The great goddess temple of Kanchipuram, where Kamakshi sits in yogic posture holding a noose, goad, sugarcane bow and flower arrows, with a Sri Chakra before her. It is counted among the 18 Maha Shakti Peethas and is closely tied to the Kanchi Kamakoti Peetham.
HistoryDocumented history
The temple covers about five acres in the heart of Kanchipuram, one of the seven sacred cities of India. Kamakshi is the only major goddess shrine in the city, and tradition holds that no other temple in Kanchi has a separate goddess shrine because Kamakshi is consort to all. The temple's hereditary trustee is the Shankaracharya of the Kanchi Kamakoti Peetham. Its main festival is held in the Tamil month of Masi.
Sthala PuranaTradition
When Sati gave up her life at her father Daksha's sacrifice, Shiva wandered the worlds carrying her body in grief, and Vishnu's discus cut it into pieces. Wherever a part fell, a Shakti Peetha arose. Tradition holds that the navel fell here, so the place is also called Nabhi or Odhyana Peetham; some lists name the back instead. Here too the goddess as Lalita Tripura Sundari destroyed the demon Bhandasura, appearing through a cave opening called the Bila.
Aitihyas and storiesTradition and folklore
Parvati, separated from Shiva, came to Kanchi and worshipped him under a mango tree by the Vegavati river, and he married her there; the Ekambareswarar temple marks the spot. Adi Shankara is said to have calmed the goddess's fierce form by installing the Sri Chakra.
PhilosophyInterpretation
Kamakshi's name means 'she whose eyes are desire' or 'she who fulfils desire'. Her bow of sugarcane and arrows of flowers show the mind and senses, held and directed by the goddess rather than ruling the devotee.
Meaning todayInterpretation
Kanchi's silk weavers, scholars and the Kamakoti matha make the temple a living centre of Tamil and Sanskrit culture. Its Sri Vidya worship draws practitioners from across India and abroad.
कांचीपुरम का महान देवी मंदिर, जहाँ कामाक्षी योगमुद्रा में पाश, अंकुश, ईख का धनुष और पुष्प-बाण धारण किए विराजमान हैं, और उनके सामने श्रीचक्र है। यह 18 महाशक्तिपीठों में गिना जाता है और कांची कामकोटि पीठ से गहराई से जुड़ा है।
इतिहासDocumented history
मंदिर कांचीपुरम के केंद्र में लगभग पाँच एकड़ में फैला है; कांची भारत की सात पवित्र नगरियों में से एक है। कामाक्षी नगर का एकमात्र प्रमुख देवी मंदिर है, और परंपरा कहती है कि कांची के किसी अन्य मंदिर में अलग देवी-मंदिर इसलिए नहीं है क्योंकि कामाक्षी सबकी अर्धांगिनी हैं। मंदिर के वंशानुगत न्यासी कांची कामकोटि पीठ के शंकराचार्य हैं। मुख्य उत्सव तमिल मास मासि में होता है।
स्थल पुराणTradition
जब सती ने अपने पिता दक्ष के यज्ञ में प्राण त्याग दिए, तब शिव शोक में उनका शरीर लेकर लोकों में भटकते रहे, और विष्णु के सुदर्शन चक्र ने उसे खंडों में काट दिया। जहाँ-जहाँ कोई अंग गिरा, वहाँ शक्तिपीठ बना। परंपरा के अनुसार यहाँ नाभि गिरी, इसलिए यह नाभि या ओड्याण पीठ भी कहलाता है; कुछ सूचियाँ पीठ (पीठ का भाग) बताती हैं। यहीं ललिता त्रिपुरसुंदरी के रूप में देवी ने बिल नामक गुफा-द्वार से प्रकट होकर भंडासुर का वध किया।
ऐतिह्य और कथाएँTradition and folklore
शिव से वियुक्त पार्वती कांची आईं और वेगवती नदी के किनारे आम के पेड़ के नीचे उनकी पूजा की, और शिव ने वहीं उनसे विवाह किया; एकांबरेश्वर मंदिर उसी स्थान का स्मारक है। कहा जाता है कि आदि शंकर ने श्रीचक्र स्थापित कर देवी के उग्र रूप को शांत किया।
दर्शनInterpretation
कामाक्षी नाम का अर्थ है 'जिनकी आँखों में कामना है' या 'जो कामना पूर्ण करती हैं'। ईख का धनुष और फूलों के बाण मन और इंद्रियों के प्रतीक हैं, जिन्हें देवी थामती और दिशा देती हैं, ताकि वे भक्त पर शासन न करें।
आज का अर्थInterpretation
कांची के रेशम बुनकर, विद्वान और कामकोटि मठ मंदिर को तमिल और संस्कृत संस्कृति का जीवित केंद्र बनाते हैं। इसकी श्रीविद्या उपासना भारत और विदेश से साधकों को आकर्षित करती है।
यह अनुवाद एक प्रारंभिक मसौदा है और मूल भाषी द्वारा समीक्षा की प्रतीक्षा में है।
காஞ்சிபுரத்தின் பெரும் அம்மன் கோவில்; இங்கு காமாட்சி பாசம், அங்குசம், கரும்பு வில், மலர் அம்புகள் ஏந்தி யோக நிலையில் அமர்ந்திருக்கிறாள், முன்னே ஸ்ரீசக்கரம். இது 18 மகா சக்தி பீடங்களில் ஒன்றாகக் கருதப்படுகிறது; காஞ்சி காமகோடி பீடத்துடன் நெருங்கிய தொடர்புடையது.
