The chief goddess temple of Gujarat, in the Arasur hills on the Rajasthan border. There is no image in the sanctum: a sacred yantra is worshipped, dressed so that it looks like the goddess. Nearby Gabbar hill is held to be where part of Sati's heart fell.
HistoryDocumented history
Ambaji has been a goddess shrine for many centuries, patronised by the rulers of Danta. The present temple of white marble has a tall spire covered in gold. On the full moon of Bhadrapad, lakhs of pilgrims walk to Ambaji from across Gujarat, many carrying red flags.
Sthala PuranaTradition
When Sati's body was cut apart by Vishnu's discus, part of her heart fell on Gabbar hill. A lamp burns on Gabbar, said to be visible from the temple, and pilgrims climb the hill to see the goddess's footprints.
Aitihyas and storiesTradition and folklore
Krishna's tonsure (mundan) ceremony is said to have been performed at Ambaji by Nanda and Yashoda, which is why families still bring children here for their first haircut.
PhilosophyInterpretation
Worshipping a yantra instead of an image points to the goddess as pure power, beyond any single form.
Meaning todayInterpretation
The Bhadarvi Poonam fair is one of Gujarat's largest gatherings, with free food and medical camps set up along the walking routes.
गुजरात का प्रमुख देवी मंदिर, राजस्थान सीमा पर आरासुर की पहाड़ियों में। गर्भगृह में कोई मूर्ति नहीं है: एक पवित्र यंत्र की पूजा होती है, जिसे इस तरह सजाया जाता है कि वह देवी जैसा दिखे। पास की गब्बर पहाड़ी को वह स्थान माना जाता है जहाँ सती के हृदय का अंश गिरा।
इतिहासDocumented history
अंबाजी सदियों से देवी का स्थान रहा है, जिसे दांता के शासकों का संरक्षण मिला। वर्तमान मंदिर सफ़ेद संगमरमर का है और इसका ऊँचा शिखर सोने से मढ़ा है। भाद्रपद पूर्णिमा पर लाखों तीर्थयात्री पूरे गुजरात से पैदल अंबाजी आते हैं, कई लाल ध्वज लिए हुए।
स्थल पुराणTradition
जब विष्णु के चक्र से सती का शरीर खंडित हुआ, तब उनके हृदय का एक अंश गब्बर पहाड़ी पर गिरा। गब्बर पर एक दीपक जलता है, जो मंदिर से दिखाई देता बताया जाता है, और तीर्थयात्री देवी के पदचिह्नों के दर्शन के लिए पहाड़ी चढ़ते हैं।
ऐतिह्य और कथाएँTradition and folklore
कहा जाता है कि नंद और यशोदा ने अंबाजी में कृष्ण का मुंडन संस्कार किया, इसलिए परिवार आज भी बच्चों का पहला मुंडन कराने यहाँ आते हैं।
दर्शनInterpretation
मूर्ति के बजाय यंत्र की पूजा देवी को शुद्ध शक्ति के रूप में दिखाती है, जो किसी एक रूप से परे है।
आज का अर्थInterpretation
भादरवी पूनम मेला गुजरात के सबसे बड़े जमावड़ों में से है, जिसमें पैदल मार्गों पर निःशुल्क भोजन और चिकित्सा शिविर लगते हैं।
यह अनुवाद एक प्रारंभिक मसौदा है और मूल भाषी द्वारा समीक्षा की प्रतीक्षा में है।
ગુજરાતનું મુખ્ય દેવી મંદિર, રાજસ્થાનની સરહદે આરાસુરના ડુંગરોમાં. ગર્ભગૃહમાં કોઈ મૂર્તિ નથી: પવિત્ર વીસા યંત્રની પૂજા થાય છે, જેને એવી રીતે શણગારવામાં આવે છે કે તે માતાજી જેવું દેખાય. નજીકનો ગબ્બર ડુંગર સતીના હૃદયનો અંશ પડ્યો તે સ્થાન મનાય છે.
ઇતિહાસDocumented history
અંબાજી સદીઓથી માતાજીનું સ્થાનક રહ્યું છે, જેને દાંતાના રાજવીઓનો આશ્રય મળ્યો. હાલનું મંદિર સફેદ આરસનું છે અને તેનું ઊંચું શિખર સોનાથી મઢેલું છે. ભાદરવી પૂનમે લાખો યાત્રાળુઓ આખા ગુજરાતમાંથી પગપાળા અંબાજી આવે છે, ઘણા લાલ ધજા લઈને.
સ્થળ પુરાણTradition
વિષ્ણુના ચક્રથી સતીના દેહના ટુકડા થયા ત્યારે તેમના હૃદયનો અંશ ગબ્બર પર પડ્યો. ગબ્બર પર એક દીવો બળે છે, જે મંદિરમાંથી દેખાય છે એમ કહેવાય છે, અને યાત્રાળુઓ માતાજીનાં પગલાંનાં દર્શન કરવા ડુંગર ચઢે છે.
ઐતિહ્ય અને કથાઓTradition and folklore
કહેવાય છે કે નંદ અને યશોદાએ અંબાજીમાં કૃષ્ણની બાબરી ઉતારી હતી, તેથી પરિવારો આજે પણ બાળકોની પહેલી બાબરી ઉતારવા અહીં આવે છે.
તત્ત્વજ્ઞાનInterpretation
મૂર્તિને બદલે યંત્રની પૂજા માતાજીને શુદ્ધ શક્તિ તરીકે દર્શાવે છે, જે કોઈ એક રૂપથી પર છે.
આજનો અર્થInterpretation
ભાદરવી પૂનમનો મેળો ગુજરાતના સૌથી મોટા મેળાવડાઓમાંનો એક છે, જેમાં પગપાળા માર્ગો પર મફત ભોજન અને આરોગ્ય કેમ્પ ભરાય છે.
આ અનુવાદ પ્રાથમિક મુસદ્દો છે અને ગુજરાતી ભાષીની સમીક્ષાની રાહ જુએ છે.
Timeline
- Legendary originfoundedtraditionThe goddess's seat on Gabbar hill is counted among the places where parts of Sati's body fell.
- 20th c., in stagesrebuiltprobableThe old shrine is replaced by a large white marble temple with a gilded spire, enlarged in stages by the trust.
Videos
No videos have been curated for this temple yet.
Sources
- Wikipedia: Ambaji Templetertiary
- Official websiteofficial
This entry is a draft. Traditional stories are presented as tradition, not as historical fact.