନସିକ ସ୍ତୂପ ପ୍ରାୟ 5ମରୁ 13ଶ ଶତାବ୍ଦୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ଏହା ବଜ୍ରଯାନ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମର ଏକ ମୁଖ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ର ଥିଲା।
ଇତିହାସDocumented history
ରତ୍ନଗିରି, ଲଳିତଗିରି ଓ ଉଦୟଗିରି ଆସିଆ ପାହାଡ଼ରେ ବୌଦ୍ଧ ସ୍ଥଳୀର 'ହୀରକ ତ୍ରିଭୁଜ' ଗଠନ କରନ୍ତି। ରତ୍ନଗିରିର ମୁଖ୍ୟ ବିହାରରେ ସବୁଜ କ୍ଲୋରାଇଟ ପଥରର ସୁନ୍ଦର ଖୋଦିତ ଦ୍ୱାର ଓ ଅଗଣା ଚାରିପଟେ କକ୍ଷ ଅଛି। ସ୍ଥଳୀ ସଂଗ୍ରହାଳୟରେ ବୁଦ୍ଧ ଓ ବୋଧିସତ୍ତ୍ୱଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି, କଂସା ପ୍ରତିମା ଓ 'ଶ୍ରୀ ରତ୍ନଗିରି ମହାବିହାରୀୟ ଆର୍ଯ୍ୟ ଭିକ୍ଷୁ ସଙ୍ଘ' ଲେଖାଥିବା ମୋହର ଅଛି।
ସ୍ଥଳ ପୁରାଣTradition
କୌଣସି ପ୍ରାଚୀନ ପୁରାଣ ଲିପିବଦ୍ଧ ନାହିଁ।
ଐତିହ୍ୟ ଓ କାହାଣୀTradition and folklore
କୌଣସି ସ୍ଥାନୀୟ କାହାଣୀ ଲିପିବଦ୍ଧ ନାହିଁ।
ଦର୍ଶନInterpretation
ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀଙ୍କ ଛାଡ଼ିଯାଇଥିବା ଅନେକ ଛୋଟ ସ୍ତୂପ ଜ୍ଞାନ ସହିତ ଭକ୍ତିର ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଏ।
ଆଜିର ଅର୍ଥInterpretation
ରତ୍ନଗିରି ଓଡ଼ିଶାର ବୌଦ୍ଧ ପରିକ୍ରମାର କେନ୍ଦ୍ର, ନିକଟରେ ଲଳିତଗିରି ଓ ଉଦୟଗିରି।
ଏହି ଅନୁବାଦ ଏକ ପ୍ରାଥମିକ ଖସଡ଼ା; ଓଡ଼ିଆ ଭାଷୀଙ୍କ ସମୀକ୍ଷା ଅପେକ୍ଷାରେ ଅଛି।
Timeline
- About the 5th c., from excavationfoundedprobableBuddhist monks settle on the hill.
- About the 13th c., from excavationabandonedprobableMonastic life at Ratnagiri comes to an end.
- 1958–1961discoverydocumentedDebala MitraExcavations led by Debala Mitra uncover the monasteries and stupas.
Videos
No videos have been curated for this temple yet.
Sources
- Wikipedia: Ratnagiri, Odishatertiary
- Photo: Daniel Limma, CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons
This entry is a draft. Traditional stories are presented as tradition, not as historical fact.
Suggest an edit
Spotted a mistake or know more about this temple? Tell us, with a source if you have one.