A Shiva temple at the meeting of the Godavari and Pranahita rivers, with two lingams on one pedestal: Mukteswara (Shiva) and Kaleshwara (Yama). It is counted among the three lingas that are said to give Telangana (Trilinga) its name.
HistoryDocumented history
The confluence is called a Triveni Sangam, with the Saraswati said to flow unseen. Pilgrims bathe here especially during the Godavari Pushkaralu, held every twelve years.
Sthala PuranaTradition
When Yama found that no one died because all were freed by Shiva at Kaleshwaram, he did penance. Shiva then let Yama share his pedestal, so that devotees worship Yama first and then Shiva.
Aitihyas and storiesTradition and folklore
Devotees pour water into the nostrils of the Mukteswara lingam, and the water is said to flow out at the river confluence.
PhilosophyInterpretation
Worshipping Death beside Shiva teaches that both death and liberation are in God's hands.
Meaning todayInterpretation
Kaleshwaram gives its name to a large lift irrigation project on the Godavari.
गोदावरी और प्राणहिता नदियों के संगम पर शिव मंदिर, जिसमें एक ही पीठ पर दो लिंग हैं: मुक्तेश्वर (शिव) और कालेश्वर (यम)। इसे उन तीन लिंगों में गिना जाता है जिनसे तेलंगाना (त्रिलिंग) का नाम पड़ा बताया जाता है।
इतिहासDocumented history
संगम को त्रिवेणी संगम कहते हैं, जहाँ सरस्वती के अदृश्य रूप से बहने की मान्यता है। तीर्थयात्री विशेषकर हर बारह वर्ष में होने वाले गोदावरी पुष्करालु में यहाँ स्नान करते हैं।
स्थल पुराणTradition
जब यम ने पाया कि कालेश्वरम में शिव द्वारा मुक्त होने से कोई नहीं मरता, तो उन्होंने तप किया। तब शिव ने यम को अपनी पीठ पर स्थान दिया, इसलिए भक्त पहले यम और फिर शिव की पूजा करते हैं।
ऐतिह्य और कथाएँTradition and folklore
भक्त मुक्तेश्वर लिंग के नासिका-छिद्रों में जल डालते हैं, और कहा जाता है कि वह जल नदी संगम पर निकलता है।
दर्शनInterpretation
शिव के साथ मृत्यु के देवता की पूजा सिखाती है कि मृत्यु और मुक्ति दोनों ईश्वर के हाथ में हैं।
आज का अर्थInterpretation
कालेश्वरम के नाम पर गोदावरी पर एक बड़ी लिफ़्ट सिंचाई परियोजना है।
यह अनुवाद एक प्रारंभिक मसौदा है और मूल भाषी द्वारा समीक्षा की प्रतीक्षा में है।
గోదావరి, ప్రాణహిత నదుల సంగమంలో శివాలయం. ఒకే పీఠంపై రెండు లింగాలు ఉన్నాయి: ముక్తీశ్వరుడు (శివుడు), కాళేశ్వరుడు (యముడు). తెలంగాణ (త్రిలింగ) అనే పేరుకు కారణమైన మూడు లింగాలలో ఇది ఒకటిగా లెక్కిస్తారు.
చరిత్రDocumented history
ఈ సంగమాన్ని త్రివేణి సంగమం అంటారు; సరస్వతి అంతర్వాహినిగా ప్రవహిస్తుందని నమ్మకం. పన్నెండేళ్లకోసారి జరిగే గోదావరి పుష్కరాలలో ముఖ్యంగా భక్తులు ఇక్కడ స్నానం చేస్తారు.
స్థల పురాణంTradition
కాళేశ్వరంలో శివుడు అందరికీ ముక్తి ఇవ్వడంతో ఎవరూ మరణించడం లేదని గ్రహించిన యముడు తపస్సు చేశాడు. అప్పుడు శివుడు యమునికి తన పీఠంపై స్థానం ఇచ్చాడు; అందుకే భక్తులు ముందుగా యముని, తర్వాత శివుని పూజిస్తారు.
ఐతిహ్యాలు, కథలుTradition and folklore
భక్తులు ముక్తీశ్వర లింగం నాసికా రంధ్రాలలో నీరు పోస్తారు; ఆ నీరు నదీ సంగమంలో బయటకు వస్తుందని చెబుతారు.
తత్త్వంInterpretation
శివునితో పాటు మృత్యుదేవుని పూజించడం మరణం, ముక్తి రెండూ దైవం చేతిలోనే ఉన్నాయని బోధిస్తుంది.
నేటి అర్థంInterpretation
గోదావరిపై పెద్ద ఎత్తిపోతల సాగునీటి ప్రాజెక్టుకు కాళేశ్వరం పేరు పెట్టారు.
ఈ అనువాదం ప్రాథమిక ముసాయిదా; తెలుగు భాషీయుల సమీక్ష కోసం ఎదురుచూస్తోంది.
Timeline
- Legendary originfoundedtraditionYama and Shiva are worshipped together here, according to tradition.
Videos
No videos have been curated for this temple yet.
Sources
- Wikipedia: Kaleshwaram Templetertiary
This entry is a draft. Traditional stories are presented as tradition, not as historical fact.