A five-shrine (panchayatana) Shiva temple built by Queen Kolavati, mother of the Somavamshi king Udyotakesari, according to an inscription. Its walls are among the first to show musicians and dancers in large numbers, linked to the temple's dancers.
HistoryDocumented history
The main temple stands on a platform with four smaller shrines at its corners. The inscription, recorded in the 19th century and now lost, also says that the queen dedicated women dancers to the temple, an early record of the devadasi tradition in Odisha.
Sthala PuranaTradition
No separate purana is recorded.
Aitihyas and storiesTradition and folklore
Local tradition links the temple to Brahma, who is said to have worshipped Shiva here.
PhilosophyInterpretation
The five shrines on one platform are a model of the universe with Shiva at its centre.
Meaning todayInterpretation
The temple's carvings are a source for the early history of Odissi dance.
एक शिलालेख के अनुसार सोमवंशी राजा उद्योतकेसरी की माता रानी कोलावती द्वारा बनवाया गया पंचायतन शिव मंदिर। इसकी दीवारें बड़ी संख्या में वादकों और नर्तकियों को दिखाने वाली पहली दीवारों में हैं, जो मंदिर की नर्तकियों से जुड़ी हैं।
इतिहासDocumented history
मुख्य मंदिर एक चबूतरे पर है जिसके कोनों पर चार छोटे मंदिर हैं। 19वीं सदी में दर्ज और अब खो चुका शिलालेख यह भी बताता है कि रानी ने मंदिर को नर्तकियाँ समर्पित कीं, जो ओडिशा में देवदासी परंपरा का प्रारंभिक अभिलेख है।
स्थल पुराणTradition
कोई अलग पुराण दर्ज नहीं है।
ऐतिह्य और कथाएँTradition and folklore
स्थानीय परंपरा मंदिर को ब्रह्मा से जोड़ती है, जिन्होंने यहाँ शिव की पूजा की बताई जाती है।
दर्शनInterpretation
एक चबूतरे पर पाँच मंदिर ब्रह्मांड का प्रतिरूप हैं जिसके केंद्र में शिव हैं।
आज का अर्थInterpretation
मंदिर की नक्काशी ओडिसी नृत्य के प्रारंभिक इतिहास का स्रोत है।
यह अनुवाद एक प्रारंभिक मसौदा है और मूल भाषी द्वारा समीक्षा की प्रतीक्षा में है।
ଏକ ଶିଳାଲେଖ ଅନୁସାରେ ସୋମବଂଶୀ ରାଜା ଉଦ୍ୟୋତକେଶରୀଙ୍କ ମାତା ରାଣୀ କୋଳାବତୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ପଞ୍ଚାୟତନ ଶିବ ମନ୍ଦିର। ଏହାର କାନ୍ଥ ପ୍ରଥମ ଥର ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ବାଦକ ଓ ନର୍ତ୍ତକୀ ଦେଖାଏ, ଯାହା ମନ୍ଦିରର ନର୍ତ୍ତକୀଙ୍କ ସହ ଜଡ଼ିତ।
ଇତିହାସDocumented history
ମୁଖ୍ୟ ମନ୍ଦିର ଏକ ପୀଠ ଉପରେ, କୋଣରେ ଚାରୋଟି ଛୋଟ ମନ୍ଦିର। 19ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଲିପିବଦ୍ଧ ଓ ଏବେ ହଜିଯାଇଥିବା ଶିଳାଲେଖ ମଧ୍ୟ କହେ ଯେ ରାଣୀ ମନ୍ଦିରକୁ ନର୍ତ୍ତକୀ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିଥିଲେ, ଯାହା ଓଡ଼ିଶାରେ ଦେବଦାସୀ ପରମ୍ପରାର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଅଭିଲେଖ।
ସ୍ଥଳ ପୁରାଣTradition
ଅଲଗା ପୁରାଣ ଲିପିବଦ୍ଧ ନାହିଁ।
ଐତିହ୍ୟ ଓ କାହାଣୀTradition and folklore
ସ୍ଥାନୀୟ ପରମ୍ପରା ମନ୍ଦିରକୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହ ଯୋଡ଼େ, ଯିଏ ଏଠାରେ ଶିବଙ୍କ ପୂଜା କରିଥିଲେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଦର୍ଶନInterpretation
ଗୋଟିଏ ପୀଠ ଉପରେ ପାଞ୍ଚ ମନ୍ଦିର ବିଶ୍ୱର ପ୍ରତିରୂପ, ଯାହାର କେନ୍ଦ୍ରରେ ଶିବ।
ଆଜିର ଅର୍ଥInterpretation
ମନ୍ଦିରର ଖୋଦେଇ ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଇତିହାସର ଉତ୍ସ।
ଏହି ଅନୁବାଦ ଏକ ପ୍ରାଥମିକ ଖସଡ଼ା; ଓଡ଼ିଆ ଭାଷୀଙ୍କ ସମୀକ୍ଷା ଅପେକ୍ଷାରେ ଅଛି।
Timeline
- Inscription in the 18th regnal year of Udyotakesari, about 1058-1060foundeddocumentedKolavati DeviQueen Kolavati builds the temple in the 18th year of her son's reign, as recorded in an inscription.
Videos
No videos have been curated for this temple yet.
Sources
- Wikipedia: Brahmeswara Templetertiary
This entry is a draft. Traditional stories are presented as tradition, not as historical fact.