The hilltop temple of Chamundeshwari, the goddess who killed the buffalo demon Mahishasura, from whom Mysuru takes its name. She is the family deity of the Wodeyar kings and the 'Nada Devi' of Karnataka, at the heart of the Mysuru Dasara.
HistoryDocumented history
The temple stands about 1,000 m up on Chamundi Hills overlooking Mysuru. The Wodeyar kings made the goddess their family deity and the patron of their Dasara festival, which became Karnataka's state festival. A 1,000-step stairway climbs the hill, and its great Nandi, carved from one rock, is one of the largest in India.
Sthala PuranaTradition
When Sati gave up her life at her father Daksha's sacrifice, Shiva wandered the worlds carrying her body in grief, and Vishnu's discus cut it into pieces. Wherever a part fell, a Shakti Peetha arose. Sati's hair is said to have fallen here, making it the Krauncha Peetha. The hill is also where Durga, as Chamundeshwari, killed the buffalo demon Mahishasura, so the land was called Mahishuru, later Mysuru.
Aitihyas and storiesTradition and folklore
On the seventh day of Navaratri, jewels kept in the Mysuru treasury are brought up the hill to adorn the goddess. A colourful statue of Mahishasura greets visitors at the hilltop.
PhilosophyInterpretation
Mahishasura stands for blind, stubborn power; the goddess's victory is the triumph of awareness over brute force. Dasara celebrates that victory on the tenth day.
Meaning todayInterpretation
The Mysuru Dasara, with its elephant procession carrying the goddess, is one of India's best-known festivals and a major event for Karnataka's identity and tourism.
महिषासुर का वध करने वाली देवी चामुंडेश्वरी का पहाड़ी मंदिर, जिनसे मैसूरु का नाम पड़ा। वे वोडेयार राजाओं की कुलदेवी और कर्नाटक की 'नाड देवी' हैं, और मैसूरु दशहरे का केंद्र हैं।
इतिहासDocumented history
मंदिर मैसूरु के ऊपर चामुंडी पहाड़ियों पर लगभग 1,000 मीटर की ऊँचाई पर है। वोडेयार राजाओं ने देवी को कुलदेवी और अपने दशहरा उत्सव की संरक्षिका बनाया, जो कर्नाटक का राज्य-उत्सव बन गया। लगभग 1,000 सीढ़ियाँ पहाड़ पर चढ़ती हैं, और रास्ते में एक ही चट्टान से बना विशाल नंदी भारत के सबसे बड़े नंदियों में से है।
स्थल पुराणTradition
जब सती ने अपने पिता दक्ष के यज्ञ में प्राण त्याग दिए, तब शिव शोक में उनका शरीर लेकर लोकों में भटकते रहे, और विष्णु के सुदर्शन चक्र ने उसे खंडों में काट दिया। जहाँ-जहाँ कोई अंग गिरा, वहाँ शक्तिपीठ बना। कहा जाता है कि यहाँ सती के केश गिरे, जिससे यह क्रौंच पीठ बना। यही वह पहाड़ है जहाँ दुर्गा ने चामुंडेश्वरी के रूप में भैंसे के रूप वाले असुर महिषासुर का वध किया, इसलिए यह भूमि महिषूरु कहलाई, जो बाद में मैसूरु बनी।
ऐतिह्य और कथाएँTradition and folklore
नवरात्रि के सातवें दिन मैसूरु के ख़ज़ाने में रखे आभूषण देवी के शृंगार के लिए पहाड़ पर लाए जाते हैं। पहाड़ की चोटी पर महिषासुर की रंगीन प्रतिमा आगंतुकों का स्वागत करती है।
दर्शनInterpretation
महिषासुर अंधी, हठी शक्ति का प्रतीक है; देवी की विजय पशुबल पर चेतना की विजय है। दशहरा दसवें दिन इसी विजय का उत्सव मनाता है।
आज का अर्थInterpretation
हाथियों की शोभायात्रा में देवी को ले जाने वाला मैसूरु दशहरा भारत के सबसे प्रसिद्ध उत्सवों में से एक है और कर्नाटक की पहचान व पर्यटन का बड़ा आयोजन है।
यह अनुवाद एक प्रारंभिक मसौदा है और मूल भाषी द्वारा समीक्षा की प्रतीक्षा में है।
ಮಹಿಷಾಸುರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿಯ ಬೆಟ್ಟದ ದೇವಸ್ಥಾನ; ಮೈಸೂರಿಗೆ ಹೆಸರು ಬಂದದ್ದು ಅವಳಿಂದಲೇ. ಅವಳು ಒಡೆಯರ್ ಅರಸರ ಕುಲದೇವತೆ, ಕರ್ನಾಟಕದ 'ನಾಡದೇವಿ', ಮೈಸೂರು ದಸರೆಯ ಕೇಂದ್ರ.
