The temple of Shiva as Nataraja, the cosmic dancer, and one of the Pancha Bhoota Sthalams, representing space (akasha). Its gopurams carry the 108 karanas, dance poses of the Natya Shastra. It also houses the Vaishnava Govindaraja shrine.
HistoryDocumented history
Nataraja was the Chola family deity, and Chidambaram became the centre of Tamil Shaivism. The Tevaram hymns were, by tradition, recovered from a locked room here under Rajaraja I. The Dikshitars, a community of hereditary priests, have run the temple for centuries.
Sthala PuranaTradition
In the Thillai mangrove forest, the sages Patanjali (half-serpent) and Vyaghrapada (tiger-footed) did penance to see Shiva's dance. Shiva performed the Ananda Tandava (dance of bliss) for them in the golden hall. In another story, Shiva won a dance contest with Kali by raising his leg straight up, a pose she would not copy.
Aitihyas and storiesTradition and folklore
Behind a curtain in the sanctum is the 'Chidambara Rahasyam': an empty space hung with golden bilva leaves. When the curtain is drawn back, the devotee sees nothing, which is the point. Nandanar, a Dalit devotee who longed to see Nataraja, is remembered in story and song (Nandanar Charitram).
PhilosophyInterpretation
Nataraja's dance shows the five divine acts: creation, preservation, destruction, concealment and grace. The akasha (space) linga and the empty 'secret' teach that the highest reality is formless consciousness (Chit + Ambaram, 'sky of consciousness').
Meaning todayInterpretation
A Nataraja statue presented by India in 2004 stands at CERN in Geneva as a metaphor for the dance of subatomic particles. The Natyanjali festival brings dancers from around the world to perform before the deity.
ब्रह्मांडीय नर्तक नटराज के रूप में शिव का मंदिर, और आकाश तत्व का प्रतिनिधि पंचभूत स्थल। इसके गोपुरों पर नाट्यशास्त्र के 108 करण, अर्थात नृत्य मुद्राएँ, उकेरे गए हैं। इसमें वैष्णव गोविंदराज का देवालय भी है।
इतिहासDocumented history
नटराज चोलों के कुलदेवता थे, और चिदम्बरम तमिल शैव धर्म का केंद्र बना। परंपरा के अनुसार राजराज प्रथम के समय तेवारम के भजन यहाँ एक बंद कक्ष से फिर प्राप्त हुए। वंशानुगत पुजारियों का समुदाय, दीक्षितर, सदियों से मंदिर चलाता आया है।
स्थल पुराणTradition
तिल्लै के मैंग्रोव वन में ऋषि पतंजलि (आधे सर्प) और व्याघ्रपाद (बाघ-पैरों वाले) ने शिव का नृत्य देखने के लिए तप किया। शिव ने स्वर्ण सभा में उनके लिए आनंद तांडव किया। एक अन्य कथा में शिव ने काली के साथ नृत्य प्रतियोगिता में अपना पैर सीधे ऊपर उठाकर विजय पाई, एक मुद्रा जिसे वे नहीं दोहरा सकीं।
ऐतिह्य और कथाएँTradition and folklore
गर्भगृह में एक परदे के पीछे 'चिदम्बर रहस्यम्' है: स्वर्ण बिल्वपत्रों से सजा एक खाली स्थान। परदा हटने पर भक्त को कुछ नहीं दिखता, और यही इसका अर्थ है। नटराज के दर्शन के लिए तरसने वाले दलित भक्त नंदनार कथा और गीत (नंदनार चरित्रम्) में याद किए जाते हैं।
दर्शनInterpretation
नटराज का नृत्य पाँच दिव्य कर्म दिखाता है: सृष्टि, पालन, संहार, तिरोभाव और अनुग्रह। आकाश लिंग और खाली 'रहस्य' सिखाते हैं कि परम सत्य निराकार चेतना है (चित् + अम्बरम्, 'चेतना का आकाश')।
आज का अर्थInterpretation
2004 में भारत द्वारा भेंट की गई नटराज प्रतिमा जिनेवा के CERN में उपपरमाणु कणों के नृत्य के रूपक के रूप में खड़ी है। नाट्यांजलि उत्सव विश्व भर के नर्तकों को देवता के सामने नृत्य करने लाता है।
यह अनुवाद एक प्रारंभिक मसौदा है और मूल भाषी द्वारा समीक्षा की प्रतीक्षा में है।
பிரபஞ்ச நடனக் கலைஞரான நடராஜராகச் சிவனுக்குரிய கோவில்; ஆகாயத்தைக் குறிக்கும் பஞ்சபூதத் தலங்களில் ஒன்று. இதன் கோபுரங்களில் நாட்டிய சாஸ்திரத்தின் 108 கரணங்கள் உள்ளன. வைணவ கோவிந்தராஜர் சன்னதியும் இங்குள்ளது.
