An 11th-century temple with no deity in its sanctum, famous for its tower of clustered miniature spires and its graceful sculptures of women and the guardians of the eight directions. It is named after the red-gold sandstone, locally called rajarania.
HistoryDocumented history
The temple stands in a garden maintained by the ASI. Its curved tower is surrounded by smaller turrets, a feature also seen in central India. The eight Dikpalas stand at the corners of the walls, and the figures of women at their toilette or with children are among the finest in Odisha.
Sthala PuranaTradition
No purana is recorded; the temple was perhaps never consecrated, or its image was lost.
Aitihyas and storiesTradition and folklore
Local people say a king and queen (raja and rani) built it together, a story that grew from the stone's name.
PhilosophyInterpretation
An empty sanctum leaves the devotee with the form of the temple alone, as if the building itself were the object of worship.
Meaning todayInterpretation
The Rajarani Music Festival each January brings classical music to the temple lawns.
11वीं सदी का मंदिर जिसके गर्भगृह में कोई देवता नहीं है, जो लघु शिखरों के गुच्छे वाले शिखर और स्त्रियों व आठ दिशाओं के दिक्पालों की सुंदर मूर्तियों के लिए प्रसिद्ध है। इसका नाम लाल-सुनहरे बलुआ पत्थर पर है, जिसे स्थानीय रूप से राजारानिया कहते हैं।
इतिहासDocumented history
मंदिर भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण के एक उद्यान में है। इसका वक्र शिखर छोटे शिखरों से घिरा है, जो मध्य भारत में भी दिखने वाली विशेषता है। दीवारों के कोनों पर आठ दिक्पाल खड़े हैं, और शृंगार करती या बच्चों के साथ स्त्रियों की आकृतियाँ ओडिशा की सबसे सुंदर में से हैं।
स्थल पुराणTradition
कोई पुराण दर्ज नहीं है; शायद मंदिर कभी प्रतिष्ठित नहीं हुआ, या इसकी मूर्ति खो गई।
ऐतिह्य और कथाएँTradition and folklore
स्थानीय लोग कहते हैं कि एक राजा और रानी ने इसे साथ बनवाया, यह कथा पत्थर के नाम से उपजी।
दर्शनInterpretation
खाली गर्भगृह भक्त के सामने केवल मंदिर का रूप छोड़ता है, मानो भवन स्वयं पूजा का विषय हो।
आज का अर्थInterpretation
हर जनवरी राजारानी संगीत महोत्सव मंदिर के लॉन में शास्त्रीय संगीत लाता है।
यह अनुवाद एक प्रारंभिक मसौदा है और मूल भाषी द्वारा समीक्षा की प्रतीक्षा में है।
11ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ମନ୍ଦିର ଯାହାର ଗର୍ଭଗୃହରେ କୌଣସି ଦେବତା ନାହାନ୍ତି, ଛୋଟ ଶିଖରଗୁଚ୍ଛ ଥିବା ଶିଖର ଏବଂ ନାରୀ ଓ ଅଷ୍ଟ ଦିକପାଳଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ମୂର୍ତ୍ତି ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହାର ନାମ ଲାଲ-ସୁନେଲି ବାଲିପଥର ଯୋଗୁଁ, ଯାହାକୁ ସ୍ଥାନୀୟ ଭାବେ ରାଜାରାଣିଆ କୁହାଯାଏ।
ଇତିହାସDocumented history
ମନ୍ଦିର ଭାରତୀୟ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ ସର୍ବେକ୍ଷଣର ଏକ ଉଦ୍ୟାନରେ। ଏହାର ବକ୍ର ଶିଖର ଛୋଟ ଶିଖରରେ ଘେରା, ଯାହା ମଧ୍ୟ ଭାରତରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ। କାନ୍ଥର କୋଣରେ ଅଷ୍ଟ ଦିକପାଳ, ଏବଂ ଶୃଙ୍ଗାର କରୁଥିବା ବା ଶିଶୁ ସହ ନାରୀ ମୂର୍ତ୍ତି ଓଡ଼ିଶାର ସବୁଠାରୁ ସୁନ୍ଦର ମଧ୍ୟରୁ।
ସ୍ଥଳ ପୁରାଣTradition
କୌଣସି ପୁରାଣ ଲିପିବଦ୍ଧ ନାହିଁ; ହୁଏତ ମନ୍ଦିର କେବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇନଥିଲା, ବା ମୂର୍ତ୍ତି ହଜିଗଲା।
ଐତିହ୍ୟ ଓ କାହାଣୀTradition and folklore
ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକେ କହନ୍ତି ଜଣେ ରାଜା ଓ ରାଣୀ ଏହାକୁ ମିଶି ତିଆରି କରିଥିଲେ, ଏହି କାହାଣୀ ପଥରର ନାମରୁ ଜନ୍ମିଲା।
ଦର୍ଶନInterpretation
ଖାଲି ଗର୍ଭଗୃହ ଭକ୍ତ ଆଗରେ କେବଳ ମନ୍ଦିରର ରୂପ ଛାଡ଼େ, ଯେପରି ଭବନ ନିଜେ ପୂଜାର ବିଷୟ।
ଆଜିର ଅର୍ଥInterpretation
ପ୍ରତି ଜାନୁଆରୀରେ ରାଜାରାଣୀ ସଙ୍ଗୀତ ମହୋତ୍ସବ ମନ୍ଦିର ପଡ଼ିଆକୁ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ଆଣେ।
ଏହି ଅନୁବାଦ ଏକ ପ୍ରାଥମିକ ଖସଡ଼ା; ଓଡ଼ିଆ ଭାଷୀଙ୍କ ସମୀକ୍ଷା ଅପେକ୍ଷାରେ ଅଛି।
Timeline
- 11th c., by stylefoundedprobableThe temple is built in the Somavamshi period.
Videos
No videos have been curated for this temple yet.
Sources
- Wikipedia: Rajarani Templetertiary
This entry is a draft. Traditional stories are presented as tradition, not as historical fact.