ಇತಿಹಾಸDocumented history
ದೇವಸ್ಥಾನ ಮೈಸೂರಿನ ಮೇಲೆ ಚಾಮುಂಡಿ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1,000 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಒಡೆಯರ್ ಅರಸರು ದೇವಿಯನ್ನು ಕುಲದೇವತೆಯನ್ನಾಗಿ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ದಸರಾ ಉತ್ಸವದ ಅಧಿದೇವತೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು; ಅದು ಕರ್ನಾಟಕದ ನಾಡಹಬ್ಬವಾಯಿತು. ಸುಮಾರು 1,000 ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಏರುತ್ತವೆ; ದಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಏಕಶಿಲಾ ನಂದಿ ಭಾರತದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಂದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.
ಸ್ಥಳ ಪುರಾಣTradition
ತಂದೆ ದಕ್ಷನ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಸತಿ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದಾಗ, ಶಿವನು ದುಃಖದಿಂದ ಅವಳ ದೇಹವನ್ನು ಹೊತ್ತು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೆದನು; ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರ ಅದನ್ನು ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿತು. ಪ್ರತಿ ಭಾಗ ಬಿದ್ದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶಕ್ತಿಪೀಠ ಉದಯಿಸಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಸತಿಯ ಕೂದಲು ಬಿದ್ದಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ; ಹೀಗಾಗಿ ಇದು ಕ್ರೌಂಚ ಪೀಠ. ಇದೇ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ದುರ್ಗೆ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿಯಾಗಿ ಎಮ್ಮೆಯ ರೂಪದ ಮಹಿಷಾಸುರನನ್ನು ಕೊಂದಳು; ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ನಾಡು ಮಹಿಷೂರು, ನಂತರ ಮೈಸೂರು ಎನಿಸಿತು.
ಐತಿಹ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕಥೆಗಳುTradition and folklore
ನವರಾತ್ರಿಯ ಏಳನೇ ದಿನ ಮೈಸೂರು ಖಜಾನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ದೇವಿಯ ಅಲಂಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ತರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಷಾಸುರನ ಬಣ್ಣದ ಪ್ರತಿಮೆ ಭಕ್ತರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತದೆ.
ತತ್ತ್ವInterpretation
ಮಹಿಷಾಸುರ ಕುರುಡು, ಹಠಮಾರಿ ಶಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತ; ದೇವಿಯ ಜಯ ಪಶುಬಲದ ಮೇಲೆ ಅರಿವಿನ ಜಯ. ದಸರೆ ಹತ್ತನೇ ದಿನ ಆ ಜಯವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತದೆ.
ಇಂದಿನ ಅರ್ಥInterpretation
ಆನೆಯ ಮೇಲೆ ದೇವಿಯನ್ನು ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ಭಾರತದ ಅತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು; ಕರ್ನಾಟಕದ ಅಸ್ಮಿತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಸಂದರ್ಭ.
ಈ ಅನುವಾದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕರಡು; ಕನ್ನಡ ಭಾಷಿಕರ ಪರಿಶೀಲನೆಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದೆ.
Timeline
- 12th c. (probable)foundedprobableHoysalasThe original shrine is thought to have been built under the Hoysalas.
- 1659constructeddocumentedA stairway of about 1,000 steps to the summit was built.
- 1664constructeddocumentedDodda Devaraja WodeyarInstalled the large monolithic Nandi at the 700th step.
Videos
No videos have been curated for this temple yet.
Sources
- Tantra Chudamani (Pithanirnaya list of Shakti Peethas)devotional
- Wikipedia: Chamundeshwari Templetertiary
This entry is a draft. Traditional stories are presented as tradition, not as historical fact.