A major goddess shrine at Banpur, between Ghantasila hill and the Salia river, with an eight-armed stone image of the goddess about five feet tall. Its Dussehra festival draws over a lakh devotees.
HistoryDocumented history
The image of the goddess is carved in stone with eight arms. The temple area has a place for animal sacrifice and a shrine of the Seven Sisters (Sata Bhauni). Banpur, near the south-west shore of Chilika, also has the Dakshya Prajapati temple.
Sthala PuranaTradition
No ancient purana is recorded.
Aitihyas and storiesTradition and folklore
No local story is recorded.
PhilosophyInterpretation
The eight-armed goddess holds a weapon for every direction, guarding the whole world around her devotees.
Meaning todayInterpretation
Banpur's Dussehra is one of the largest goddess festivals of southern Odisha.
बाणपुर में घंटशिला पहाड़ी और शालिया नदी के बीच देवी का प्रमुख मंदिर, जहाँ लगभग पाँच फ़ुट ऊँची आठ भुजाओं वाली पत्थर की मूर्ति है। इसके दशहरा उत्सव में लाख से अधिक भक्त आते हैं।
इतिहासDocumented history
देवी की मूर्ति पत्थर में आठ भुजाओं के साथ तराशी गई है। मंदिर क्षेत्र में बलि का स्थान और सात बहनों (सात भउणी) का मंदिर है। चिलिका के दक्षिण-पश्चिमी तट के पास बाणपुर में दक्ष प्रजापति मंदिर भी है।
स्थल पुराणTradition
पुराण में कोई प्राचीन कथा दर्ज नहीं है।
ऐतिह्य और कथाएँTradition and folklore
कोई स्थानीय कथा दर्ज नहीं है।
दर्शनInterpretation
आठ भुजाओं वाली देवी हर दिशा के लिए एक शस्त्र धारण करती हैं और भक्तों के चारों ओर के पूरे संसार की रक्षा करती हैं।
आज का अर्थInterpretation
बाणपुर का दशहरा दक्षिणी ओडिशा के सबसे बड़े देवी उत्सवों में है।
यह अनुवाद एक प्रारंभिक मसौदा है और मूल भाषी द्वारा समीक्षा की प्रतीक्षा में है।
ବାଣପୁରରେ ଘଣ୍ଟଶିଳା ପାହାଡ଼ ଓ ଶାଳିଆ ନଦୀ କୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ପ୍ରମୁଖ ଶକ୍ତିପୀଠ, ଯେଉଁଠି ମା’ଙ୍କର ପ୍ରାୟ ୫ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚ ଅଷ୍ଟଭୁଜା ପ୍ରସ୍ତର ମୂର୍ତ୍ତି ପୂଜା ପାଉଛନ୍ତି । ଦଶହରାରେ ଏଠାରେ ଲକ୍ଷାଧିକ ଭକ୍ତଙ୍କ ସମାଗମ ହୁଏ ।
ଇତିହାସDocumented history
ମା’ଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ପଥରରେ ଅଷ୍ଟଭୁଜା ରୂପରେ ଖୋଦିତ । ମନ୍ଦିର ପରିସରରେ ବଳିକ୍ଷେତ୍ର ଓ ସାତଭଉଣୀ ମନ୍ଦିର ରହିଛି । ଚିଲିକାର ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ କୂଳ ନିକଟ ବାଣପୁରରେ ଦକ୍ଷପ୍ରଜାପତି ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟ ଅଛି ।
ସ୍ଥଳ ପୁରାଣTradition
କୌଣସି ପ୍ରାଚୀନ ପୁରାଣ ଲିପିବଦ୍ଧ ହୋଇନାହିଁ ।
ଐତିହ୍ୟ ଓ କାହାଣୀTradition and folklore
କୌଣସି ସ୍ଥାନୀୟ କାହାଣୀ ଲିପିବଦ୍ଧ ହୋଇନାହିଁ ।
ଦର୍ଶନInterpretation
ଅଷ୍ଟଭୁଜା ଦେବୀ ପ୍ରତି ଦିଗ ପାଇଁ ଏକ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ଭକ୍ତଙ୍କ ଚାରିପାଖର ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ।
ଆଜିର ଅର୍ଥInterpretation
ବାଣପୁରର ଦଶହରା ଦକ୍ଷିଣ ଓଡ଼ିଶାର ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଦେବୀ ଉତ୍ସବ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ।
ଏହି ଅନୁବାଦ ଏକ ପ୍ରାଥମିକ ଖସଡ଼ା; ଓଡ଼ିଆ ଭାଷୀଙ୍କ ସମୀକ୍ଷା ଅପେକ୍ଷାରେ ଅଛି।
Timeline
- Legendary originfoundedtraditionWorship of Bhagabati begins at Banpur.
Videos
No videos have been curated for this temple yet.
Sources
- Temples and Ancient Architecture Dataset (Odia), Odia Virtual Academy, E&IT Department, Odisha, via AIKosh. Licensed CC BY 4.0; Odia text adapted, Smruti Ranjan Mishra (2026)official
This entry is a draft. Traditional stories are presented as tradition, not as historical fact.
Suggest an edit
Spotted a mistake or know more about this temple? Tell us, with a source if you have one.