A small circular temple open to the sky, with 64 images of yoginis, female divinities of the tantric tradition, carved in black stone. It is one of only a few yogini temples surviving in India.
HistoryDocumented history
The temple is a small ring of stone, with a narrow entrance. Inside, 60 yoginis stand in niches around the wall, and a central pavilion holds four more and images of Bhairava. Each yogini rides an animal or stands on a human head, with her own weapon.
Sthala PuranaTradition
The yoginis are aspects of the great goddess who sprang from her to fight the demon Raktabija, whose every drop of blood created a new demon.
Aitihyas and storiesTradition and folklore
The local people worship the chief yogini as Mahamaya, and say the yoginis come alive at night.
PhilosophyInterpretation
The open roof lets the yoginis, who travel through the sky, come and go; the circle is a mandala of the goddess's powers.
Meaning todayInterpretation
Hirapur is central to research on the tantric yogini cults and is visited by scholars, artists and a growing number of tourists.
आकाश के लिए खुला एक छोटा गोलाकार मंदिर, जिसमें तांत्रिक परंपरा की स्त्री देवियों, योगिनियों, की काले पत्थर में उकेरी 64 मूर्तियाँ हैं। यह भारत में बचे गिने-चुने योगिनी मंदिरों में से है।
इतिहासDocumented history
मंदिर पत्थर का एक छोटा घेरा है जिसमें एक सँकरा प्रवेश है। भीतर दीवार के चारों ओर आलों में 60 योगिनियाँ खड़ी हैं, और बीच के मंडप में चार और योगिनियाँ व भैरव की मूर्तियाँ हैं। हर योगिनी किसी पशु पर सवार है या मानव सिर पर खड़ी है, अपने अस्त्र के साथ।
स्थल पुराणTradition
योगिनियाँ महादेवी के रूप हैं जो दैत्य रक्तबीज से लड़ने के लिए उनसे प्रकट हुईं, जिसके रक्त की हर बूँद से नया दैत्य उत्पन्न होता था।
ऐतिह्य और कथाएँTradition and folklore
स्थानीय लोग प्रमुख योगिनी की महामाया के रूप में पूजा करते हैं, और कहते हैं कि योगिनियाँ रात में जीवित हो उठती हैं।
दर्शनInterpretation
खुली छत आकाश में विचरने वाली योगिनियों को आने-जाने देती है; घेरा देवी की शक्तियों का मंडल है।
आज का अर्थInterpretation
हीरापुर तांत्रिक योगिनी पंथों पर शोध का केंद्र है, और विद्वान, कलाकार और बढ़ती संख्या में पर्यटक यहाँ आते हैं।
यह अनुवाद एक प्रारंभिक मसौदा है और मूल भाषी द्वारा समीक्षा की प्रतीक्षा में है।
ଆକାଶ ପାଇଁ ଖୋଲା ଏକ ଛୋଟ ଗୋଲାକାର ମନ୍ଦିର, ଯେଉଁଥିରେ ତାନ୍ତ୍ରିକ ପରମ୍ପରାର ନାରୀ ଦେବୀ, ଯୋଗିନୀଙ୍କ କଳା ପଥରରେ ଖୋଦିତ 64 ମୂର୍ତ୍ତି। ଏହା ଭାରତରେ ବଞ୍ଚିଥିବା ଅଳ୍ପ କେତୋଟି ଯୋଗିନୀ ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ।
ଇତିହାସDocumented history
ମନ୍ଦିର ପଥରର ଏକ ଛୋଟ ଘେରା, ଏକ ସରୁ ପ୍ରବେଶ ପଥ ସହ। ଭିତରେ କାନ୍ଥ ଚାରିପଟେ କୋଠରିରେ 60 ଯୋଗିନୀ, ଏବଂ ମଝି ମଣ୍ଡପରେ ଆଉ ଚାରି ଯୋଗିନୀ ଓ ଭୈରବଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୋଗିନୀ କୌଣସି ପଶୁ ଉପରେ ବସିଛନ୍ତି ବା ମଣିଷ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଠିଆ, ନିଜ ଅସ୍ତ୍ର ସହ।
ସ୍ଥଳ ପୁରାଣTradition
ଯୋଗିନୀମାନେ ମହାଦେବୀଙ୍କ ରୂପ, ଯିଏ ରକ୍ତବୀଜ ଦୈତ୍ୟ ସହ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ତାଙ୍କଠାରୁ ପ୍ରକଟ ହେଲେ, ଯାହାର ପ୍ରତି ରକ୍ତ ବୁନ୍ଦାରୁ ନୂଆ ଦୈତ୍ୟ ଜନ୍ମୁଥିଲା।
ଐତିହ୍ୟ ଓ କାହାଣୀTradition and folklore
ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକେ ମୁଖ୍ୟ ଯୋଗିନୀଙ୍କୁ ମହାମାୟା ଭାବେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ଏବଂ କହନ୍ତି ଯୋଗିନୀମାନେ ରାତିରେ ଜୀବନ୍ତ ହୋଇଉଠନ୍ତି।
ଦର୍ଶନInterpretation
ଖୋଲା ଛାତ ଆକାଶରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ଯୋଗିନୀଙ୍କୁ ଆସିବା-ଯିବା କରିବାକୁ ଦିଏ; ଘେରାଟି ଦେବୀଙ୍କ ଶକ୍ତିର ମଣ୍ଡଳ।
ଆଜିର ଅର୍ଥInterpretation
ହୀରାପୁର ତାନ୍ତ୍ରିକ ଯୋଗିନୀ ଉପାସନା ଉପରେ ଗବେଷଣାର କେନ୍ଦ୍ର, ଏବଂ ବିଦ୍ୱାନ, କଳାକାର ଓ ବଢ଼ୁଥିବା ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତି।
ଏହି ଅନୁବାଦ ଏକ ପ୍ରାଥମିକ ଖସଡ଼ା; ଓଡ଼ିଆ ଭାଷୀଙ୍କ ସମୀକ୍ଷା ଅପେକ୍ଷାରେ ଅଛି।
Timeline
- 9th c., by stylefoundedprobableThe temple is built, traditionally by Queen Hiradevi of the Bhaumakara dynasty.
- 1953discoveryprobableThe temple is brought to scholarly notice by the historian Kedarnath Mahapatra.
Videos
No videos have been curated for this temple yet.
Sources
This entry is a draft. Traditional stories are presented as tradition, not as historical fact.