A hilltop temple of Vishnu as Cheluvanarayana, where the philosopher Ramanuja lived for about twelve years. Its Vairamudi festival, when the god wears a diamond crown from the Mysore palace, draws huge crowds.
HistoryDocumented history
Ramanuja came to Karnataka escaping a Chola king hostile to Vaishnavas, and the Hoysala ruler Bittideva, who took the name Vishnuvardhana, became his patron. At Melukote he set up the temple's rituals and opened it on festival days to people outside the castes, whom he called Tirukulattar. The town remains a centre of Sri Vaishnava learning.
Sthala PuranaTradition
The festival image, Selvapillai (Ramapriya), had been carried off to Delhi. Ramanuja went there and found that the sultan's daughter loved the image and played with it as a doll; it came to his call. The princess followed it south, and is worshipped as Bibi Nachiyar, a consort of the god.
Aitihyas and storiesTradition and folklore
The Vairamudi crown is kept in the Mysore palace treasury and brought to Melukote under guard once a year. Tradition says the priests put it on the god with closed eyes, as no human may see its full splendour.
PhilosophyInterpretation
Ramanuja's Vishishtadvaita sees the world and souls as the body of God: real, distinct and yet inseparable from him. His opening of the temple to the excluded put that teaching into practice.
Meaning todayInterpretation
Bibi Nachiyar's shrine and the Tirukulattar story are a reminder of shared and inclusive pasts. The Academy of Sanskrit Research at Melukote works on manuscripts and traditional knowledge.
चेलुवनारायण रूप में विष्णु का पहाड़ी मंदिर, जहाँ दार्शनिक रामानुज लगभग बारह वर्ष रहे। इसके वैरमुडि उत्सव में, जब भगवान मैसूर महल का हीरों का मुकुट पहनते हैं, भारी भीड़ उमड़ती है।
इतिहासDocumented history
रामानुज वैष्णवों के विरोधी एक चोल राजा से बचकर कर्नाटक आए, और होयसल शासक बिट्टिदेव, जिन्होंने विष्णुवर्धन नाम लिया, उनके संरक्षक बने। मेलुकोटे में उन्होंने मंदिर की विधियाँ तय कीं और उत्सव के दिनों में मंदिर जाति-बाहर के लोगों के लिए खोला, जिन्हें वे तिरुकुलत्तार कहते थे। नगर आज भी श्रीवैष्णव विद्या का केंद्र है।
स्थल पुराणTradition
उत्सव-मूर्ति सेल्वपिळ्ळै (रामप्रिय) दिल्ली ले जाई गई थी। रामानुज वहाँ गए और पाया कि सुल्तान की बेटी उस मूर्ति से प्रेम करती थी और गुड़िया की तरह खेलती थी; रामानुज के पुकारने पर मूर्ति उनके पास आ गई। राजकुमारी उसके पीछे दक्षिण आई और बीबी नाचियार के रूप में भगवान की संगिनी के रूप में पूजी जाती है।
ऐतिह्य और कथाएँTradition and folklore
वैरमुडि मुकुट मैसूर महल के कोषागार में रहता है और साल में एक बार पहरे में मेलुकोटे लाया जाता है। परंपरा है कि पुजारी आँखें बंद करके भगवान को मुकुट पहनाते हैं, क्योंकि कोई मनुष्य उसका पूरा तेज नहीं देख सकता।
दर्शनInterpretation
रामानुज का विशिष्टाद्वैत संसार और आत्माओं को ईश्वर का शरीर मानता है: वास्तविक, भिन्न, फिर भी उससे अविभाज्य। बहिष्कृतों के लिए मंदिर खोलना इस शिक्षा का व्यवहार था।
आज का अर्थInterpretation
बीबी नाचियार का मंदिर और तिरुकुलत्तार की कथा साझा और समावेशी अतीत की याद दिलाते हैं। मेलुकोटे की संस्कृत शोध अकादमी पांडुलिपियों और पारंपरिक ज्ञान पर काम करती है।
यह अनुवाद एक प्रारंभिक मसौदा है और मूल भाषी द्वारा समीक्षा की प्रतीक्षा में है।
ಚೆಲುವನಾರಾಯಣನಾಗಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಬೆಟ್ಟದ ದೇವಸ್ಥಾನ; ದಾರ್ಶನಿಕ ರಾಮಾನುಜರು ಇಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷ ನೆಲೆಸಿದ್ದರು. ಮೈಸೂರು ಅರಮನೆಯ ವಜ್ರದ ಕಿರೀಟವನ್ನು ದೇವರು ಧರಿಸುವ ವೈರಮುಡಿ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಅಪಾರ ಜನ ಸೇರುತ್ತಾರೆ.
