The great Shiva temple of the city that Rajendra I built as his capital after his armies reached the Ganges. Its vimana, about 55 m high with gently curving sides, is a counterpart to his father's temple at Thanjavur. It is part of the UNESCO site 'Great Living Chola Temples'.
HistoryDocumented history
Rajendra I (r. 1014-1044) took the title Gangaikonda Chola, 'the Chola who took the Ganges', after his armies marched north to Bengal. He founded a new capital and built this temple, finished around 1035. The vimana is a little lower than Thanjavur's, but its curved profile is often thought more graceful. Its bronzes and sculptures, such as Shiva crowning the saint Chandesha, are among the finest Chola work. The city vanished after the Chola collapse, and in 1836 stone from the temple walls was used for a British dam.
Sthala PuranaTradition
The temple's story is royal rather than mythic. Tradition says Rajendra asked the kings he defeated in the north to carry Ganges water to his capital, so that the river itself would honour the Chola Shiva.
Aitihyas and storiesTradition and folklore
A huge stone lion near the tank, with a well inside it, is said to have held Ganges water. Local people say a hidden tunnel once linked the palace to the temple.
PhilosophyInterpretation
The image of Shiva placing a garland on the devoted Chandesha shows the god honouring the devotee; Chola art often reverses the usual order of worship in this way.
Meaning todayInterpretation
A once-forgotten royal capital is now a quiet village around one of India's great monuments. The annual Rajendra Chola festival and recent excavations of the palace site are bringing the city back to public memory.
गंगा तक सेना पहुँचने की स्मृति में राजेन्द्र प्रथम द्वारा बसाई गई राजधानी का विशाल शिव मंदिर। हल्की वक्र रेखाओं वाला लगभग 55 मीटर ऊँचा इसका विमान उनके पिता के तंजावुर मंदिर का प्रतिरूप है। यह यूनेस्को स्थल 'महान जीवंत चोल मंदिर' का भाग है।
इतिहासDocumented history
राजेन्द्र प्रथम (शा. 1014-1044) ने अपनी सेनाओं के बंगाल तक पहुँचने के बाद 'गंगैकोंड चोल', अर्थात 'गंगा को जीतने वाला चोल', की उपाधि ली। उन्होंने नई राजधानी बसाई और लगभग 1035 में पूर्ण हुआ यह मंदिर बनवाया। विमान तंजावुर से कुछ नीचा है, पर इसकी वक्र रूपरेखा को अक्सर अधिक सुंदर माना जाता है। संत चण्डेश को माला पहनाते शिव जैसी मूर्तियाँ चोल कला की श्रेष्ठ कृतियाँ हैं। चोल पतन के बाद नगर लुप्त हो गया, और 1836 में मंदिर की दीवारों के पत्थर एक अंग्रेज़ी बाँध में लगा दिए गए।
स्थल पुराणTradition
इस मंदिर की कथा पौराणिक नहीं, राजकीय है। परंपरा के अनुसार राजेन्द्र ने उत्तर के पराजित राजाओं से गंगाजल अपनी राजधानी तक ढुलवाया, ताकि स्वयं नदी चोलों के शिव का सम्मान करे।
ऐतिह्य और कथाएँTradition and folklore
तालाब के पास भीतर कुएँ वाला एक विशाल पत्थर का सिंह है, जिसमें गंगाजल रखा गया बताया जाता है। स्थानीय लोग कहते हैं कि कभी एक सुरंग महल को मंदिर से जोड़ती थी।
दर्शनInterpretation
भक्त चण्डेश को माला पहनाते शिव की मूर्ति दिखाती है कि भगवान भक्त का सम्मान करते हैं; चोल कला अक्सर पूजा के सामान्य क्रम को इस तरह उलट देती है।
आज का अर्थInterpretation
कभी भुला दी गई राजधानी आज भारत के महान स्मारकों में से एक के चारों ओर बसा शांत गाँव है। वार्षिक राजेन्द्र चोल उत्सव और महल-स्थल की हाल की खुदाई इस नगर को फिर से जन-स्मृति में ला रही हैं।
यह अनुवाद एक प्रारंभिक मसौदा है और मूल भाषी द्वारा समीक्षा की प्रतीक्षा में है।
வடக்கே கங்கை வரை படை சென்றதைக் கொண்டாட முதலாம் ராஜேந்திரன் தலைநகராக அமைத்த நகரின் பெரும் சிவன் கோவில். மெல்லிய வளைவுடன் சுமார் 55 மீ. உயரமுள்ள இதன் விமானம், அவன் தந்தையின் தஞ்சைக் கோவிலுக்கு இணையானது. இது யுனெஸ்கோவின் 'பெரும் வாழும் சோழர் கோவில்கள்' பகுதி.