வரலாறுDocumented history
நடராஜர் சோழர்களின் குலதெய்வம்; சிதம்பரம் தமிழ்ச் சைவத்தின் மையமானது. முதலாம் ராஜராஜன் காலத்தில் தேவாரப் பாடல்கள் இங்குப் பூட்டிய அறையிலிருந்து மீட்கப்பட்டதாக மரபு. பரம்பரை அர்ச்சகர் சமூகமான தீட்சிதர்கள் பல நூற்றாண்டுகளாகக் கோவிலை நிர்வகிக்கின்றனர்.
தல புராணம்Tradition
தில்லை சதுப்புநிலக் காட்டில், பதஞ்சலி (பாதி பாம்பு), வியாக்ரபாதர் (புலிக்கால்) ஆகிய முனிவர்கள் சிவனின் நடனத்தைக் காணத் தவம் செய்தனர். பொன்னம்பலத்தில் சிவன் அவர்களுக்காக ஆனந்தத் தாண்டவம் ஆடினார். மற்றொரு கதையில், காளியுடனான நடனப் போட்டியில் சிவன் காலை நேராக மேலே தூக்கி வென்றார்; அந்த நிலையை அவள் பின்பற்றவில்லை.
ஐதீகங்களும் கதைகளும்Tradition and folklore
கருவறையில் திரைக்குப் பின்னால் 'சிதம்பர ரகசியம்' உள்ளது: தங்க வில்வ இலைகள் தொங்கும் வெற்றிடம். திரை விலகும்போது பக்தர் எதையும் காண்பதில்லை; அதுவே பொருள். நடராஜரைக் காண ஏங்கிய தலித் பக்தரான நந்தனார் கதையிலும் பாடலிலும் (நந்தனார் சரித்திரம்) நினைவுகூரப்படுகிறார்.
தத்துவம்Interpretation
நடராஜரின் நடனம் ஐந்து தெய்வச் செயல்களைக் காட்டுகிறது: படைத்தல், காத்தல், அழித்தல், மறைத்தல், அருளல். ஆகாய லிங்கமும் வெற்று 'ரகசியமும்' உயர்ந்த உண்மை உருவற்ற உணர்வு (சித் + அம்பரம், 'உணர்வின் வானம்') என்று கற்பிக்கின்றன.
இன்றைய பொருள்Interpretation
2004இல் இந்தியா வழங்கிய நடராஜர் சிலை ஜெனீவாவில் உள்ள CERN இல் அணுத்துகள்களின் நடனத்துக்கு உருவகமாக நிற்கிறது. நாட்டியாஞ்சலி விழா உலகெங்குமிருந்து நடனக் கலைஞர்களை இறைவன் முன் ஆட அழைத்து வருகிறது.
இந்த மொழிபெயர்ப்பு ஒரு முதல் வரைவு; தமிழ் அறிந்தவரின் சரிபார்ப்புக்குக் காத்திருக்கிறது.
Timeline
- 907–955renovatedprobableParantaka I (Chola)Covered the Chit Sabha roof with gold, according to Chola records.
- 2014legaldocumentedSupreme Court of IndiaRestored administration to the Podhu Dikshitars after a 2009 state takeover.
Videos
No videos have been curated for this temple yet.
Sources
- Tevaram, Appar, Sambandar, Sundarardevotional
- Periya Puranam, Sekkizhardevotional
- Wikipedia: Thillai Nataraja Temple, Chidambaramtertiary
This entry is a draft. Traditional stories are presented as tradition, not as historical fact.