ಇತಿಹಾಸDocumented history
ವೈಷ್ಣವ ವಿರೋಧಿ ಚೋಳ ರಾಜನಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ರಾಮಾನುಜರು ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಬಂದರು; ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆದ ಹೊಯ್ಸಳ ಅರಸ ಬಿಟ್ಟಿದೇವ ಅವರ ಪೋಷಕನಾದ. ಮೇಲುಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ದೇವಸ್ಥಾನದ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿ, ಉತ್ಸವದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಜಾತಿಯ ಹೊರಗಿಟ್ಟವರಿಗೆ, ಅವರು ತಿರುಕುಲತ್ತಾರ್ ಎಂದು ಕರೆದವರಿಗೆ, ದೇವಸ್ಥಾನ ತೆರೆದರು. ಊರು ಇಂದಿಗೂ ಶ್ರೀವೈಷ್ಣವ ವಿದ್ಯೆಯ ಕೇಂದ್ರ.
ಸ್ಥಳ ಪುರಾಣTradition
ಉತ್ಸವಮೂರ್ತಿ ಸೆಲ್ವಪಿಳ್ಳೈ (ರಾಮಪ್ರಿಯ) ದೆಹಲಿಗೆ ಒಯ್ಯಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ರಾಮಾನುಜರು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದಾಗ ಸುಲ್ತಾನನ ಮಗಳು ಆ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಿ ಗೊಂಬೆಯಂತೆ ಆಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು; ಅವರ ಕರೆಗೆ ಮೂರ್ತಿ ಅವರ ಬಳಿ ಬಂತು. ರಾಜಕುಮಾರಿ ಅದನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಬಂದಳು; ಬೀಬಿ ನಾಚಿಯಾರ್ ಎಂದು ದೇವರ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ.
ಐತಿಹ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕಥೆಗಳುTradition and folklore
ವೈರಮುಡಿ ಕಿರೀಟ ಮೈಸೂರು ಅರಮನೆಯ ಖಜಾನೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಕಾವಲಿನೊಂದಿಗೆ ಮೇಲುಕೋಟೆಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಯಾವ ಮನುಷ್ಯನೂ ಅದರ ಪೂರ್ಣ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ನೋಡಬಾರದೆಂದು ಅರ್ಚಕರು ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡೇ ದೇವರಿಗೆ ತೊಡಿಸುತ್ತಾರೆಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯ.
ತತ್ತ್ವInterpretation
ರಾಮಾನುಜರ ವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ವೈತ ಜಗತ್ತು ಮತ್ತು ಜೀವಗಳನ್ನು ದೇವರ ಶರೀರವೆನ್ನುತ್ತದೆ: ನಿಜ, ಭಿನ್ನ, ಆದರೂ ಅವನಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗದವು. ಹೊರಗಿಟ್ಟವರಿಗೆ ದೇವಸ್ಥಾನ ತೆರೆದದ್ದು ಆ ಬೋಧನೆಯ ಆಚರಣೆ.
ಇಂದಿನ ಅರ್ಥInterpretation
ಬೀಬಿ ನಾಚಿಯಾರ್ ಗುಡಿ ಮತ್ತು ತಿರುಕುಲತ್ತಾರ್ ಕಥೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡ, ಎಲ್ಲರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಗತಕಾಲವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತವೆ. ಮೇಲುಕೋಟೆಯ ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಂಶೋಧನಾ ಅಕಾಡೆಮಿ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜ್ಞಾನದ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಈ ಅನುವಾದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕರಡು; ಕನ್ನಡ ಭಾಷಿಕರ ಪರಿಶೀಲನೆಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದೆ.
Timeline
- Legendary originfoundedtraditionThe image of Narayana is said to have been worshipped by Brahma, Rama and Krishna before it came to Yadugiri.
- c. 1100-1120, during Ramanuja's stayrenovatedtraditionRamanuja, with the Hoysala king VishnuvardhanaRamanuja finds the buried image in an anthill, restores worship and stays at Melukote for about twelve years.
- Early 17th c.otherprobableRaja Wodeyar IThe Mysore king becomes a devotee and gives the Raja Mudi crown; the Wodeyars remain patrons.
Videos
No videos have been curated for this temple yet.
Sources
This entry is a draft. Traditional stories are presented as tradition, not as historical fact.