வரலாறுDocumented history
முதலாம் ராஜேந்திரன் (ஆ. 1014-1044) தன் படைகள் வங்காளம் வரை சென்ற பின் 'கங்கைகொண்ட சோழன்' எனப் பட்டம் சூடினான். புதிய தலைநகரை நிறுவி, சுமார் 1035இல் நிறைவுற்ற இக்கோவிலைக் கட்டினான். விமானம் தஞ்சையைவிடச் சற்றுத் தாழ்வானது; ஆனால் அதன் வளைந்த வடிவம் அதிக அழகுடையதாகக் கருதப்படுகிறது. சண்டேசருக்குச் சிவன் மாலை சூட்டும் சிற்பம் போன்றவை சிறந்த சோழக் கலைப் படைப்புகள். சோழர் வீழ்ச்சிக்குப் பின் நகரம் அழிந்தது; 1836இல் கோவில் மதில்களின் கற்கள் ஆங்கிலேய அணைக்குப் பயன்படுத்தப்பட்டன.
தல புராணம்Tradition
இக்கோவிலின் கதை புராணம் சார்ந்ததல்ல, அரச வரலாறு சார்ந்தது. வடக்கே தான் வென்ற மன்னர்களைக் கங்கை நீரைத் தன் தலைநகருக்குச் சுமந்து வரச் செய்து, அந்த நதியே சோழர் சிவனைப் போற்றச் செய்தான் ராஜேந்திரன் என்பது மரபு.
ஐதீகங்களும் கதைகளும்Tradition and folklore
குளத்தின் அருகே உள்ள, உள்ளே கிணறு கொண்ட பெரிய கல் சிங்கம் கங்கை நீரைத் தாங்கியதாகக் கூறப்படுகிறது. அரண்மனையையும் கோவிலையும் ஒரு சுரங்கப்பாதை இணைத்ததாக உள்ளூர் மக்கள் சொல்கின்றனர்.
தத்துவம்Interpretation
பக்தரான சண்டேசருக்குச் சிவன் மாலை சூட்டும் சிற்பம், இறைவன் பக்தனைப் போற்றுவதைக் காட்டுகிறது; சோழக் கலை வழிபாட்டின் வழக்கமான வரிசையை இவ்வாறு அடிக்கடி மாற்றியமைக்கிறது.
இன்றைய பொருள்Interpretation
மறக்கப்பட்ட அரச தலைநகர் இன்று இந்தியாவின் பெரும் நினைவுச்சின்னங்களில் ஒன்றைச் சுற்றியுள்ள அமைதியான கிராமம். ஆண்டுதோறும் நடைபெறும் ராஜேந்திர சோழன் விழாவும் அண்மைய அரண்மனை அகழாய்வுகளும் நகரை மீண்டும் மக்கள் நினைவுக்குக் கொண்டுவருகின்றன.
இந்த மொழிபெயர்ப்பு ஒரு முதல் வரைவு; தமிழ் அறிந்தவரின் சரிபார்ப்புக்குக் காத்திருக்கிறது.
Timeline
- 1035constructeddocumentedRajendra I (Chola)Completed as the centre of the new Chola capital. The king brought Ganges water back from his northern campaign and poured it into a great tank, the Cholagangam.
- 1035–1279otherdocumentedCholasThe city remained the Chola capital for about 250 years.
- 13th c.damagedprobablePandyasThe Chola city was destroyed after the empire fell; the temple survived.
- 1836damageddocumentedBritish engineersStone from the temple's outer walls was taken to build the Lower Anicut dam on the Kollidam river.
- 2004listeddocumentedUNESCOAdded to the World Heritage Site 'Great Living Chola Temples'.
Videos
No videos have been curated for this temple yet.
Sources
- The Hindu Temple: An Introduction to Its Meaning and Forms, George Michell (1988)scholarly
- Wikipedia: Gangaikonda Cholapuramtertiary
- UNESCO World Heritage List no. 250official
This entry is a draft. Traditional stories are presented as tradition, not as historical fact.