வரலாறுDocumented history
இந்தியாவின் ஏழு புனித நகரங்களில் ஒன்றான காஞ்சிபுரத்தின் மையத்தில் சுமார் ஐந்து ஏக்கரில் கோவில் அமைந்துள்ளது. நகரின் ஒரே பெரிய அம்மன் கோவில் காமாட்சி; காமாட்சியே அனைவருக்கும் துணைவி என்பதால் காஞ்சியின் வேறு எந்தக் கோவிலிலும் தனி அம்மன் சன்னதி இல்லை என்பது மரபு. கோவிலின் பரம்பரை அறங்காவலர் காஞ்சி காமகோடி பீட சங்கராச்சாரியார். முக்கிய விழா மாசி மாதத்தில் நடைபெறுகிறது.
தல புராணம்Tradition
தன் தந்தை தட்சனின் யாகத்தில் சதி உயிர்துறந்தபோது, சிவன் துயரத்தில் அவள் உடலைச் சுமந்து உலகெங்கும் அலைந்தார்; விஷ்ணுவின் சுதர்சன சக்கரம் அதைத் துண்டுகளாக்கியது. ஒவ்வொரு பகுதி விழுந்த இடத்திலும் ஒரு சக்தி பீடம் தோன்றியது. இங்கு நாபி (தொப்புள்) விழுந்ததாக மரபு; எனவே இது நாபி அல்லது ஓட்டியாண பீடம் எனவும் அழைக்கப்படுகிறது; சில பட்டியல்கள் முதுகு என்கின்றன. இங்கேயே லலிதா திரிபுரசுந்தரியாக அம்மன், பிலம் எனும் குகை வாயில் வழியே தோன்றி பண்டாசுரனை வதைத்தாள்.
ஐதீகங்களும் கதைகளும்Tradition and folklore
சிவனைப் பிரிந்த பார்வதி காஞ்சிக்கு வந்து வேகவதி ஆற்றங்கரையில் மாமரத்தடியில் அவரை வழிபட்டாள்; சிவன் அங்கேயே அவளை மணந்தார்; ஏகாம்பரேஸ்வரர் கோவில் அந்த இடத்தைக் குறிக்கிறது. ஸ்ரீசக்கரத்தை நிறுவி அம்மனின் உக்கிர வடிவை ஆதி சங்கரர் சாந்தப்படுத்தினார் என்பர்.
தத்துவம்Interpretation
காமாட்சி என்ற பெயருக்கு 'விருப்பத்தைக் கண்களில் கொண்டவள்' அல்லது 'விருப்பத்தை நிறைவேற்றுபவள்' என்று பொருள். கரும்பு வில்லும் மலர் அம்புகளும் மனத்தையும் புலன்களையும் குறிக்கின்றன; அவை பக்தனை ஆள்வதில்லை, அம்மனே அவற்றைப் பிடித்து வழிநடத்துகிறாள்.
இன்றைய பொருள்Interpretation
காஞ்சியின் பட்டு நெசவாளர்கள், அறிஞர்கள், காமகோடி மடம் ஆகியவை கோவிலைத் தமிழ், சமஸ்கிருதப் பண்பாட்டின் உயிருள்ள மையமாக்குகின்றன. இதன் ஸ்ரீவித்யா வழிபாடு இந்தியாவிலிருந்தும் வெளிநாடுகளிலிருந்தும் சாதகர்களை ஈர்க்கிறது.
இந்த மொழிபெயர்ப்பு ஒரு முதல் வரைவு; தமிழ் அறிந்தவரின் சரிபார்ப்புக்குக் காத்திருக்கிறது.
Timeline
- 5th-8th c. (uncertain)foundedprobablePallavasThe shrine may go back to Pallava times.
- 8th c. (tradition)othertraditionAdi ShankaraTradition credits Shankara with consecrating the Sri Chakra before the goddess.
- 1739–1781relocateddocumentedAfter the fall of Vijayanagara the golden festival image was carried around South India for safety; it was kept at Tiruvarur from 1739 to 1781.
Videos
No videos have been curated for this temple yet.
Sources
- Tantra Chudamani (Pithanirnaya list of Shakti Peethas)devotional
- Wikipedia: Kamakshi Amman Templetertiary
This entry is a draft. Traditional stories are presented as tradition, not as historical fact.